I SA/Rz 782/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2008r. Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym osób fizycznych za 2007 - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję organu podatkowego opisaną w sentencji niniejszego postanowienia, J.K. reprezentowany przez pełnomocnika - radcę prawnego wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniając niemożność poniesienia ciężaru wpisu od skargi tym, że utrzymuje się wyłącznie z wynagrodzenia za pracę w wysokości 945,56 zł brutto, płaci alimenty w kwotach 700 zł i 300 dolarów amerykańskich, a nadto organ wszczął wobec niego egzekucję administracyjną. We wniosku skarżący nie wskazał jakiegokolwiek majątku, wyjaśnił, że mieszka samotnie w lokalu będącym własnością brata, który pokrywa również koszty jego utrzymania. Do wniosku PPF dołączone zostało zaświadczenie pochodzące od pracodawcy, potwierdzające ww. zarobki skarżącego zatrudnionego na stanowisku prezesa zarządu oraz zawarto w nim informację o alimentach płaconych na rzecz dzieci. Skarżący wezwany, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., do złożenia dodatkowego oświadczenia dotyczącego stanu majątkowego i możliwości płatniczych (wezwanie referendarza sądowego z 3 lutego 2009r.) oświadczył, że ponoszone przez niego koszty codziennego utrzymania to kwota 500 zł na którą składają się wydatki na wyżywienie, ubranie, środki higieny, korzysta z pomocy rodziny (brata i rodziców), nie posiada żadnych środków transportu ani rachunków bankowych. Do wyjaśnień dołączył kserokopie odpisów komorniczego zajęcia wynagrodzenia za pracę na wniosek wierzycieli w łącznej kwocie 2.574.786,02 zł (należności główne), a także podał, że pobiera wynagrodzenie 2.300 zł brutto, z którego oprócz potrąceń dokonywanych przez komornika uiszcza alimenty w łącznej wysokości 770 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi podstawę udzielenia prawa pomocy w zakresie określonym w złożonym wniosku PPF. Zgodnie z jego brzmieniem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - a takim jest zwolnienie od kosztów sądowych (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a.) - następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Bez wątpienia, na co wskazuje stanowisko orzecznictwa w kwestii stosowania instytucji prawa pomocy, na wnoszącym spoczywa obowiązek dowodzenia za pomocą wszelkich dostępnych środków o swoich ograniczonych możliwościach finansowych w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowego, zaś ocena takiego wniosku powinna nastąpić po wnikliwej jego analizie i poddaniu okoliczności sprawy racjonalnej ocenie, zgodnej z zasadami logiki. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie wzięto pod ocenę i rozwagę nie tylko sam wniosek i nadesłane na wezwanie wyjaśnienia, ale także akta administracyjne, które - z uwagi na przedmiot sprawy, tj. odmowę zastosowania ulgi podatkowej w postaci rozłożenia płatności zobowiązania podatkowego na raty - obrazują szczegółowo sytuację majątkową skarżącego. We wniosku skarżący wyeksponował swoją sytuację jako niezwykle trudną. Sam nie posiada majątku ani w postaci nieruchomości ani jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych, rzeczy ruchomych - choćby samochodu. Mieszka w lokalu należącym do brata i korzysta z jego pomocy w postaci opłat eksploatacyjnych za tenże lokal. Uwagę zwracają nieścisłości co do wielkości zadeklarowanego wynagrodzenia i sumy alimentów płaconych na rzecz dzieci podanych we wniosku PPF i dołączonym do niego zaświadczeniu z dnia 22 grudnia 2008r. a tym co zadeklarowano w dodatkowym oświadczeniu o stanie majątkowym. Pierwotnie wykazano dochody w wysokości 786,12 zł netto i zobowiązania w postaci alimentów - miesięcznie w kwotach łącznie 770 zł oraz 300 dolarów amerykańskich. Rachunek matematyczny wskazuje, że przekraczały one dochody skarżącego, zatem skoro zobowiązany nie nadmienił, że nie jest w stanie ich uiszczać, musiał pokrywać je z innych źródeł, nie wyjawiając ich. Z kolei w piśmie z dnia 11 lutego 2009r. nadesłanym jako dodatkowe wyjaśnienia skarżący podał, że