I SA/Rz 780/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska Asesor WSA Jacek Boratyn / spr./ Protokolant sek. sąd. Aleksandra Baczyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skarg Spółki "A" w W. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] września 2017 r.: - nr [...] - nr [...] - nr [...] - nr [...] - nr [...] - nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienia, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącej Spółki "A" w W. kwotę 3.582 (trzy tysiące pięćset osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniami z [...] września 2017 r., o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], stwierdziło niedopuszczalność odwołań, wniesionych przez A. SA, z siedzibą w W., zwaną dalej skarżącą, od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] czerwca 2017 r. W stanach faktycznych przedmiotowych spraw Prezydent Miasta P., decyzjami z [...] czerwca 2017 r., o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], określił skarżącej wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości, za lata 2009-2014, stwierdzając jednocześnie, częściowo, nadpłatę po stronie skarżącej w tych podatkach oraz oddalając wnioski o stwierdzenia nadpłaty w pozostałym zakresie. Jak wynika z uzasadnień zaskarżonych postanowień, decyzje Prezydenta Miasta P. zostały doręczone skarżącej 30 czerwca 2017 r. W dniu 14 lipca 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez adwokata J. K., wniosła odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., zaskarżonymi postanowieniami z [...] września 2017 r., stwierdziło niedopuszczalność odwołań skarżącej. W uzasadnieniach przedmiotowych postanowień organ zauważył, że pełnomocnictwo skarżącej dla adwokata J. K. ważne było do 31 grudnia 2016 r. W dalszej części uzasadnień organ przytoczył, in extenso, treść regulacji art. 138 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm., zwanej dalej Ordynacją podatkową), kopiując wprost treść tego przepisu z serwisu informacji prawniczej, włącznie z jego nieformalnym, funkcjonującym jedynie na gruncie tego programu tytułem – nagłówkiem. Podobnie organ zamieścił w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień dosłowną treść § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu przesyłania, w formie dokumentu elektronicznego, pełnomocnictwa ogólnego, pełnomocnictwa szczególnego oraz pełnomocnictwa do doręczeń (Dz. U. z 2017 r. poz. 1269, zwanego dalej rozporządzeniem). Poza przytoczeniem wskazanych przepisów, w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień organ stwierdził jedynie, że zarówno skarżąca, jak i jej pełnomocnik, którzy byli zobowiązani do dopełnienia wyżej wymienionych czynności prawnych, nie uczynili tego. Skargi na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze w P. z [...] września 2017 r. wniosła skarżąca, domagając się ich uchylenia, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzuciła naruszenie: a) art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez sporządzenie uzasadnień w sposób niezwykle chaotyczny i bezładny, w dodatku niezawierających argumentacji opartej o reguły logicznego rozumowania, przez co są niezrozumiałe, a także wyjaśnienie podstawy prawnej poprzez wklejenie przepisów bez odniesienia się do stanu faktycznego, b) art. 228 w zw. z art. 169 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie postanowień w przedmiocie niedopuszczalności odwołań w sytuacji, w której organ miał obowiązek wezwać skarżącą spółkę do przedłożenia aktualnego pełnomocnictwa, a ewentualnie zaniechanie przez skarżącego tego obowiązku otwierałoby drogę do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, a nie orzeczenie w przedmiocie niedopuszczalności odwołania, c) art. 121 w zw. z art. 123, w zw. z art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez działanie organu w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych i zaniechanie przez organ starannego i merytorycznie poprawnego postępowania, a nadto niewłaściwe zastosowanie przez organ przepisów Ordynacji podatkowej, co w konsekwencji doprowadziło do wydania oczywiście wadliwego postanowień w przedmiocie niedopuszczalności odwołań. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., w odpowiedziach na skargi, wniosło o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli, pod kątem legalności, w niniejszych sprawach są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., działającego w tym wypadku jako organ odwoławczy od decyzji Prezydenta Miasta P., w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołań, a więc postanowienia kończące postępowania w poszczególnych sprawach. Tego typu rozstrzygnięcia, z mocy art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) podlegają kognicji sądów administracyjnych. Postanowienie na gruncie postępowania podatkowego, stanowi jedno z rodzajów rozstrzygnięć (akt administracyjny), które co do zasady, wydawane jest w trakcie postępowania (art. 216 Ordynacji podatkowej). Niemniej jednak ustawodawca określił jego wymogi formalne, którym winno ono odpowiadać, podobnie jak ma to miejsce w przypadku decyzji administracyjnej. Wymogi, co do treści i formy postanowień precyzuje art. 217 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z § 2 art. 217 przedmiotowej ustawy, postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Ustawodawca nie wyjaśnia wprost, w art. 217 i nast. Ordynacji podatkowej, co powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne postanowienia. Jednakże w art. 219 Ordynacji podatkowej zamieścił odesłanie do odpowiedniego stosowania w tym zakresie regulacji odnoszących się do decyzji administracyjnych. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 208, 210 § 2a i § 3-5 oraz art. 211-215, a do postanowień, na które przysługuje zażalenie, oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1, stosuje się również art. 240-249 oraz art. 252, z tym że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1 i art. 248 § 3, wydaje się postanowienie. W myśl art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Tak więc mając na względzie powyższe przepisy stwierdzić należy, że również uzasadnienie postanowienia powinno zawierać wskazanie faktów, uznanych za udowodnione, a także wyjaśnienie postawy prawej jego wydania. Uzasadnienia zaskarżonych postanowień nie spełniają jednakże tych wymogów. Jeżeli chodzi o uzasadnienie faktyczne, to we wszystkich rozpoznawanych przez Sąd sprawach Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., stwierdzając niedopuszczalność odwołań, powołało się na utratę ważności pełnomocnictwa wystawionego przez skarżącą dla radcy prawego, który wniósł te odwołania. Tymczasem w aktach spraw brak jest nie tylko tego pełnomocnictwa, ale również dowodów doręczeń zaskarżonych decyzji Prezydenta Miasta P. Informacje zarówno co do treści pełnomocnictwa, sposobu jego złożenia i podpisania przez osobę uprawnioną do reprezentacji mocodawcy wynikają jedynie pośrednio z treści zaskarżonych postanowień, będących przedmiotem kontroli. Wprawdzie skarżąca nie kwestionuje tych okoliczności, jednakże ich weryfikacja przez Sąd, na podstawie akt sprawy, nie jest możliwa. W tym zakresie nie sposób zaś czynić jakichkolwiek domniemań, tym bardziej, że z mocy art. 219 w z zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej wszelkie fakty, mające znaczenie dla sprawy, musza być udowodnione, a co za tym idzie odpowiednio udokumentowane. Brak w aktach niniejszych spraw kluczowych w tych sprawach dokumentów sprawia, że nie sposób jest odnieść się w sposób kompleksowy i rzetelny do okoliczności, w oparciu o które wydane zostały zaskarżone postanowienia. W kwestii uzasadnienia prawnego zaskarżonych postanowień stwierdzić należy, że są one jego pozbawione. Za uzasadnienie prawne, które powinno się sprowadzać, jak to mówi art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, stosowany w tym wypadku odpowiednio, z mocy art. 219 Ordynacji podatkowej, do wyjaśnienia podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa, nie można uznać mechanicznego i bezrefleksyjnego przekopiowania treści przepisu, włącznie z jego nieformalnym nagłówkiem, z systemu informacji prawniczej, podsumowanego stwierdzeniem o niespełnieniu przez skarżącą i jej pełnomocnika wymogów wynikających z przytoczonych przepisów. Taki sposób procedowania organu godzi nie tylko w reguły wyrażone w art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej, ale także w podstawowe zasady prowadzenia postępowania podatkowego, tj. zasadę legalizmu, prowadzenia postepowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a także zasadę przekonywania, wyrażone w art. 120, art. 121 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej. Poza tym jest on wyrazem lekceważenia praw procesowych strony i własnych obowiązków w tym zakresie przez organ administracji. Uzasadnienie aktu