I SA/Rz 787/16

WyrokWSA w Rzeszowie2016-11-22

Skład orzekający: Piotr Popek, Małgorzata Niedobylska, Grzegorz Panek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, biorąc pod uwagę stan zdrowia i sytuację materialną wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, ponieważ nie stwierdzono całkowitej nieściągalności tych należności ani nie zaszły przesłanki wskazujące na niemożność zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych wnioskodawcy i jego rodziny. Wnioskodawca posiada majątek nieruchomy i pobiera świadczenia emerytalne, co pozwala na prowadzenie postępowania egzekucyjnego i spłatę zadłużenia bez nadmiernego obciążenia.
Stan faktyczny
Skarżący Z.P. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2005 r. do grudnia 2010 r. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności ani nie ma podstaw do umorzenia ze względu na sytuację materialną i rodzinną skarżącego. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i proceduralnego, w tym niewłaściwą interpretację przepisów, brak informacji oraz błędną ocenę jego stanu majątkowego i zdrowotnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek / spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Grzegorz Panek Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.) w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm., dalej: u.s.u.s.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS/Zakład), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] odmawiającą Z.P. (dalej: wnioskodawca/skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne za okres od kwietnia 2005 r. do grudnia 2010 r. w łącznej kwocie 25.704,05 zł, w tym z tytułu składek 13663,05 zł i odsetek naliczonych do dnia zgłoszenia żądania umorzenia w kwocie 12120,00 zł. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 16 maja 2016 r. skarżący zwrócił się do ZUS o "umorzenie w całości zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne, ewentualnie w razie nieuwzględnienia wniosku w takim zakresie – o umorzenie do kwoty 6831,50 zł wraz z całą kwotą odsetek z jednoczesnym rozbiciem na raty kwoty przypadającej z tytułu składek na okres 18 miesięcy". Wnioskodawca podał, że jako osoba ze stwierdzonym od 4 listopada 1997 r. lekkim stopniem niepełnosprawności nie ma obowiązku odprowadzania dodatkowych składek na ubezpieczenie zdrowotne. O swoim stanie zdrowia informował także ZUS. Podniósł, że na przestrzeni całego okresu prowadzenia działalności gospodarczej jego stan zdrowia ulegał systematycznemu pogorszeniu i zmuszony był wydatkować dodatkowe środki finansowe na poprawę zdrowia. Pobierane emerytury lokują co prawda skarżącego i jego żonę nieco powyżej minimum socjalnego, ale i tak egzekucja należności z tytułu niezapłaconych składek pozbawiłaby wnioskodawcę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. We wniosku zwrócono uwagę głównie na obecny stan zdrowia i wydatki z tym związane. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, w tym zebraniu materiału dowodowego, decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] ZUS odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, w tym także odsetek naliczonych do dnia wpływu wniosku o umorzenie. Organ powołał podstawę prawną do umorzenia należności z tytułu składek, tj. art. 28 ust. 1 i ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 136, dalej: rozporządzenie wykonawcze) i dokonał oceny przesłanek warunkujących umorzenie w kontekście powołanych przepisów. W ocenie ZUS nie ma możliwości umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., bowiem nie zachodzi w sprawie całkowita nieściągalność składek. Organ na podstawie oświadczenia wnioskodawcy o stanie majątkowym i rodzinnym, dokumentacji lekarskiej (orzeczeń o stopniu niepełnosprawności, opinii sądowo-lekarskiej, wyroku sądowego w przedmiocie ustalenia stopnia niepełnosprawności), informacji urzędowych dotyczących stanu posiadania i rozliczeń podatkowych, należności składkowych (informacji z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, informacji z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, informacji z Wydziału Świadczeń Emerytalno-Rentowych ZUS, informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego, dokumentacji zgłoszeniowej i rozliczeniowej ZUS skarżącego) ustalił, że skarżący w latach, kiedy zobowiązany był do opłacania składek zdrowotnych osiągał przychody (dochody) zarówno z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej: 2005r. – 11773,84 zł, 2006r. – 16259,92 zł, 2007r. – 18493,14 zł, w 2008r.