I SA/Rz 760/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku Z.R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. - postanawia – I. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić ją od kosztów sądowych w całości, II. pozostałym zakresie wniosek oddalić. Z.R. (dalej zwana skarżącą) w sprawie opisanej w sentencji niniejszego postanowienia, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, argumentując wniosek przewlekłymi chorobami i koniecznością ponoszenia kosztów leczenia. Skarżąca jako źródło utrzymania podała emeryturę (1200 zł) i zarobki męża (3100 zł brutto), z którym wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. W kwestii majątku skarżąca oświadczyła mieszkanie o pow. 37 m² i działkę o pow. 174 m² oraz samochód osobowy o wartości ok. 12.000 zł. Do skargi załączono także dokumenty zaświadczające stan zdrowia skarżącej. Na wezwanie do złożenia wyjaśnień w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., skarżąca przedłożyła roczne obliczenie podatku przez organ rentowy PIT-40A i roczne obliczenie podatku od dochodu PIT-40 uzyskanego przez męża za 2013 r. rachunki dotyczące opłat za energię elektryczną, wodę, kanalizację, odpady, telefon, wyciągi z rachunku bankowego swojego i męża. Oświadczyła ponadto, że na lekarstwa wydaje miesięcznie do 350 zł, kupuje gaz w butli za 60 zł, węgiel na opał w zimie (880 zł tona) i drewno (150 zł), nie korzysta z pomocy materialnej. Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika, m.in. adwokata lub radcy prawnego i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskującego zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania; w przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym – jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie –strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Dlatego zwrócono się do wnioskodawczyni o wyjaśnienia, które pozwoliłyby na poznanie dogłębnie jej sytuacji i podjęcie rozstrzygnięcia. Analiza sprawy prowadzi do konkluzji, że skarżąca spełnia przesłanki do zastosowania prawa pomocy w zakresie częściowym, w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W pełni udokumentowała ogólny zły stan zdrowia, na co z pewnością musi wydatkować środki pieniężne i te wydatki stanowią priorytet. Natomiast w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw, by przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym. Przesłanką przyznania tego rodzaju preferencji, która jest odstępstwem od zasady ponoszenia kosztów związanych z własnym udziałem w sprawie przed sądem administracyjnym, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., jest brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Taka zaś sytuacja w przypadku skarżącej nie zachodzi. Zarówno skarżąca jak i jej mąż posiadają stałe dochody. Dokumenty w postaci wyciągów bankowych pokazują, że są w stanie wygospodarowywać pewne kwoty pieniężne, po zaspokojeniu aktualnych podstawowych potrzeb. Skoro skarżąca udział pełnomocnika w zawisłej przed wojewódzkim sądem administracyjnym sprawie uważa za niezbędny, powinna środki pieniężne na ten cel zabezpieczyć we własnym zakresie. Orzecznictwo i literatura przedmiotu, podkreślając wyjątkowy charakter prawa pomocy, stoją na stanowisku, że prawo to w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika powinno być stosowane w wyjątkowych okolicznościach i jedynie w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie, np. bezrobotnych, takich które w trudnej sytuacji znalazły się z przyczyn losowych i nie osiągają żadnych dochodów lub minimalne, korzystają z pomocy osób i instytucji w codziennym utrzymaniu. Do takiej kategorii nie można zaliczyć skarżącej. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.