I SA/Rz 792/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku F.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2009r. Nr [...], [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia nieruchomości przez zasiedzenie - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. Na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia sporządzonego na wniosek, F.P. reprezentowany przez pełnomocnika – D.P. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, uzasadniając niemożność poniesienia ciężaru koniecznych kosztów sądowych tym, że utrzymuje się wyłącznie z emerytury w wysokości 1.050 zł, jest inwalidą I grupy i wymaga stałej opieki innych osób. Z uwagi na stan zdrowia i liczne schorzenia wymienione w uzasadnieniu wniosku, na wydatki związane z leczeniem przeznacza miesięcznie ok. 200 zł, kwota ok. 600 zł przeznaczana jest na wyżywienie, zaś ok. 250 zł na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem (koszty ogrzewania, energii elektrycznej, gazu, odzieży, środków czystości, prasy itp.). Uzyskiwane dochody wystarczają zatem jedynie na bieżące utrzymanie i nie pozwalają na ponoszenie kosztów sądowych. Podniesiono, że wpis od skargi został w prawdzie uiszczony, ale ze środków córki skarżącego, z którą wspólnie mieszka, lecz prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. We wniosku skarżący nie wskazał jakiegokolwiek majątku, W odpowiedzi na wezwanie skierowane w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., przedłożono kserokopie: rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za rok 2008 - PIT-40A, wypisu aktu notarialnego umowy darowizny, kart informacyjnych leczenia szpitalnego, faktury zakupu sprzętu medycznego. Pełnomocnik skarżącego (córka) złożyła także wyjaśnienia odnośnie kwestii związanych z ponoszonymi przez skarżącego kosztami utrzymania w postaci opłat za energię, gaz, opał, a także kwestii związanych ze stanem zdrowia skarżącego. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi podstawę udzielenia prawa pomocy w zakresie określonym w złożonym wniosku PPF. Zgodnie z jego brzmieniem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - a takim jest zwolnienie od kosztów sądowych (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a.) - następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Bez wątpienia, na co wskazuje stanowisko orzecznictwa w kwestii stosowania instytucji prawa pomocy, na wnoszącym spoczywa obowiązek dowodzenia za pomocą wszelkich dostępnych środków o swoich ograniczonych możliwościach finansowych w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowego, zaś ocena takiego wniosku powinna nastąpić po wnikliwej jego analizie i również po poddaniu okoliczności sprawy racjonalnej ocenie. We wniosku skarżący wyeksponował swoją sytuację jako niezwykle trudną. Sam nie posiada majątku ani w postaci nieruchomości ani jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych, rzeczy ruchomych. Mieszka u córki wraz z jej rodziną, ale prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Niewątpliwie z uwagi na stan zdrowia, również związany z wiekiem (86 lat), skarżący zmuszony jest do ponoszenia wydatków związanych z zakupem leków i te wydatki stanowią priorytet; są nadrzędne w stosunku do każdych innych. Z oświadczenia wynika, że są w pełni zaspokajane z pobieranego świadczenia z zabezpieczenia społecznego (wynoszą ok. 200 zł miesięcznie). Pozostałe wydatki: na wyżywienie (600 zł), koszty ogrzewania i inne media, zakup odzieży, środków czystości, prasy zostały tak skalkulowane, że konsumują całe pobierane świadczenie emerytalne. Z punktu postępowania o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, niezmiernie istotna jest informacja o czynnościach majątkowych skarżącego. Z przedłożonej kserokopii wypisu aktu notarialnego z dnia 28 kwietnia 2008 r. (nr Repertorium A: [...]) wynika, że skarżący darował oznaczone w ww. akcie notarialnym nieruchomości nabyte przez zasiedzenie swojej córce, która występuje w przedmiotowej sprawie jako jego pełnomocnik, zaś skarga do sądu administracyjnego dotyczy ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia tychże nieruchomości przez zasiedzenie. Zatem nawiązując do informacji o umowie darowizny, nie sposób nie poczynić odniesienia do przepisów Kodeksu cywilnego o darowiźnie, tj. do art. 897. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczyć darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Przepis ten określa obowiązki obdarowanego w sytuacji, gdy po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, a więc celem wymienionej regulacji jest zabezpieczenie interesów darczyńcy w przypadku pogorszenia się jego sytuacji materialnej po wykonaniu umowy (Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga trzecia Zobowiązania tom 2, pod red. G. Bieńka, LexisNexis, Wa-wa 2006, str. 735). Co prawda ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "niedostatek", ale w przypadku braku środków na koszty prowadzonego przez darczyńcę postępowania sądowego, związanego z przedmiotem darowizny, obowiązek obdarowanego partycypowania w tych kosztach jest uzasadniony usprawiedliwioną potrzebą darczyńcy, skoro obowiązki obdarowanego mają charakter nie tylko alimentacyjny, ale również cywilnoprawny (obligacyjny). Zatem skarżący może zwrócić się o pomoc w postaci dostarczenia środków na pokrycie niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Obowiązek ten córka skarżącego wypełniała, ponieważ jak podano we wniosku PPF, z jej środków pieniężnych uiszczony został wpis od skargi w wysokości 100 zł. Dodać należy, że należne na tym etapie postępowania koszty to opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł oraz wpis od wniesionej skargi kasacyjnej, który w sprawie wyniesie również 100 zł. Są to najniższe koszty postępowania, jakie mogą w ogóle wystąpić w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przypadku spraw, w których skargę oddalono i zgłoszono wniosek o sporządzenie uzasadnienia, a wpis od skargi wynosił 100 zł. W konkluzji, rozpoznający wniosek referendarz sądowy uznał, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy w zestawieniu z wyjaśnieniami i wyprowadzonymi wnioskami, nie daje podstaw do zakwalifikowania go jako osoby wymagającej wsparcia z powodu braku środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.