- 20488,26 zł, 2009r. - 22228,29 zł, 2010r. – 17017,67 zł, jak również z tytułu emerytury: w 2005 r. – 13989,60 zł, 2006r. - 21051,66 zł, 2007r. – 16441,56 zł, 2008r. – 18100,46 zł, 2009r. 19369,24 zł, 2010r. – 20309,54 zł. Według informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego ubiegający się o umorzenie nabył w 2002 r. samochód marki Seicento, a w 2009 - Honda City, zaś w 2004 r. spadek. W tym samym roku skarżący przekazał w formie darowizny kwotę 19000 zł. Jest on również właścicielem mieszkania o pow. 74m² i współwłaścicielem dwóch garaży na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste. Ponadto nie posiada zaległości podatkowych, nie jest prowadzone wobec wnioskodawcy postępowanie egzekucyjne. Rozpatrując natomiast wniosek pod kątem istnienia przesłanek z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenia wykonawczego, ZUS uznał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można uznać, że zapłacenie należności pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, biorąc pod uwagę analizę sytuacji wnioskodawcy przeprowadzoną w decyzji. Wyjaśniając tę sytuację organ zaznaczył, że wnioskodawca uzyskuje emeryturę w kwocie 1981,00 zł brutto (1645,87 zł netto). Żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, również pobiera emeryturę w kwocie 1487,38 zł brutto (1247,52 netto); stałe wydatki związane z opłatami zgodnie z oświadczeniem wynoszą 559 zł, koszty związane z leczeniem – 205 zł, inne 100 zł, łącznie 864 zł wydatków, a zatem wydatki związane z bieżącym utrzymaniem mają w pełni pokrycie w pobieranych świadczeniach. Organ odmawiając umorzenia przedmiotowych należności dodał, że choroba wnioskodawcy nie jest przesłanką podlegającą uwzględnieniu w postępowaniu o umorzenie zaległych składek, nie pozbawiła bowiem zobowiązanego możliwości zarobkowania – prowadzenia działalności gospodarczej. Mogła co najwyżej, z uwagi na równoczesne pobieranie świadczenia emerytalnego, wpływać na ograniczenie wysokości osiąganych dochodów. Zwracając się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenie należności z tytułu składek, skarżący wskazał na nieprawidłowości w wydanej decyzji, podnosząc kwestię przedawnienia należności z tytułu składek oraz późne poinformowanie zobowiązanego o figurujących na koncie zaległościach. Poniósł także, że Zakład nie uwzględnił przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551), które to uregulowania powinny, zdaniem skarżącego, wpłynąć pozytywnie na uwzględnienie wniosku o umorzenie. Zarzucił także Zakładowi, że błędnie ocenił jego stan majątkowy oraz, że nie wypowiedział się odnośnie jego stanu zdrowia, czym naruszył uregulowania rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. ZUS, utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] powołał dokonaną w tej decyzji analizę argumentów związanych z odmową umorzenia zaległych składek w kontekście sytuacji materialnej rodziny skarżącego w celu ustalenia czy zachodzą wymienione w art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przesłanki do umorzenia zaległości, w konkluzji stwierdzając, że materiał dowodowy w sprawie wyklucza wystąpienie w przypadku skarżącego przesłanek umorzenia przedmiotowych należności. Organ podkreślił, że uwzględnił przesłanki umorzenia w kontekście wystąpienia ich całkowitej nieściągalności, ważnego interesu osoby zobowiązanej oraz interesu publicznego. Zaznaczył, że wskazanie w decyzji o możliwości sprzedaży części majątku celem opłacenia zaległości wobec ZUS dotyczyło nieruchomości np. garażu. Uznał także, że w przypadku wnioskodawcy nie występuje zagrożenie niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, ponieważ kwota dochodów jego gospodarstwa domowego pokrywa wydatki tego gospodarstwa związane z bieżącym utrzymaniem. Nie ma takiego zagrożenia, także w sytuacji, gdyby uwzględnić wyższą kwotę stałych wydatków (2045,00 zł) wskazaną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sytuacja materialna nie zmusza wnioskodawcy do korzystania z pomocy socjalnej miejscowego ośrodka, posiada on majątek nieruchomy, posiada zabezpieczenie materialne w postaci świadczenia z tytułu emerytury. Powyższe okoliczności występujące w sprawie, a zwłaszcza możliwość prowadzenia skutecznego postępowania egzekucyjnego, a także brak przesłanek z zakresie ważnego interesu osoby zobowiązanej, wykluczają zdaniem organu wnioskodawcę z kręgu zobowiązanych kwalifikujących się do umorzenia należności z tytułu składek. Odnośnie zarzutu przedawnienia składek organ wyjaśnił, że należności za okres od czerwca 2000r. do marca 2005r. uległy przedawnieniu, natomiast w stosunku do należności od kwietnia 2005r. do grudnia 2010r. bieg terminu przedawnienia został przerwany przez zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, doręczone 16 kwietnia 2015 r. Organ wyjaśnił także, że obowiązkiem każdego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest terminowe wywiązywanie się z obowiązków opłacania należnych składek, bez wezwania Zakładu, dlatego przypisywanie winy organowi za późne poinformowanie zobowiązanego o zaległościach jest bezzasadne. Podobnie, jak wyjaśnił organ, brak jest podstaw w niniejszej sprawie do zastosowania przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. z uwagi na okoliczność, że zobowiązany nie posiadał zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, co skutkowało niemożnością umorzenia zadłużenia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego. Na powyżej opisane rozstrzygnięcie Z.