I SA/Rz 773/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Surmacz po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z/s w J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia - postanawia - odrzucić skargę. "A" Sp. z o.o. z/s w J. złożyła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku Spółki z dnia 26 stycznia 2020 r. "o udostępnienie w systemie informatycznym wszystkich plików JPK_ VAT". Jak wynika z uzasadnienia postanowienia oraz akt administracyjnych Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku "A" sp. z o.o. z siedzibą w J. o udostępnienie wszystkich plików JPK_VAT złożonych przez tę spółkę. W uzasadnieniu postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że spółka "A" utraciła swój byt prawny z dniem 1 stycznia 2016 r. bowiem nie dopełniła ona obowiązku rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym poprzez dokonanie odpowiedniego wpisu. W takiej sytuacji nie jest ona podatnikiem, a tym samym utraciła przymiot, który pozwalał na zaliczenie jej do kręgu stron w postępowaniu podatkowym w zakresie udostępnienia plików JPK_VAT. Od powyższego postanowienia zażalenie złożyła spółka, zarzucając bezprawność odmowy wszczęcia postępowania. W szczególności wskazała, że brak przepisania firmy z rejestru RHB do rejestru przedsiębiorców KRS spowodowany był winą pracowników sądu, nie zaś zarządu spółki. Wniosła o rozpatrzenie wniosku i wydanie żądanych odpisów plików JPK_VAT Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. stwierdził, że zażalenie "A" sp. z o.o. na postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania zostało wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że postanowienie organu I instancji zostało wyekspediowane do wnioskodawcy za pomocą platformy ePUAP w dniu 19 maja 2020 r. na adres, z którego złożono wniosek i skutecznie doręczone w dniu 2 czerwca 2020 r. Doręczone postanowienie zawierało pouczenie o terminie i sposobie złożenia zażalenia, w szczególności wskazując na 7-dniowy termin do dokonania tej czynności. Zażalenie zostało złożone przez skarżąca dopiero w dniu 21 czerwca 2020 r. Organ II instancji uzasadnił, że doręczenie dokumentu elektronicznego podpisanego podpisem elektronicznym w formie pliku pdf.xades jest prawidłowe i umożliwia zapoznanie się z jego treścią przy pomocy powszechnie i bezpłatnie dostępnego oprogramowania. Postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2020 r. zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W dniu 26 sierpnia 2020 r. do Izby Administracji Skarbowej wpłynął wniosek z dnia 26 sierpnia 2020 r, przesłany za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 26 sierpnia 2020 r. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. odmówił Spółce przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia z uwagi na to, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia oraz nie wykazała, że wniosek ten został złożony w ustawowym terminie. Spółka nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Rzeszowie na ww. postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przepis art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: P.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuci skargę jeżeli strona nie posiada zdolności sądowej. Zdolność sądową przepis art. 25 § 1 P.p.s.a. przyznaje natomiast osobom fizycznym, osobom prawnym oraz organom administracji publicznej. Jednocześnie przepis art. 25 § 3 P.p.s.a. przyznaje zdolność sądową również innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie przepis art. 25 § 1 P.p.s.a. miałby zastosowanie do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, gdyż na mocy przepisów kodeksu spółek handlowych jest ona zaopatrzona w osobowość prawną. Przepis art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1037 ze zm.) stanowi, że z chwilą wpisu do rejestru spółka z ograniczona osobowością w organizacji staje się spółką z ograniczona odpowiedzialnością i uzyskuje osobowość prawną. Rejestrem właściwym do dokonania wpisu spółki z o.o. jest rejestr przedsiębiorców prowadzony w Krajowym Rejestrze Sądowym (art. 36 pkt 6 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - Dz. U. z 2019 r. poz. 1500 ze zm.). Tak więc wpis spółki z o.o. do rejestru KRS ma charakter konstytutywny i od jego dokonania uzależnione jest uzyskanie przez taki podmiot osobowości prawnej. Brak wpisu skutkuje brakiem osobowości prawnej. Spółka traci osobowość prawną z chwila wykreślenia z rejestru. Od zasady przewidzianej w tym przepisie