I SA/Rz 770/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r., w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) lipca 2014 r., nr (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2011 r., w związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych - postanawia - oddalić wniosek. Skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z tym złożył oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, z którego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wyłącznie ze swoim małoletnim synem, a źródłem ich wspólnego utrzymania są wykonywane przez niego prace dorywcze. Skarżący zadeklarował też, że nie posiada żadnego stałego źródła dochodu ani też jakiegokolwiek majątku. Uzasadniając złożony wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych skarżący podkreślił, że na dzień jego złożenia kwoty tychże kosztów stanowczo przekraczają jego zdolności płatnicze, tym bardziej że przedmiotowa sprawa nie jest jedyną jego sprawą, zawisłą przed tut. Sądem. Zarządzeniem z dnia 24 września 2014 r. skarżący został wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym, między innymi poprzez wskazanie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, określenie stanu cywilnego, podanie wysokości ponoszonych wydatków bytowych, złożenie oświadczenia co do wysokości dochodów oraz pomocy uzyskanej od osób trzecich lub powołanych do tego instytucji, a także przedłożenie dokumentów źródłowych, w postaci wyciągu z rachunków bankowych i rachunków kart kredytowych. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący stwierdził, że nie ma tytułu do żadnego lokalu mieszkalnego, nie ponosi też wydatków na jego utrzymanie, gdyż przebywa w różnych miejscach, a na zaspokojenie swoich potrzeb bytowych wydaje 200 zł miesięcznie. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 300-400 zł, zaznaczając jednocześnie, że nie uzyskuje wsparcia od osób trzecich lub z pomocy społecznej. Skarżący oświadczył także, że nie jest osoba bezrobotną. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego skarżący podkreślił, że jego dochody nie pozwalają na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb, w związku z czym jest utrzymywany częściowo przez inne osoby. Dodał także, że nie posiada informacji co do sytuacji majątkowej swojej żony. Odnosząc się natomiast do kwestii korzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika zaznaczył, że należne pełnomocnikowi wynagrodzenie zapłacił z góry, jeszcze w 2012 r. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 1 104 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Jak stanowi art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar owego wykazania spoczywa na wnioskodawcy, który winien tego dokonać poprzez przedstawienie w sposób jasny, pełny i wiarygodny swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej, a także możliwości płatniczych. W sytuacji natomiast wystąpienia jakichkolwiek wątpliwości lub rozbieżności w przedstawionych danych, tenże wnioskodawca zobligowany jest do ich wyjaśnienia, poprzez złożenie, na wezwanie, dodatkowego oświadczenia i wskazanych dokumentów źródłowych. W okolicznościach niniejszej sprawy nie można stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki przyznania mu ulgi w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż podane przez niego informacje nie pozwalają na rzeczową ocenę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Wynika to przede wszystkim z tego, że skarżący złożył oświadczenia zawierające jedynie zdawkowe i bardzo fragmentaryczne informacje, mające wpływ na rozstrzygnięcie jego wniosku, ponadto uchylił się de facto od wykonania wezwania do ich uzupełnienia i wyjaśnienia wynikłych wątpliwości. Ponadto nie sposób pominąć tego, że przytoczone przez niego informacje rodzą uzasadnione wątpliwości, co do ich wiarygodności, gdyż są nie tylko wzajemnie sprzeczne, ale także mało prawdopodobne, z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Na podstawie oświadczeń skarżącego nie sposób jest stwierdzić, gdzie on zamieszkuje, wraz ze swoim synem. Wezwany do wskazania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu stwierdził bowiem jedynie, że takowego nie posiada, gdyż przebywa w różnych miejscach. Wyjaśnienie takie jest niewiarygodne, gdyż trudno wyobrazić sobie sytuację, w której możliwe byłoby sprawowanie pieczy nad jedenastoletnim synem, nie posiadając prawa do żadnego mieszkania. Skarżący nie wyjaśnił tych wątpliwości w jakikolwiek sposób. Podobnie nie odniósł się do kwestii sprawowania opieki nad dzieckiem i zaspokajania jego potrzeb bytowych. Utrzymując, że pozostaje w faktycznej separacji z żoną nie wyjaśnił, czy jego małżonka przyczynia się w jakikolwiek sposób do zaspokojenia potrzeb syna, nie wyjaśnił też czy pobiera na niego zasiłek rodzinny. Wiarygodność oświadczeń skarżącego podważa również treść jego wyjaśnień, zgodnie z którymi utrzymuje siebie i syna z prac dorywczych (mimo wezwania nie określił jakich), z którego to tytułu uzyskuje miesięcznie od 300 do 400 zł. Mając na uwadze poziom cen towarów i usług w kraju trudno jest przyjąć, że kwota ta wystarcza na zaspokojenie potrzeb dwuosobowej rodziny, tym bardziej, że w dodatkowym oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 2 października 2014 r. zaprzeczył on, aby uzyskiwał jakiekolwiek wsparcie od osób trzecich lub pomocy społecznej. Co prawda w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego zmienił swoje wcześniejsze oświadczenie, przyznając że wsparcie takowe otrzymuje, nie wyjaśnił jednakże, od kogo i w jakiej wysokości. Okoliczność taka, jak wsparcie materialne osób trzecich, ma zaś istotne znaczenie dla oceny jego kondycji finansowej i zdolności płatniczych, dlatego też brak tych informacji uniemożliwia rzeczowe odniesienie się do tej kwestii. W tym miejscu należy zwrócić też uwagę na fakt, że zmiana stanowiska skarżącego, w trakcie tego samego postępowania, co do okoliczności mającej istotne znaczenie dla sprawy, świadczy o tym, że skarżący zamiast przedstawić swoją rzeczywista sytuację, dopasowuje swoje oświadczenia do aktualnych potrzeb, w zależności od sytuacji procesowej, usiłując w ten sposób doprowadzić do uwzględnienia jego wniosku. Postępowanie takie nie może jednak zasługiwać na akceptację i musi prowadzić do zakwestionowania wiarygodności składanych oświadczeń. Deklarując bardzo niskie dochody, skarżący cały czas korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika, zarówno w postępowaniu podatkowym, jak również sądowoadministracyjnym, co musi rodzić dodatkowe wątpliwości, co do wiarygodności jego oświadczenia o dochodach. Wątpliwości tych nie sposób wyjaśnić w oparciu o stwierdzenie zawarte w sprzeciwie od postanowienia referendarza, zgodnie z którym wszelkie koszty zostały opłacone z góry, jeszcze w 2012 r., trudno było bowiem przewidzieć wówczas zarówno czas trwania postępowania, jak i treść zapadłych w nim rozstrzygnięć. Poza tym skarżący nie wyjaśnił, skąd wówczas dysponował środkami na opłacenie z góry tych wszystkich kosztów. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy, gdyż składając zdawkowe, sprzeczne i niewiarygodne oświadczenia o swojej sytuacji majątkowej, uniemożliwił merytoryczne odniesienie się do swojego wniosku. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., oddalił jego wniosek o przyznanie prawa pomocy.