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, żądając jego uchylenia decyzji go poprzedzającej. W skardze zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i rozporządzenia wykonawczego w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez ich niewłaściwą, to jest dowolną interpretację, a ponadto naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 9 k.p.a. przez niepodjęcie przez Zakład wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy oraz nieuwzględnienia słusznego interesu obywatela. Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł te same argumenty w zakresie "winy" organu w powstaniu przedmiotowej zaległości i wynikających z niej odsetek, który nie tylko nie poinformował go, że jako emeryt z grupą inwalidzką nie musi płacić składek na ubezpieczenie zdrowotne, to dodatkowo przez 15 lat nie dokonał żadnej czynności, która "przerwałaby" ten sprzeczny z prawem stan. Według skarżącego przepisy k.p.a. zobowiązują Zakład, jako organ administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych. Ponadto Zakład błędnie odczytuje przepisy ustawy z dnia 9 listopad 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nie opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność i niewłaściwie zastosował owe przepisy w stosunku do skarżącego, który jako emeryt solidnie opłaca składki na ubezpieczenie społeczne. Odnosząc się do kwestii przedawnienia, skarżący wskazał, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek jest w sprawie decyzja z dnia 20 kwietnia 2016 r. wskazująca skarżącego jako dłużnika ZUS-u z tytułu nieopłaconych składek, a zatem Zakład błędnie określił termin zawieszenia biegu terminu przedawnienia na kwiecień 2005r. a powinien ustalić co najmniej na kwiecień 2006r. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Prawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest m.in. art. 28 ust. 1 u.s.u.s. Przepis ten stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Zgodnie z ustępem 2, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Natomiast całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Podstawy umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały określone w rozporządzeniu powoływanym jako wykonawcze ( § 3 ust. 1). Z przepisu tego wynika, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Katalog przesłanek zawarty w tym przepisie ma charakter otwarty, a zwrot w szczególności oznacza, że w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie stany faktyczne, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. sytuacje, gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy, zdrowotny i sytuację rodzinną, nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w tym także, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Także w oparciu o powyższą regulację, zaistnienie którejkolwiek z przesłanek w niej określonych, stwarza możliwość, a nie obowiązek umorzenia należności. Organ wbrew stanowisku skarżącego w sposób dokładny ustalił jego sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną, którą ocenił przez pryzmat wskazanych wyżej podstaw umorzenia należności. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, stwierdzić więc przychodzi, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, czego skarżący nie kwestionuje i co nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. Skarżący posiada majątek nieruchomy, pobiera także świadczenie z tytułu emerytury, a zatem istnieje możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Mając na uwadze treść przepisu § 3 ust. 1 rozporządzeniu wykonawczego organ przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie, ustalając, że zarówno skarżący jak i jego żona, z którą prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe pobierają świadczenia w postaci emerytur; skarżący w kwocie 1981,00 zł brutto, tj. netto - 1645,87 zł, jego żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe - w kwocie 1487,38 zł brutto (1247,52 netto), co łącznie daje kwotę 2.893,39 zł. Kwota ta pokrywa według oświadczenia wydatki związane z utrzymaniem. Zatem organ uznał, że skoro skarżący nie jest zmuszony do korzystania z pomocy socjalnej, według złożonego oświadczenia o sytuacji materialnej nie posiada jakichkolwiek zobowiązań pieniężnych, w tym z tytułu kredytów i pożyczek zaciągniętych w bankach lub instytucjach jak również u osób fizycznych, posiada majątek nieruchomy w postaci mieszkania i garaży (mieszkanie zaspokaja potrzeby mieszkaniowe rodziny), to istnieje możliwość spłaty należności z tytułu składek i nie spowoduje ona zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny. Dodać w sprawie należy, że z akt sprawy nie wynika, żeby zaspokojenie podstawowych potrzeb skarżącego było zagrożone z uwagi na jakiekolwiek okoliczności nadzwyczajne, do jakich nawiązuje wzmiankowane rozporządzenie wykonawcze. Co prawda skarżący wskazuje na przewlekłe dolegliwości, ale z akt sprawy nie wynika, aby koszty leczenia byłyby niebywale wysokie, w obliczu czego należałoby dać pierwszeństwo wydatkom na poprawę stanu zdrowia. Słusznie przy tym organ zauważa, że o ile stan zdrowia skarżącego stwarza dlań trudną sytuację życiową, ale jednocześnie, nie ma potrzeby w związku z tym rozważać możliwość dalszego zarobkowania skarżącego, skoro otrzymuje on świadczenie emerytalne, stanowiące