I SA/Rz 752/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Piotr Popek /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi "A." na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu należnych składek za kwiecień i maj 2020 roku oddala skargę. Przedmiotem skargi "A" sp. z o.o. w R. (dalej: wnioskodawca/skarżąca) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...], którą odmówiono skarżącej prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od kwietnia 2020 r. do maja 2020 r. Wnioskiem z dnia 18 maja 2020 r. spółka zwróciła się do organu o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień i maj 2020 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374 ze zm., dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach). Decyzją z dnia [...] czerwca 2020 r. organ odmówił skarżącej prawa do wnioskowanego zwolnienia, wskazując, że skarżąca jest zgłoszona jako płatnik składek w ZUS od dnia 1 kwietnia 2020 r.. Zgodnie natomiast z art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, zwolnienie może być przyznane wnioskodawcy, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. – zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Nie zgadzając się z decyzją odmowną, skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. organ utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 5 czerwca 2020 r. skarżąca złożyła korekty dokumentów rozliczeniowych, wskazując datę powstania obowiązku opłacania składek jako 1 stycznia 2020 r. Organ zaznaczył również, że po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym w decyzji nr [...]z dnia [..] czerwca 2021 r. ustalono, że J. K., jako wykonująca umowę zlecenia na rzecz skarżącej, nie podlega dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym od 2 stycznia 2020 r. do 31 marca 2020 r. oraz nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu od 2 stycznia 2020 r. do 31 marca 2020 r. W związku z powyższym organ skonstatował, że wnioskodawca co prawda był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020 r., jednak na dzień 29 lutego 2020 r. brak jest osoby zgłoszonej do ubezpieczeń społecznych. W skardze do tut. Sadu na decyzję z [...] sierpnia 2021 r. brak sformułowanego wprost zarzutu, jednakowoż z treści skargi wynika, że zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego - art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach poprzez jego błędna wykładnię i w konsekwencji jego niezastosowanie wobec skarżącej. Podniosła, że zawarty w/w przepisie warunek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych należy rozumieć w ten sposób, że będzie on spełniony również w przypadku zgłoszenia "0" ubezpieczonych, czyli niezgłoszenia nikogo. Skarżąca podkreśliła, że ustawa nie określa minimalnej liczby zgłoszonych do ubezpieczeń, a jedynym warunkiem jest to, aby było to mniej niż 10 ubezpieczonych. W ocenie skarżącej, stanowisko organu jest oczywistym odejściem od tekstu ustawy. Końcowo skarżąca powołała się na złożenie drugiego wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień-maj 2020 r., gdzie miała otrzymać zwolnienie za miesiąc maj. Zdaniem skarżącej, odmównienie przyznania zwolnienia w niniejszej sprawie jest zatem niezrozumiałe. W odpowiedzi na skargę organ zaznaczył, że prawomocnie wyłączył z ubezpieczeń społecznych J. K., jako osobę wykonującą na rzecz skarżącej pracę na podstawie umowy zlecenia. W związku z tym, o ile uznał skarżącą jako zgłoszoną jako płatnik przed dniem 1 lutego 2020 r., to na dzień 29 lutego 2020 r. nie zgłaszała do ubezpieczeń ani jednego pracownika. Zdaniem organu, aby skorzystać ze zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek musi być zgłoszony do ubezpieczeń społecznych chociaż jeden ubezpieczony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje. Zgodnie z przepisami art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie przepisu art. 31zt 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, obsługa przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o których mowa w art. 31zo, realizowana jest w trybie umorzenia składek. Tym samym, sąd uznaje się za właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie § 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym spraw z zakresu działalni Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2020 r. poz. 1773), który wskazuje, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wykładnia przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, który jednak podlegał interptretacji na tle konkretnych okoliczności sprawy. Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią tego przepisu na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Interpretacja przepisu art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach może nastręczać trudności, ze względu na jego złożony charakter. Przepis ten w pierwszej jego części dotyczy trzech okresów rozliczeniowych od marca 2020 r. do maja 2020 r., natomiast poszczególne punkty odnoszą się do każdego z okresów z osobna zarówno pod względem zgłoszenia jako płatnika składek jak i do zgłoszenia ubezpieczonych. To akurat zdaje się nie wywoływać kontrowersji stron. Organ przyjął, że skarżąca zgłosiła się jako płatnik składek na ubezpieczenie społeczne z dniem 1 stycznia 2020 r. (dokonując korekty w zakresie zgłoszenia się jako płatnik składek do ZUS), a więc, aby spełnić przesłanki dochodzonego zwolnienia na podstawie art. 31 zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, skarżąca powinna wykazać się spełnieniem warunku zgłoszenia do ubezpieczenia mniej niż 9 ubezpieczonych, ocenianym na dzień 29 lutego 2020 r.. W ocenie Sądu prawidłowo organ uznał, że w przypadku skarżącej warunek ten nie został spełniony, bowiem na ten dzień skarżąca nie zatrudniała żadnego pracownika, w związku z czym nie zgłaszała nikogo do ubezpieczenia. Interpretacja omawianego przepisu w sposób zaoferowany przez skarżącą, że warunek ten jest spełniony także wówczas, gdy wnioskodawca nie zgłaszał nikogo do ubezpieczenia, innymi słowy zgłaszał 0 ubezpieczonych, nie daje się pogodzić z wynikami przede wszystkim wykładni językowej, ale też funkcjonalnej. Przede wszystkim sięgnąć należy do wykładni gramatycznej, jako, że komentowany przepis statuuje ulgę na zasadzie wyjątku od powszechnego obowiązku opłacania składek i nie może być interpretowany rozszerzająco. Literalny zapis warunku zgłoszenia ubezpieczonych do ubezpieczeń społecznych nie daje się pogodzić z takim jego rozumieniem, jak chce tego skarżąca, że jest on spełniony także wówczas, gdy wnioskodawca nie może się wykazać, w odpowiednim czasie, zgłoszeniem żadnej osoby do ubezpieczenia społecznego. Taki wynik wykładni nie daje się pogodzić z semantyką i logiką wykładanej wypowiedzi ustawodawcy. Zresztą także z logiką i celem omawianego zwolnienia z art. 31 zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, bowiem omawiana ulga dotyczy właśnie obowiązku opłacania należności z tytułu składek, a więc musi wystąpić zdarzenie w związku z którym taki obowiązek powstał, a dana osoba została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego. Tak więc skonstatować należy, że właściwie odkodowany sens zapisu "zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych" zawartego w art. 31 zo ust. 1, należy rozumieć w taki sposób, że warunek ten jest spełniony, gdy płatnik zgłosił do ubezpieczenia społecznego co najmniej 1 osobę. Wypada się szerzej odnieść do okoliczności danej sprawy, bowiem ich analiza przemawia także z innych względów za słusznością stanowiska organu o braku spełnienia przez skarżącą przesłanek dochodzonego zwolnienia na podstawie wniosku z dnia 18 maja 2020 r.. Organ weryfikując wniosek po raz pierwszy stwierdził, na podstawie analizy danych systemowych, że skarżąca zgłosiła się do ubezpieczenia jako płatnik, w dniu 1 kwietnia 2020 r. w związku ze zgłoszeniem do ubezpieczenia pracownika zatrudnionego na podstawie umowy zlecenia. W konsekwencji organ wydał decyzję z dnia 4 czerwca 2020 r. odmawiającą zwolnienia. Zanim jednak decyzja ta została doręczona skarżącej, złożyła ona w dniu 5 czerwca 2020 r. korektę dokumentów zgłoszeniowych wskazując datę powstania obowiązku opłacania składek od dnia 1 stycznia 2020 r.. Organ przeprowadził postepowanie wyjaśniające i ustalił, że zgłoszenie nastąpiło z naruszeniem terminów wynikających z art. 14 ust 1 i art. 36 ust 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: u.s.u.s.) a obowiązek opłacania składek skarżąca wiąże ze zgłoszeniem do ubezpieczenia J. K. z tytułu zatrudnienia jej na podstawie umowy zlecenia u skarżącej w okresie od 2 stycznia 2020 r. do 31 marca 2020 r.. W odrębnym postępowaniu zakończonym decyzją nr [...]z dnia [..] czerwca 2021 r., ZUS stwierdził, że J. K. nie podlegała ubezpieczeniom społecznym od 2 stycznia 2020 r. do 31 marca 2020 r.. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że zgłoszenie J. K. do ubezpieczeń społecznych w tym okresie, z data wsteczną, miało charakter fikcyjny. Notabene organ ustalił, że w/w osoba pierwotnie została zgłoszona przez skarżącą w dniu 6 maja 2020 r. do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania umowy zlecenia od 1 kwietnia 2020 r. (obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym podlegała z innego tytułu). W związku z powyższym organ zakwestionował fakt zgłoszenia kogokolwiek przez skarżącą do ubezpieczeń społecznych przed dniem 1 kwietnia 2020 r. (a więc także na dzień 29 lutego 2020 r.), czego skarżąca w zasadzie nie neguje, skupiając się na subiektywnej, swoistej interpretacji przepisu statuującego dochodzone zwolnienie. Zdaniem Sądu niekonsekwentnie jednak organ uznał, że skarżąca zachowała status płatnika, według korekty z czerwca 2020 r. skoro zgłoszenie się jako płatnika skarżąca wiązała ze zgłoszeniem do ubezpieczeń społecznych osoby, którą prawomocnie (tak w odpowiedzi na skargę) wyłączono z ubezpieczeń społecznych za okres od 2 stycznia do 31 marca 2020 r.. Konsekwentnie organ powinien uznać, że także dokonane korektą z czerwca 2020 r. zgłoszenie się skarżącej jako płatnika składek od dnia 1 stycznia 2020 r było nieskuteczne. Zgłoszenie płatnika składek (dokument ZUS ZPA lub ZUS ZFA) powinno być dokonane w ciągu 7 dni od daty zatrudnienia pierwszego pracownika lub powstania stosunku prawnego, który uzasadnia objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi pierwszej osoby lub rozpoczęcia działalności dla ubezpieczonych, którzy opłacają składki wyłącznie na własne ubezpieczenia albo składki na ubezpieczenia osób z nimi współpracujących (art. 36 ust 2 i 4 u.s.u.s.). Reasumując, Sąd stwierdza, że organ słusznie zakwestionował w niniejszej sprawie spełnienie przez skarżącą przesłanek dochodzonego zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31 zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dokonując, na użytek tej sprawy jego prawidłowej interpretacji. Bezpodstawnie skarżąca w uzasadnieniu swojego stanowiska powołuje się na treść i sens innych ulg skierowanych do przedsiębiorców na podstawie komentowanej ustawy o szczególnych rozwiązaniach oraz wydanych na jej podstawie aktów wykonawczych, jako, że każde takie wsparcie związane z niwelowaniem skutków pandemii, cechuje się swoistością i odrębnością rozwiązań. Tak samo niezasadnie odwołuje się skarżąca do innych decyzji ZUS wydanych wobec niej na podstawie odrębnie złożonych wniosków. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja ZUS rozstrzygająca o konkretnej uldze dochodzonej na podstawie określonego wniosku i określonej podstawie. Kontrolowana decyzja okazała się jednak zgodna z prawem, co czyni skargę nieuzasadnioną. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi po myśli art. 151 p.p.s.a..