I SA/Rz 78/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2014r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym w postaci III raty podatku za 2013r. - oddala skargę- I SA/Rz 78/14 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym w postaci III raty podatku za rok 2013. W podstawie prawnej Kolegium powołało art. 233 § 1 ust.1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8 poz.60 ze zm.) oraz § 15 ust.1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz. U. Nr 165, poz. 1371). Jak wynika z akt sprawy, w piśmie z dnia 16 września 2013 r. J. M. zwrócił się z prośbą o umorzenie podatku w łącznym zobowiązaniu pieniężnym z tytułu III raty zobowiązania za 2013r. Wnioskodawca uzasadnił swe żądanie wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Wskazał, że ciąży na nim zobowiązanie wobec banku, jego plony zostały zniszczone przez dziki. To co otrzymał tytułem odszkodowania z trudem wystarczyło na ponowną rekultywację łąk. Za kolejne zniszczenia, w tym za zniszczone zboże nie otrzymał odszkodowania. W toku przeprowadzonego postępowania Burmistrz Miasta i Gminy ustalił, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne, które składa się z działek będących jego własnością o łącznej pow. 6,56 ha położonych na terenie miejscowości C. Dodatkowo wnioskodawca dzierżawi od Agencji Nieruchomości Rolnych działki o łącznej pow. 1,66 ha a od Gminy działki o łącznej pow. 2,01 ha. Miesięczny dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego wynosi 1.602,48 zł natomiast roczny mieści się na poziomie 19.229,74 zł. J. M. w związku ze złożonymi wnioskami o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego za I i II półrocze 2013 r. otrzymał zwrot tego podatku w kwocie 493,12 zł. Organ I instancji zwrócił uwagę na powstałe w toku postępowania dowodowego rozbieżności w związku z oświadczeniem wnioskodawcy z dnia 5 stycznia 2013r., że nie pobiera zasiłku chorobowego z KRUS. Organ I instancji uzyskał zaświadczenie z KRUS - Placówki Terenowej z dnia 21 października 2013r. nr [...], zgodnie z którym J. M. od 1 stycznia 2013r. do 29 lipca 2013r. przebywał na zasiłku chorobowym. Organ I instancji ustalił również, że dzienna stawka za 1 dzień niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym wypłacana przez KRUS wynosi 10 zł a zatem łączna kwota jaką uzyskał wnioskodawca z tytułu zasiłku to 2.100 zł. W toku postępowania wnioskodawca przedstawił m.in. zaświadczenie z M-GOPS w S., iż w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 2 października 2013r nie korzystał z pomocy Ośrodka, umowę kredytu obrotowego na kwotę 1.000 zł zawartą na okres od 19 kwietnia 2013r do 15 kwietnia 2014r., który był udzielony na zakup rzeczowych środków do produkcji rolnej. Wnioskodawca załączył również rachunki z PGE Obrót SA z siedzibą w Z., zaświadczenie z urzędu skarbowego w P. o nie deklarowaniu dochodu do opodatkowania za rok 2012, informację dla lekarza kierującego z dnia 13.09.2013r. Odnośnie sytuacji zdrowotnej wnioskodawca przedstawił zaświadczenie lekarskie z dnia 15 października 2013r. wydane przez lekarza rodzinnego, z którego wynika, iż posiada on zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, zaburzenia nerwicowe, uraz mięśnia i ścięgna na poziomie przedramienia, uszkodzenia barku. Na dzień wydania ww. zaświadczenia wnioskodawca nie posiadał zasiłku chorobowego z KRUS co zdaniem organu I instancji wskazuje, iż jest on zdolny do pracy. J. M. wzywany o przedstawienie rachunków za lekarstwa wskazał, że ich nie posiada, gdyż były kupowane w różnych miejscach. Organ I instancji nie uznał za zgodne ze stanem faktycznym twierdzenia wnioskodawcy dotyczące jego stanu zdrowia, gdyż w jego ocenie nie znajdują one potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. J. M. nie przedłożył żadnych dowodów na zakupywanie leków, jak również rachunków za leczenie. Organ I instancji ocenił, iż osiąga on wysokie dochody z gospodarstwa w przeliczeniu na jedną osobę. Dodatkowo organ uznał, że gdyby sytuacja zdrowotna J. M. była bardzo ciężka, nie dzierżawił by on dodatkowo od Agencji i z mienia gminnego gruntów o łącznej pow. 3,67 ha. Burmistrz Miasta i Gminy, opierając się na dorobku orzeczniczym sądów administracyjnych wskazał, że w sprawie J. M. nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności takie jak pożar, powódź czy inna klęska żywiołowa bądź zdarzenie losowe osłabiające zdolność płatniczą, które uniemożliwiłyby zapłatę należnego na rzecz Gminy podatku. Z tych przyczyn organ I instancji uznał, że w sprawie nie zachodzą podstawy do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. W związku z powyższym Burmistrz Miasta i Gminy w opisanej na wstępie decyzji z dnia [...] listopada 2013 r. odmówił umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym w postaci III raty podatku za rok 2013. J. M. wniósł odwołanie na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia i umorzenia zaległości podatkowej. We wniesionym odwołaniu podatnik zarzucił organowi I instancji błędną ocenę stanu faktycznego sprawy w zakresie jego sytuacji finansowej. Odwołujący podniósł, że organ I instancji nie uwzględnił kłopotów podatnika związanych z wypłatą dopłat z ARiMR, jak również stanu ubóstwa podatnika, przebytej przez niego choroby czy faktu braku środków do życia. Zdaniem odwołującego organ I instancji popełnił błąd w obliczaniu powierzchni działek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że przesłanka umorzenia zaległości podatkowej, jaką jest ważny interes podatnika, wymieniony w art. w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, zachodzi w razie znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika spowodowanych zdarzeniem losowym (np. powódź, pożar, kradzież lub inne zdarzenie uznane za wyjątkowe), którego nie mógł przewidzieć lub któremu nie mógł zapobiec. Druga przesłanka umorzenia, jaką jest interes publiczny wymaga, aby przyznanie tego rodzaju ulgi zaspokajało pewną potrzebę (dobro), służącą zbiorowości lokalnej (mieszkańcom miasta) lub całemu społeczeństwu. Kolegium oceniło, że Burmistrz Miasta i Gminy w sposób szczegółowy odniósł się do argumentów podatnika, co znajduje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy zaznaczył, że ze środków wpłacanych tytułem podatków realizowane są cele ogólnospołeczne a umorzenie zaległości skutkujące zwolnieniem z długu podatkowego jest przeniesieniem jego ciężaru bezpośrednio na Gminę a pośrednio na społeczność lokalną. Podatnik powinien zaś regulować podatki zgodnie z obowiązującym prawem a przekładanie tych zobowiązań na budżet Gminy jest bezwzględnie sprzeczne z interesem publicznym . Organ odwoławczy, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził, że zarzuty zawarte w odwołaniu są chybione. Zasada przyznawania ulgi podatkowej w postaci umorzenia wiąże się z zasadą demokratycznego państwa prawnego i zasadą urzeczywistniania sprawiedliwości społecznej, która wyraża m.in. potrzebę zapewnienia sprawiedliwości podatkowej, przejawiającej się w dopuszczalności zmniejszania ciężarów podatkowych wobec podmiotów, które bez własnej winy znalazły się w bardzo trudnej sytuacji. Kolegium uznało, że podniesione w odwołaniu zarzuty dotyczące trudnej sytuacji ekonomicznej są niewątpliwie zasadne, ale nie mogą być uwzględnione w takim stopniu przez organ podatkowy. W odwołaniu nie przedstawiono ani żadnych nowych okoliczności sprawy ani też nowych dowodów. Organ odwoławczy podniósł, że opodatkowaniu w podatku rolnym podlega posiadanie nieruchomości bez względu na to, czy przynosi ono dochody czy też wymaga nakładów finansowych. Kolegium uznało więc, że nie zachodzą materialne podstawy do zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji. W skardze na powyższą decyzję Kolegium J. M. zarzucił, że organ wydał decyzję w oparciu o błędnie ustalone okoliczności faktyczne sprawy. Skarżący podniósł, że nie był w stanie zapłacić ciążących na nim zaległości podatkowych, gdyż nie miał pieniędzy nawet na zakup żywności. Kolegium nie umożliwiło uczestnictwa w postępowaniu pełnomocnikowi skarżącego – szwagrowi T. S. Skarżący podkreślił, że jego sytuacja jest bardzo trudna, ponieważ na zaspokajanie potrzeb życiowych może przeznaczyć kwotę w wysokości 10 zł dziennie. Musi zaś opłacić koszty ubezpieczenia zdrowotnego, budynków, rachunki za media. W związku z powyższym z uzyskiwanych dochodów nie jest w stanie opłacić podatków. Ponadto w stosunku do skarżącego wstrzymano wypłatę dopłat rolnych a w gospodarstwie rolnym wynikły szkody spowodowane przez dziki. Skarżący wskazał, że ma problemy zdrowotne związane z sercem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego. Nie ulega wątpliwości, że co do zasady na podatniku spoczywa obowiązek regulowania ciążących na nim zobowiązań podatkowych w terminie. Jednak w obowiązującym porządku prawnym ustawodawca wprowadził