dla spółek z o.o. zarejestrowanych przed datą wejścia w życie przepisów o Krajowym Rejestrze Sądowym przewidziano tryb szczególny w przepisie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, który stanowił mianowicie, że podmiot podlegający obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców w KRS, wpisany do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy, jest obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców. Jednocześnie przepis art. 9 ust. 2 tej ustawy przewidywał, w wersji aktualnie obowiązującej, że wpis do KRS musiał nastąpić do 31 grudnia 2015 r. (we wcześniejszych brzmieniach tego przepisu ustalone były terminy 31.12.2003 r., 31.12.2005 r. i 31.12.2013 r.), Jednocześnie w myśl art. 9 ust. 2a tej ustawy podmioty podlegające obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, które były wpisane do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie tej ustawy i które do dnia 31 grudnia 2015 r. nie złożyły wniosku o wpis do rejestru, uznaje się za wykreślone z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. Jeżeli zatem podmiot w postaci spółki z o.o. został wpisany do rejestru handlowego działającego w Polsce do 1 stycznia 2001 r. (w części RHB ) to spółka taka posiadała osobowość prawną na podstawie dokonanego wpisu do tego rejestru do dnia 31 grudnia 2015 r. Brak dokonania wpisu do rejestru KRS z dniem 1 stycznia 2016 r. powodował taki skutek, że spółka traciła osobowość prawną, tak jakby została z rejestru handlowego (czy też rejestru przedsiębiorców KRS) wykreślona. Mienie tych podmiotów nabywał Skarb Państwa, jak też on ponosił częściową odpowiedzialność za długi. Przenosząc te rozważania do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że spółka "A" sp. z o.o z siedzibą w J. została wpisana do rejestru RHB pod pozycją 815. Na podstawie tego wpisu posiadała osobowość prawną . Nie została jednak przed upływem dnia 31 grudnia 2015 r. wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS, a zatem utraciła w dniu 1 stycznia 2016 r. osobowość prawną. Utrata osobowości prawnej następuje obiektywnie, bez względu na przyczynę braku wpisu de rejestru KRS. Brak wpisu powoduje utratę osobowości prawnej. Od 1 stycznia 2016 r. spółka "A" nie istnieje jako osoba prawna. Ponieważ nie posiada ona osobowości prawnej nie posiada również zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 § 1 P.p.s.a. Nie ma do niej zastosowania przepis art. 25 § 3 P.p.s.a. dotyczący jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej. Aktualnie omawiany podmiot nie jest taką jednostką. Ponieważ skarżąca nie posiada zdolności sadowej skarga przez nią złożona podlega odrzuceniu. Nie zaistniały przy tym okoliczności, o których mowa w art. 31 P.p.s.a. Braku zdolności sądowej nie da się uzupełnić. Spółka bezpowrotnie straciła osobowość prawną. Przywrócenie terminu do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 przepisów wprowadzających ustawę o KRS nie jest możliwe albowiem jest to termin prawa materialnego. Utrata osobowości prawnej na skutek braku wniosku o wpis do KRS powoduje utratę zdolności sądowej , a tym samym determinuje odrzucenie skargi. Na marginesie jedynie sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie za skarżącego nie mógł być uznany A. N., wspólnik i jednocześnie członek zarządu spółki z ograniczona odpowiedzialnością. Spółka taka, jest bowiem spółką kapitałową, wyposażoną przy spełnieniu warunków, w osobowość prawną i posiadająca własna reprezentację. Wspólnik spółki nie może działać w jej imieniu i na jej rzecz. Członek zarządu może natomiast wykonywać czynności w jej imieniu i na jej rzecz tylko i wyłącznie w ramach praw i obowiązków przysługujących samej spółce. Działa on jedynie w ramach przysługujących jej praw. Nie jest podmiotem od niej odmiennym. Nie może podejmować czynności na jej rzecz ale w swoim imieniu lub w oderwaniu od praw spółki. Jeżeli zatem sama spółka nie posiada uprawnienia do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego, to nie może tego skutecznie uczynić członek zarządu spółki jako osoba fizyczna (częściowo odmiennie prawa wspólnika wyglądają w spółkach osobowych). Jest on bowiem tylko i wyłącznie reprezentantem spółki. Z tych względów Sąd uznał, że skarżącym w przedmiotowej sprawie jest tylko i wyłącznie spółką "A", która jednak utraciła osobowość prawną, co skutkuje brakiem zdolności sądowej, a to z kolei doprowadziło Sąd do odrzucenia skargi. (art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.).