stałe źródło dochodów. Skarżący zadeklarował, że miesięczne wydatki na koszty związane z leczeniem to 205 zł oraz 100 zł na rehabilitację (utrzymanie samochodu na dojazdy wraz z kosztami paliwa), a zatem nie są one niebywale wysokie. Zgodzić się należy ze skarżącym, że organ ma obowiązek wypełnić zasady zawarte w art. 7 i art. 9 K.p.a., zgodnie z treścią, których w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej), są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Mają także obowiązek czuwania nad tym, aby strona i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (zasada udzielania informacji). Jednak w rozpoznawanej sprawie jako nietrafny należy ocenić zarzut skarżącego naruszenia przez organy wydające zaskarżone decyzje przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, w jakim miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ustalił bowiem na podstawie akt sprawy, że organ przy wydawaniu decyzji przestrzegał rygorów procedury administracyjnej, a więc zasady dochodzenia prawdy materialnej (art. 7 K.p.a.), podejmował kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Należycie i wyczerpująco informował stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 K.p.a. Zauważyć należy, że sądowa kontrola powyższych zasad odnosi się do postępowania w sprawie o umorzenie zaległości w opłacaniu przez skarżącego składek na ubezpieczenie zdrowotne, nie dotyczy zaś jako całości - czasu i okoliczności- podjęcia i prowadzenia postępowania o stwierdzenie zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, w tym - w kontekście zarzutów o braku informacji od organu o konieczności opłacania tego rodzaju składki i przedawnienia obowiązku ich uiszczenia. W odniesieniu do tych wątków skarżący miał możliwość kwestionowania w/w okoliczności odwołując się od decyzji stwierdzającej istnienie zadłużenia za wskazane w niej okresy. Na uboczu kontrolowanej sprawy pozostaje także kwestia zastosowania wobec skarżącego ustawy abolicyjnej z dnia 9 listopada 2012 r., do której także klarownie ustosunkował się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom skarżącego, organ uwzględnił aktualną sytuację materialną skarżącego uwzględniając stan jego zdrowia. Wnioski wysnute przez organ, choć sprzeczne z oczekiwaniami skarżącego, nie wykraczają poza granice logiki czy zasady doświadczenia życiowego. Godzi się także dodać w sprawie, iż ograniczone możliwości płatnicze skarżącego, podnoszone jako jeden z głównych argumentów skargi, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia powstałych zaległości. Orzecznictwo i literatura zgodnie akcentują, że zasady sprawiedliwości wymagają, by każdy zobowiązany do płacenia zobowiązań publicznoprawnych, a takowymi są przedmiotowe składki, obowiązek ten wypełnił. Udzielanie ulg jednym podmiotom, a egzekwowanie obowiązku od innych, burzyłoby zasady sprawiedliwości społecznej. Istotne jest również i to, że należności z tytułu składek oraz cele na które są te składki przeznaczane, posiadają publicznoprawny charakter, a organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to także podejmowania decyzji w przedmiocie umarzania należności, którym ustawodawca nadał, charakter uznaniowy, w którym interes strony powinien być brany pod uwagę łącznie z interesem społecznym. Umarzanie należności ma nieodwracalne i definitywne skutki, pozbawia bowiem ZUS możliwości egzekucji należności w przyszłości. Dodać należy także, że jeżeli ustalone przez organ, powołane wyżej okoliczności w istotnej części uległyby zmianie, np. w postaci pogorszenia się ustalonej sytuacji materialnej już po wydaniu kontrolowanej decyzji, może skutkować to kolejnym wnioskiem o umorzenie należności, a decyzja wydana w następstwie rozpoznania tego wniosku zmiany te winna uwzględnić. Nie zmienia to jednak oceny, że w chwili wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia decyzja organu o odmowie umorzenia składek nie nosiła znamion dowolności, a w konsekwencji skarga, wobec niestwierdzenia naruszeń prawa podlegać musi oddaleniu. Zdaniem Sądu stanowisko jakie zostało przyjęte przez organ w przedmiotowej sprawie jest zgodne z prawem, a organy w sposób pełny i wyczerpujący uzasadniły swoje stanowisko, odnosząc się do wszystkich twierdzeń skarżącego. Zaskarżona decyzja oparta jest na ocenie całokształtu ujawnionych okoliczności sprawy i rozważeniu wszystkich argumentów podnoszonych przez stronę, adekwatnie w końcu wyważa proporcje pomiędzy interesem społecznym a ważnym interesem strony. W związku z takim sposobem przeprowadzenia postępowania, co bezpodstawnie próbuje podważyć skarżący, w gruncie rzeczy, sądowa kontrola zapadłych w takich warunkach decyzji, jest ograniczona. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ rozstrzygający zebrał cały materiał dowodowy i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu, decyzjom organów w niniejszej sprawie nie sposób przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Z tych też względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), oddalił skargę w całości.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło