I SA/Rz 766/15

Dnia 26 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. S. na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów zarchiwizowanych dokumentów - postanawia- odrzucić skargę. W piśmie z dnia 14 lipca 2015r. S. S. złożył skargę na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Oddział w Rzeszowie) z dnia 9 lipca 2015r., nr 350700/4121/35878/2015 w przedmiocie odmowy udostępnienia Skarżącemu dokumentów w postaci kserokopii złożonego w 1998 r. przez matkę S. S. wniosku o kolejową rentę rodzinną po zmarłym ojcu M. S. oraz innych dokumentów z tego okresu, np. kopii wniosku o zasiłek pogrzebowy. Skarżący w petitum skargi wniósł o uchylenie bądź zmianę stanowiska ZUS-u i zobowiązanie organu do wydania wnioskowanych kserokopii dokumentów. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że wniosek o dostarczenie kserokopii dokumentów był podyktowany tym, że S. S. stara się o uzyskanie ekspertyzy z zakresu grafologii w zakresie autentyczności podpisów złożonych przez jego matkę na dokumentach świadczących o wyrażeniu przez nią zgody na posadowienie gazociągu na działce, będącej obecnie własnością Skarżącego. W tym celu Strona stara się o uzyskanie z ZUS odpowiednich dokumentów, na których widniałyby podpisy matki Skarżącego z badanego okresu (1988-1995), aby dostarczyć materiał porównawczy osobie sporządzającej ekspertyzę grafologiczną. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o umorzenie postępowania. Organ przedstawił przebieg wymiany korespondencji ze Skarżącym w zakresie wydania wnioskowanych przez niego kserokopii dokumentów. ZUS wyjaśnił, że po wniesieniu skargi przez S. S. uznał, że Skarżący wykazał interes prawny wymagany do otrzymania przedmiotowych dokumentów, dlatego przekazał Stronie żądane kserokopie. Jak wynika z akt sprawy, wydania kserokopii dokonano w dniu 10 sierpnia 2015r. (k. 89 akt administracyjnych). W związku z powyższym ZUS wskazał, że skoro uwzględnił skargę w całości, należy umorzyć postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie miał na uwadze, co następuje: W pierwszej kolejności, odnosząc się do wniosku organu o umorzenie postępowania należy zaznaczyć, że postępowanie sądowe można umorzyć tylko w takiej sytuacji, gdy doszło do skutecznego wszczęcia takiego postępowania. Aby doszło do wszczęcia postępowania sądowego, skarga wnoszona przez stronę musi być po pierwsze dopuszczalna, a także musi spełniać wymagania formalne przewidziane dla pisma procesowego. Podstawowym warunkiem dopuszczalności skargi jest, aby sprawa nią objęta należała do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zakres właściwości sądów administracyjnych został zakreślony w art. 3 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest pismo ZUS z dnia [...] lipca 2015r., w którym Zakład poinformował Skarżącego, że nie znajduje podstaw do przekazania mu żądanych materiałów. Sąd uznał, że ww. pismo należy potraktować jako postanowienie z uwagi na fakt, że ZUS jako podstawę prawną odmowy wydania żądanych dokumentów wskazał art. 73 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), dalej k.p.a. Zgodnie zaś z tym przepisem, strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. ZUS w zaskarżonym piśmie wskazał, że Skarżący nie jest stroną postępowania, więc brak jest podstaw do wydania żądanych dokumentów. Ponadto stwierdził, że Strona nie wykazała ważnego interesu prawnego, który uzasadniał by ich wydanie. Skoro więc ZUS odmówił uwzględnienia wniosku Skarżącego z powodu nie zaistnienia w jego ocenie przesłanek określonych w art. 73 § 2 k.p.a. to należy konsekwentnie uznać, że pismo będące przedmiotem obecnie rozpoznawanej skargi jest w istocie postanowieniem, o którym mowa w art. 73 § 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelnienia takich odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zaskarżone pismo zawiera natomiast elementy, pozwalające uznać je za postanowienie tj. oznaczenie organu administracji publicznej oraz jego adresata, datę jego wydania, rozstrzygnięcie, podstawę prawną oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Odnośnie postanowienia o odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów, w ustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.) – dalej u.s.u.s., nastąpiła modyfikacja zasad, jeśli chodzi o możliwość zaskarżania tego rodzaju postanowień. Zgodnie z art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Stosownie zaś do ust. 2, od wydanych w trakcie postępowania innych postanowień Zakładu zażalenie nie przysługuje. Zaskarżone przez Skarżącego pismo, które należy traktować jako postanowienie, jest aktem o charakterze wpadkowym, rozstrzygającym kwestię incydentalną a zatem jest innym postanowieniem w rozumieniu art. 83b ust. 2. Ponieważ w myśl tego przepisu nie służy na nie zażalenie, nie podlega ono również zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż nie posiada cech warunkujących możliwość poddania takiego postanowienia kontroli tut. Sądu, określonych w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Dla porządku należy również wskazać, że zaskarżone postanowienie nie jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, ani też kończącym postępowanie, gdyż zawiera ono jedynie rozstrzygnięcie kwestii wpadkowej, a więc udostępnienia dokumentów zgromadzonych w związku z wnioskiem S. S. o przyznanie renty rodzinnej po zmarłym w dniu 30.10.1988r. ojcu Skarżącego oraz innych dokumentów, na których widnieje podpis S. S., złożonych do akt w latach 1988-1992. Należy więc stwierdzić, że zaskarżone pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych będące postanowieniem, nie należy do kategorii postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., a zatem niedopuszczalne jest przeprowadzenie kontroli jego legalności przez sąd administracyjny na zasadach i w trybie przewidzianym tą ustawą. Skoro więc skarga jest niedopuszczalna, ponieważ sprawa nią objęta nie należny do właściwości sądów administracyjnych, postępowanie sądowe nie mogło zostać wszczęte w wyniku jej wniesienia. W tej sytuacji procesowej skargę należało odrzucić na podstawie określonej w art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a a nie umorzyć postępowanie sądowe, o co wnosił ZUS. Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 P.p.s.a.