administracyjnego, w tym między innymi postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, winno spełniać swój informacyjny charakter, poprzez przedstawienie wyników przeprowadzonego procesu interpretacji określonych przepisów prawa, a także dokonanej subsumpcji konkretnego i precyzyjnie ustalonego i udokumentowanego stanu faktycznego, pod określoną normę prawną. Lektura zaskarżonych postanowień nie pozwala jednak stronie, do której te rozstrzygnięcia zostały skierowane, na zapoznanie się zarówno z przeprowadzonym przez organ procesem wykładni przepisów, jak również ich zastosowania. Tych elementów uzasadnienia zaskarżonych postanowień nie zawierają, w związku z tym stwierdzić należy, że mają one charakter arbitralny. Wobec tego uznać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. dopuściło się w tym zakresie naruszenia regulacji prawa procesowego, mającego wpływ na wynik poszczególnych spraw. Tak bowiem należy zakwalifikować dowolne postępowanie organu, który nie przedstawił toku swojego rozumowania. Niezależnie od powyższego w tym miejscu należy zauważyć, że rodzaj przytoczonych (przekopiowanych) przez organ przepisów sugeruje, że miał on na względzie wygaśnięcie udzielonego przez skarżącą swojemu pełnomocnikowi pełnomocnictwa ogólnego. W takiej jednak sytuacji, powołując się na wygaśnięcie tego rodzaju umocowania, organ winien był jednak wziąć pod uwagę również znajdujące zastosowanie w takich sytuacjach regulacje intertemporalne. Chodzi tu zwłaszcza o art. 24 ustawy z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1649, ze zm., zwanej ustawą zmieniającą). W tym zakresie jednak pełna kontrola zaskarżonych rozstrzygnięć, pod kątem legalności nie jest obecnie możliwa, z uwagi na wady, a właściwie brak uzasadnienia postanowień wydanych w niniejszych sprawach. Rację ma także skarżąca podnosząc, że w sytuacji, w której organ doszedł do wniosku, że złożone w sprawach odwołania dotknięte są brakami formalnymi, w postaci niezałączenia do nich ważnych pełnomocnictw do sporządzenia i wniesienia przedmiotowych środków odwoławczych, winien on był wezwać skarżącą do uzupełnienia tych braków, na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. W sytuacji zaś nieuzupełnienia braku w zakreślonym terminie, środek odwoławczy dotknięty takim brakiem winien być pozostawiony bez rozpatrzenia, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Tymczasem w niniejszej sprawie organ, pomimo fragmentaryczności przedstawionego uzasadnienia, dość ogólnie wskazuje - sugeruje podmiotowe przyczyny stwierdzenia niedopuszczalności odwołań. Świadczy to o tym, że mógł on uznać, że odwołania wniesione przed adwokata J. K. zostały wniesione przez podmiot nieuprawniony – niebędący stroną. Jednakże mimo tego, postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołań kieruje także do skarżącej. Taki sposób procedowania świadczy o niekonsekwencji organu w zakresie przyjętego stanowiska w sprawach. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienia, z uwagi na naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenia miało wpływ na wynik sprawy. W ponownie przeprowadzonych postępowaniach organ winien więc w pierwszej kolejności uzupełnić swoje ustalenia, co do udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa, odpowiednio je udokumentować, wskazać przepisy znajdujące w sprawach zastosowanie, dokonać ich wykładni oraz subsumpcji stanów faktycznych spraw pod odkodowane z tych przepisów normy. Następnie, rozstrzygając kwestię dopuszczalności i kompletności odwołania, w przypadku podjęcia negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia, winien wyjaśnić w sposób jasny i pełny swoje stanowisko, z odniesieniem się do wszelkich podnoszonych przez stronę kwestii. W tym zakresie winien odnieść się także do ewentualnego zastosowania w sprawach art. 24 ustawy zmieniającej, zajmując w tym zakresie precyzyjne i jednoznaczne stanowisko. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokata. (Dz. U. poz. 1800 ze zm.) Sąd zasądził na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. kwotę 3 582 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Koszty te, w każdej z sześciu połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw, obejmują zwrot wpisu od skargi, wynoszącego 100 zł, zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, w wysokości 480 zł i zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w kwocie 17 zł.