wyjątek od tej zasady, czego wyrazem jest treść art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Skarżący w sprawie, która jest przedmiotem kontroli tutejszego Sądu zwracał się o umorzenie zaległości podatkowej w postaci III raty łącznego zobowiązania podatkowego za 2013 r. Zatem podstawowymi przesłankami jakie organ musiał zbadać przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie tego żądania, był ważny interes podatnika i interes publiczny. Pojęcia te, warunkujące przyznanie ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej mają charakter pojęć nieostrych, co oznacza, że ich znaczenie nie zostało z góry określone przez ustawodawcę. W zamian to na organie administracji publicznej, rozstrzygającym daną sprawę spoczywa obowiązek ustalenia treści przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego w oparciu o okoliczności faktyczne rozważanego przypadku. W tym celu właściwy organ jest obowiązany ustalić w sposób rzetelny i wyczerpujący sytuację osobistą, rodzinną, majątkową i finansową podatnika a także skutki ekonomiczne, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla wnioskującego i jego rodziny. Za umorzeniem zaległości podatkowej mogą przemawiać bowiem nie tylko nadzwyczajne zdarzenia losowe, takie jak utrata możliwości zarobkowania czy losowa utrata majątku, których podatnik nie był w stanie pokonać. Przyznanie wnioskowanej ulgi może być uzasadnione również, gdy bieżąca sytuacja osobista, rodzinna i finansowa podatnika jest na tyle ciężka, że nie jest on w stanie spłacić ciążących na nim zaległości bez uszczerbku dla zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Stwierdzenie, czy w sprawie zaistniały tego rodzaju okoliczności będzie wymagać więc ustalenia wysokości uzyskiwanych przez podatnika dochodów oraz wydatków, w tym również wydatków związanych z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). Nie można jednak zapominać, że samo zaistnienie w sprawie przesłanki ważnego interesu podatnika nie przesądza o przyznaniu wnioskowanej ulgi. Z treści art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej wynika bowiem, iż to od swobodnego uznania organu rozpatrującego sprawę zależy, czy wniosek o przyznanie ulgi podatkowej zostanie uwzględniony. Świadczy o tym użycie przez ustawodawcę w przepisie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej słowa "może". W związku z powyższym, nawet stwierdzenie, że w sprawie zachodzi ważny interes podatnika nie powoduje, że organ podatkowy będzie zobowiązany do przyznania wnioskowanej ulgi. W tym zakresie organ rozpatrujący sprawę będzie dysponował wspomnianą wcześniej swobodą uznania. Nie oznacza to jednak, że rozstrzygnięcie w tym zakresie może być zupełnie dowolne. Organ podatkowy odmawiając przyznania wnioskowanej ulgi w sytuacji gdy zachodzi w sprawie ważny interes podatnika lub też interes publiczny powinien tego rodzaju rozstrzygnięcie przekonująco, wyczerpująco i jasno uzasadnić, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały dogłębnie rozważone i ocenione a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. W przypadku decyzji uznaniowej organ podatkowy zobowiązany jest w sposób czytelny, umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania (tak wyrok NSA z dnia 18 maja 2005 r., FSK 2211/04, - orzeczenie dostępne w bazie cbosa na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego też względu kontrola sądu administracyjnego w sprawach, w których organ administracji publicznej orzeka korzystając z uznania administracyjnego, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości prowadzonego postępowania podatkowego, poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji. Samo zaś rozstrzygnięcie, będące wynikiem wyboru dokonanego przez organ podatkowy, pozostaje poza zakresem kontroli legalności, jakiej dokonuje sąd administracyjny. Sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji, o jakiej mowa w art. 67a § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, znajdują swoje odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, czy wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne a dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach. Mając na względzie powyższe rozważania Sąd uznał, że organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów regulujących sposób prowadzenia postępowania. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy ocenić jako wyczerpujący a wyciągnięte na jego podstawie wnioski za uzasadnione. Tym samym organy podatkowe rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów regulujących sposób prowadzenia postępowania podatkowego tj. art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej. Organ I instancji zbadał sytuację finansową i majątkową a także rodzinną podatnika. Na tej podstawie należało przyznać rację organowi, że sytuacja materialna podatnika nie kwalifikuje go do przyznania wnioskowanej przez niego ulgi. Ocena co do możliwości spłaty zaległości podatkowej w powiązaniu z sytuacją finansową wnioskującego nie może być dokonywana w oderwaniu od wysokości samej zaległości podatkowej, która miałaby być objęta umorzeniem. W niniejszej sprawie skarżący wnosił o umorzenie III raty łącznego zobowiązania podatkowego za 2013 r., która wynosiła 226 zł za III kwartał 2013 r. Zatem ww. kwota zaległości podatkowej jest wielokrotnie niższa od wysokości miesięcznego dochodu, którą organ I instancji ustalił na kwotę 1602,48 zł. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej stanowi formę finansowej pomocy państwa, która może być stosowana w wyjątkowych okolicznościach, gdy ochrony wymagają podstawy egzystencji podatnika. Stosunek wysokości zaległości podatkowej objętej żądaniem do wysokości miesięcznego dochodu nie wskazuje, aby w niniejszej sprawie podstawy egzystencji podatnika był zagrożone. Należy przy tym zauważyć, że wobec nieprzedstawienia przez wnioskodawcę danych dotyczących osiąganego dochodu, ustalenia organu podatkowego w tym zakresie należy uznać za wystarczające. W przypadku spraw dotyczących przyznania ulgi podatkowej to podatnik powinien starać się wykazać, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie mu wnioskowanej ulgi. W związku z powyższym, aby nie narazić się na negatywne konsekwencje związane z nieujawnieniem korzystnych dla strony okoliczności, powinna ona ujawniać fakty czy też dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. W sprawie nie zaistniały również okoliczności, które mogłyby oznaczać, że ze względu na stan zdrowia skarżący nie jest w stanie podejmować pracy zarobkowej. Dolegliwości zdrowotne skarżącego, które wynikają z zaświadczenia lekarskiego z dnia 15 października 2013 r., nie mają przewlekłego charakteru, które wiązałoby się z niemożnością zarobienia na swoje utrzymanie. Skarżący nie przedstawił również jakichkolwiek rachunków obrazujących wydatki ponoszone na zakup lekarstw. W związku z tym organ podatkowy nie był w stanie ocenić czy i w jakim stopniu koszty związane z kupnem lekarstw obciążają budżet domowy. Podatnik w swych pismach wielokrotnie wskazywał na swoją ciężką sytuację życiową, która przejawiała się m.in. w braku środków na zakup żywności. Jednak jego twierdzenia nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Należy zauważyć, że skarżący prowadzi gospodarstwo rolne na powierzchni 10,19 ha użytków rolnych. Osiągany z niego dochód pozwala w ocenie Sądu zarówno na opłacenie ciążącej na nim zaległości podatkowej jak i na zaspokajanie potrzeb życiowych. Prowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało zaś aby skarżący zmuszony był do ponoszenia wydatków szczególnego rodzaju, które uniemożliwiłyby spłatę ww. zaległości, która, co należy podkreślić, nie jest wysoka. Skarżący w okresie od 1 stycznia 2012 r. do 2 października 2013 r. nie korzystał z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej w S. co zdaniem Sądu oznacza, że nie jest on osoba ubogą, która potrzebuje pomocy by zapewnić sobie codzienne utrzymanie. Z tego względu należało również uznać, że w sprawie nie zachodzi interes publiczny, który mógłby uzasadniać przyznanie wnioskowanej ulgi. Należy pamiętać, że zasadą jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości. Interes publiczny zachodzi, gdy odmowa przyznania ulgi podatkowej oznaczałaby konieczność skorzystania przez podatnika z zasiłków przyznawanych w ramach pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy, w sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący, zapłata zaległości podatkowej w wysokości 226 zł nie będzie stanowić uszczerbku uniemożliwiającego zaspokajanie podstawowych potrzeb. Organy podatkowe dlatego też miały prawo odmówić w ramach swobodnego uznania przyznania ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowej. Mając na względzie powyższe rozważania Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).