pobiera wynagrodzenie w wysokości 2.300 zł brutto, z którego oprócz potrąceń dokonywanych przez komornika (wynagrodzenie zostało zajęte do wysokości egzekwowanych świadczeń, nie więcej niż 50%, przy czym kwota 1.276 zł miesięcznie jest wolna od potrąceń) opłaca alimenty w łącznej wysokości 770 zł. Podał także, iż ponosi ok. 500 zł kosztów związanych ze swoim codziennym utrzymaniem, na które składają się koszty wyżywienia, ubrania, środki higieny osobistej, korzysta z bieżącej pomocy rodziny, m.in. w zakresie wyżywienia. Podobne w treści oświadczenie zalega w aktach administracyjnych (k. 15 ). Owe zmiany wielkości deklarowanych zobowiązań z tytułu alimentów i wysokości pobieranego wynagrodzenia w niewielkim przedziale czasu nie zostały zasygnalizowane przez skarżącego jako zmiana stanu faktycznego. Uwagę zwracają również pisma skarżącego kierowane do organu podatkowego; w piśmie z daty 2 czerwca 2008r. (k. 11 akt administracyjnych) skarżący składając wyjaśnienia podał, że środki ze sprzedaży posiadanych nieruchomości powierzył funduszom inwestycyjnym, stając się ich uczestnikiem, zaś w piśmie z 20 czerwca 2008r. (k. 15 akt administracyjnych) zadeklarował, że nie posiada żadnych jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych. Deklarując brak majątku, kapitału, środków pieniężnych, jednocześnie nie złożył jakichkolwiek wyjaśnień uwiarygodniających tak trudną jak opisywana sytuację materialną. Wreszcie, co zdaje się być niezmiernie istotne w niniejszej sprawie z punktu postępowania o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych - to informacja organu podatkowego o czynnościach majątkowych skarżącego. Wynika z niej, że skarżący spieniężył cały swój majątek nieruchomy, uzyskując w sumie kilkunastomilionowy dochód, co w realiach ekonomicznych naszego kraju stawia skarżącego jako osobę zamożną. Dokonał również darowizny środków pieniężnych w kwocie 12.639.304,00 zł na rzecz brata. Wszystkie te zdarzenia miały miejsce w nieodległej przeszłości. Należy w tym miejscu przypomnieć: ocenie w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy podlegają możliwości poniesienia kosztów tego postępowania, a te - zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza - skarżący posiada. Otóż nawiązując do informacji o darowiźnie, nie sposób nie poczynić odniesienia do przepisów Kodeksu cywilnego o darowiźnie, tj. art. 896 i art. 897. Celem wymienionej regulacji jest zabezpieczenie interesów darczyńcy; w pierwszym przypadku w sytuacji pogorszenia się stanu majątkowego darczyńcy w okresie po zawarciu umowy darowizny, a przed jej wykonaniem, w drugim - w przypadku pogorszenia się tego stanu - po wykonaniu umowy. Zdaje się, jak wynika z pisma z dnia 30 czerwca 2008r. (k. 18 akt administracyjnych) obdarowany spełnia przewidziany w art. 897 k.c. obowiązek dostarczenia darczyńcy brakujących mu środków. W wymienionym piśmie nadmieniono, że spłata rat zobowiązania podatkowego (w wysokości 2.562.583,00 zł) będzie finansowana z otrzymywanych darowizn. Taki charakter ma również dostarczanie bezpłatnie przez brata mieszkania i doraźna pomoc. Niewątpliwie obowiązki obdarowanego mają charakter nie tylko alimentacyjny, ale również cywilnoprawny (obligacyjny), zatem skarżący może zwrócić się o pomoc w postaci dostarczenia środków na pokrycie niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Dodać należy, że należne na tym etapie postępowania koszty to wpis od skargi w wysokości 500 zł, ewentualnie na dalszym etapie może zaistnieć konieczność uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi, zatem nie są nadmiernie wysokie. W sprawie, począwszy od etapu postępowania przed organem administracyjnym, działa zawodowy pełnomocnik z wyboru - radca prawny, co niewątpliwie związane jest z kosztami jego wynagrodzenia. W konkluzji, rozpoznający wniosek referendarz sądowy uznał, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy w zestawieniu z wnioskiem, aktami i wyjaśnieniami nie daje podstaw do zakwalifikowania go jako osoby wymagającej wsparcia z powodu braku środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.