I SA/Rz 779/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska Asesor WSA Jacek Boratyn / spr./ Protokolant sek. sąd. Aleksandra Baczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych na 2015 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej J. Z. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania J. Z. – zwanej dalej skarżącą, od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], w przedmiocie przyznania skarżącej płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r., w łącznej wysokości 12 788,20 zł, a także odmowy przyznania płatności, w zakresie wariantu 2.1 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) dla działki rolnej A1 (nr 139), o pow. 2,56 ha, oraz wariantu 2.3 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) dla działki rolnej B1 (nr 161), o pow. 2,96 ha, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy skarżąca w dniu 15 czerwca 2015 r., w wystąpiła do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie jej płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r. Do wniosku załączone zostały dokumenty, w postaci między innymi oświadczenia o kontynuowaniu zobowiązania rolnośrodowiskowego S. M., a także umowy dzierżawy, zawartej pomiędzy S. M. i J. M., jako wydzierżawiającymi, a skarżącą (dzierżawcą), z dnia 20 lutego 2015 r., dotyczącą działek nr 315/21 i 315/41, oraz umowy dzierżawy, zawartej przez skarżącą z J. M., dotycząca wydzierżawienia skarżącej działek nr 161 i nr 139. Rozstrzygające niniejszą sprawę organy przyznały skarżącej płatność rolnośrodowiskową za 2015 r., wysokości 12 788,20 zł, jednocześnie odmawiając przyznania płatności w zakresie wariantu 2.1 – uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) dla działki rolnej A1 (nr 139), o pow. 2,56 ha, a także wariantu 2.3 trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) dla działki rolnej B1 (nr 161) o pow. 2,96 ha. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organy stwierdziły, że jeżeli chodzi o działki nr 139 i nr 161, położone w obrębie ewidencyjnym Z. R., to skarżąca w tym wypadku nie przejęła skutecznie zobowiązania rolnośrodowiskowego S. M. Zgodnie bowiem z § 32 rozporządzenia e Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. poz. 361 ze zm., zwane dalej rozporządzeniem) w przypadku przeniesienia zobowiązania rolnośrodowiskowego istotnym jest aby przekazujący realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Warunek ten został spełniony w przypadku działek nr 315/21 i 315/41, odnośnie których przejęcie gruntów nastąpiło na podstawie umowy zawartej przez skarżącą z J. M. i S. M. Warunek ten nie został jednak spełniony, jeżeli chodzi o działki nr 139 i nr 161. W przypadku tych działek, w ocenie organów, przekazującym była J. M. (osoba wydzierżawiająca, a zarazem właściciel nieruchomości), która nie realizowała zobowiązania rolnośrodowiskowego. Tak wiec skarżąca nie nabyła posiadania działek rolnych i praw do realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego od tego samego podmiotu. Przeniesie nie nastąpiło też pomiędzy dotychczasowym posiadaczem (beneficjentem płatności) a nowym posiadaczem. Nie zostały wiec spełnione przesłanki o których mowa w § 32 rozporządzenia. Skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2017 r. wniosła skarżąca, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenia kosztów postępowania. W treści skargi podkreślono, że w przypadku działek nr 139 i nr 161 zobowiązanie rolnośrodowiskowe zostało przejęte od S. M. – realizującego zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jednakże umowa dzierżawy została zawarta z jego żoną – J. M., która jest właścicielką przedmiotowych działek. Skarżąca zarzuciła także, że informację o nieskutecznym przejęciu zobowiązania w opisanym wyżej zakresie otrzymała dopiero 22 czerwca 2016 r., co uniemożliwiło jej uzupełnienie ewentualnych braków złożonego wniosku. Zwróciła ponadto uwagę, że kwestionowanie skuteczności przejęcia przez nią zobowiązania, w opisanym wyżej zakresie, jest bezzasadne, mając na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wydany w sprawie I SA/Rz 721/15 (dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca stanęła na stanowisku, że przejęcie przez nią zobowiązania od S. M. było w całości skuteczne, gdyż w tym wypadku istotne jest przeniesienie posiadania gruntów, a nie status ich posiadania. Oprócz tego skarżąca zaznaczyła, że realizacja zobowiązania rolnośrodowiskowego nie wymaga od rolnika udokumentowania prawa posiadania określonych działek ewidencyjnych. Ponadto brak jest podstaw do odmowy uznania skuteczności przejęcia, jedynie na podstawie zastrzeżeń co do umowy dzierżawy. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej odrzucenie, z uwagi na wniesienie z uchybieniem terminu, ewentualnie jej oddalanie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 25 października 2017 r. Sąd przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia zasadności odmowy przyznania skarżącej części płatności rolnośrodowiskowych na rok 2015, w odniesieniu do działek wydzierżawionych od J. M., co było wynikiem uznania przez organy za nieskuteczne przeniesienia zobowiązania rolnośrodowiskowego na gruntach oznaczonych jako działki działek nr 139 i nr 161. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, a tym samym stanowiska wydającego ją organu na wstępie należy podkreślić, że prawo do płatności rolnośrodowiskowej jest prawem o charakterze publicznoprawnym, kształtowanym decyzją administracyjną, nie może być więc przedmiotem obrotu cywilnoprawnego. Prawo do płatności rolnośrodowiskowej jest ściśle związane z działalnością rolniczą, służy realizacji określonych celów dotyczących gospodarstwa rolnego, stąd też przeniesienie tego prawa na inny podmiot możliwe jest tylko w tych przypadkach, w których przepisy dotyczące tej płatności przewidują taką możliwość. Zgodnie z § 32 ust. 1 rozporządzenia, w przypadku przeniesienia, w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, posiadania gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, które nastąpiło po doręczeniu decyzji w sprawie przyznania pierwszej płatności rolnośrodowiskowej, nowemu posiadaczowi tych gruntów lub stada mogą być przyznane kolejne płatności rolnośrodowiskowe, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 25 ust. 2 ustawy. Nowy posiadacz gruntów powinien złożyć wniosek o przyznanie płatności wraz z wymaganymi dokumentami w odpowiednim terminie określonym w § 32 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Zgodnie z § 32 ust. 5 powołanego rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym w dacie składania wniosku, oprócz dokumentów wymaganych na podstawie § 24, do wniosku, o którym mowa w ust. 2, nowy posiadacz gruntów lub stada dołącza: 1) oświadczenie, złożone na formularzu udostępnionym przez Agencję, obejmujące zobowiązanie do: a) kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika, do końca okresu objętego tym zobowiązaniem; b) zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty płatności rolnośrodowiskowej uzyskanej przez rolnika, któremu została przyznana ta płatność, jaką rolnik ten byłby obowiązany zwrócić, gdyby w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez tego rolnika wystąpiły okoliczności wymienione w § 39 ust. 1-3 lub 5; 2) umowę sprzedaży, dzierżawy lub inną umowę, w wyniku której zostało na niego przeniesione posiadanie gruntów lub stada objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika, albo kopię tej umowy poświadczoną za zgodność z oryginałem przez notariusza albo potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez upoważnionego pracownika Agencji. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że przytoczona regulacja wskazuje, że do skutecznego przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego dochodzi wtedy, gdy: - przejęcie zobowiązania nastąpiło wraz z przeniesieniem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową, - podstawa prawną przeniesienia posiadania działek rolnych była umowa (sprzedaży, dzierżawy lub inna) - przejmującym grunty i zobowiązanie jest ta sama osoba, bo nowy posiadacz gruntów objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym zobowiązuje się do kontynuowania tego zobowiązania. Rozstrzygające przedmiotową sprawę organy nie kwestionowały spełnienia warunków określonych w art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2017 r., poz. 1856). Do wniosku o przejęcie zobowiązania rolnośrodowiskowego, realizowanego przez S. M. na działkach nr 139 i nr 161, skarżąca dołączyła umowę dzierżawy zawartą z J. M. – właścicielką przedmiotowych działek. Spełnione zostały więc przesłanki przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego, o których mowa w § 32 rozporządzenia, albowiem przejęcie zobowiązania nastąpiło wraz z przeniesieniem faktycznego użytkowania działek rolnych, do których przyznano płatność rolnośrodowiskową, a podstawą przeniesienia posiadania działek była umowa. Przeniesienie posiadania działek rolnych zostało dokonane, zgodnie z warunkami zawartymi w § 32 rozporządzenia, na podstawie umowy dzierżawy, a przejmującym grunty i zobowiązanie była ta sama osoba – skarżąca, która zobowiązała się do kontynuowania realizacji zobowiązania S. M. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy nie sposób podzielić stanowiska rozstrzygających ją organów, że powołane przez nie przepisy, w szczególności § 32 rozporządzenia, wymagają, aby zawarcie umowy, stanowiącej podstawę przeniesienia posiadania gruntów następowało z tą samą osobą, która przekazuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Podobnie brak jest podstaw do przyjęcia, iż przekazanie działek rolnych i zobowiązania musi mieć miejsce od tej samej osoby. Dopiero w stanie prawnym obowiązującym od dnia 15 marca 2016 r., w przepisach rozporządzenia rolnośrodowiskowego ustanowiono wymóg kontynuowania realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez rolnika, "który był dotychczas posiadaczem tych gruntów". Na marginesie trzeba dodać, że zawarcie umowy dzierżawy z inną osobą niż dotychczasowy beneficjent nie oznacza, że posiadanie gruntów nie zostało przeniesione pomiędzy dotychczasowym beneficjentem, a nowym beneficjentem płatności. Jeżeli bowiem podmiot legitymujący się tytułem prawnym do gruntu (np. właściciel) rozwiąże umowę dzierżawy z rolnikiem, a następnie wydzierżawi ten grunt innemu rolnikowi, to posiadanie gruntu może być przeniesione pomiędzy posiadaczami, z pominięciem właściciela. Posiadanie wiąże się bowiem z faktycznym władaniem rzeczą. W niniejszej sprawie organ zaś nie badał, kto był dotychczas posiadaczem przedmiotowych gruntów przyjmując, że był nim wydzierżawiający, a więc właściciel. Przepis § 32 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w brzmieniu aktualnym na dzień złożenia wniosku nie wymagał, aby przejęcie gruntów i zobowiązania rolnośrodowiskowego nastąpiło od tej samej osoby. Wbrew stanowisku organu odwoławczego obowiązku takiego nie można wywieść w szczególności z treści § 32 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego i zawartego tam sformułowania o przeniesieniu posiadania gruntów "objętych zobowiązaniem rolnośrodowiskowym podjętym przez rolnika". Z przepisu tego wynika konieczność przejęcia gruntów, na których rolnik realizował zobowiązanie rolnośrodowiskowe, co wcale nie oznacza, że ten sam rolnik musiał być osobą przekazującą posiadanie gruntów, a tym bardziej, aby przekazanie to nastąpiło bezpośrednio na rzecz nowego posiadacza. Z powyższych względów Sąd nie podziela stanowiska orzekających organów, że niezbędnym warunkiem skuteczności przejęcia zobowiązania rolnośrodowiskowego jest przeniesienie posiadania gruntów rolnych w drodze umowy (sprzedaży, dzierżawy lub innej) zawartej bezpośrednio pomiędzy dotychczasowym, faktycznym posiadaczem tych gruntów, realizującym program rolnośrodowiskowy, a nowym posiadaczem, który podjął się kontynuacji zobowiązania rolnośrodowiskowego. Z punktu widzenia celów programu, a zwłaszcza ciągłości zobowiązania, istotne jest zachowanie tożsamości gruntów, na których realizowane jest przedsięwzięcie rolnośrodowiskowe. W rozpoznawanej sprawie ciągłość zobowiązania realizowanego na przedmiotowych gruntach nie została przerwana, bo skarżąca przejęła w posiadanie grunty, na których dotychczas realizowane było przedsięwzięcie rolnośrodowiskowe i zobowiązała się do jego kontynuowania. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji naruszają przepisy prawa materialnego, przez błędną wykładnię § 32 rozporządzenia, dlatego też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art.135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję, jak również poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i P.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokata (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) Sąd zasądził od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [.] na rzecz skarżącej kwotę 697 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmującą zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez adwokata, w wysokości 480 zł, zwrot uiszczonego wpisu od skargi, w kwocie 200 zł i zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w wysokości 17 zł.