I SA/Rz 8/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 3 listopada 2025 r., nr SKO.418/8/2025 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej oddala skargę. M.S.działając za pośrednictwem pełnomocnika radcy prawnego J.S. zgłosiła zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej wskazując jako jego podstawę: – nieistnienie obowiązku podlegającego egzekucji - art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej u.p.e.a., – określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku - art. 33 § 2 u.p.e.a., – brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w literach a i b – art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Stawiając powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o uznanie przez wierzyciela zarzutów w całości i zawieszenie postępowania egzekucyjnego w całości lub umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości. Jako uzasadnienie złożonego zarzutu wskazał okoliczności faktyczne zaistniałego zdarzenia, które ocenie organu miał źle ustalić, a w szczególności podniósł, że nie doszło do przedłużenia czasu parkowania. Wskazał, że M.S.w dniu 16 stycznia 2025 r. opłaciła postój na Placu {...} w {...} do godz. 10:03 i wyjechała samochodem poza strefę płatnego parkowania w{...}. Ok godz. 14:40 zaparkowała ponownie samochód w strefie płatnego postoju, ale już na ul.{...}. Nie jest zatem tak, że przekroczyła ona czas parkowania od godz. 10:03 do 14:30 ale w tym drugim przypadku zaparkowała ona pojazd ponownie. W takiej sytuacji kontrolujący powinien odczekać 10 minut, które parkujący pojazd posiada na opłacenie postoju w strefie. Skarżący podniósł, że kierowca nie wykupiła następnego postoju ponieważ nie minęło 10 minut od zaparkowania pojazdu. W zarzutach zaprzeczono, aby doszło do przekroczenia czasu parkowania, a zatem niezasadne jest przyjęcie, że przyczyną wymierzenia opłaty jest przekroczenie czasu postoju. Nie przyjęto natomiast ze taką przyczyną jest brak biletu. Wierzyciel- Burmistrz Miasta {...}postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2025 r. oddalił zarzuty w przedmiocie prowadzonej egzekucji administracyjnej i wskazał na obowiązujące w tym zakresie przepisy. Powołał się wiec na przepis art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych - dalej: u.d.p. który stanowi że "korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania". Strefę taką ustanawia Rada Miasta która określa zasady ponoszenia opłat. Wierzyciel wskazał także na pobieranie także opłaty dodatkowej, której wysokość i sposób pobierania określa Rada Miasta (art. 13 f ust.1 i 2 u.d.p.). Wierzyciel dalej wskazał, że parkujący w strefie płatnego parkowania ma obowiązek zapłacenia opłaty niezwłocznie po zaparkowaniu pojazdu. Wierzyciel przyjął także, że zawiadomienie o nieopłaconym postoju w strefie płatnego parkowania stanowi dokument potwierdzający nieuiszczenie opłaty, a zarazem stanowi dla korzystającego dodatkową informację o powstałym z mocy prawa obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej. Wierzyciel odniósł się również do wykazanej w zawiadomieniu przyczyny nałożenia opłaty w postaci przekroczonego czasu postoju. W jego ocenie informacja ta spełnia tylko funkcję techniczną, gdzie kontroler zobligowany jest do wskazania czy w kontrolowanym pojeździe znajduje się bilet parkingowy. Wierzyciel odniósł się także do kwestii parkowania przez czas 10 minut jako niepodlegającego opłacie. Wyraził pogląd, że każdorazowe parkowanie obliguje do uiszczenia opłaty bez względu na czasokres parkowania. Na powyższe postanowienie odwołanie wniosła skarżąca która zarzuciła 1. naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieuzasadnione oddalenie zarzutu nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji - mimo braku wystarczającego wykazania przez wierzyciela, że zobowiązana była do zapłaty opłaty dodatkowej, o której mowa w tytule wykonawczym nr{...}, 2. naruszenie art. 33 § 2, 33 § 2 pkt 6 lit. c ww. ustawy poprzez nieuzasadnione oddalenie zarzutu nieprawidłowego określenia obowiązku - w sytuacji gdy przyczyna powstania obowiązku nie wynika w sposób jednoznaczny z dokumentów, a okoliczności faktyczne (m.in. możliwość zaparkowania pojazdu w ramach tzw. 10-minutowego okresu technicznego) nie zostały należycie wyjaśnione co również powoduje naruszenie § 5 ust. 1 uchwały Rady Miasta {...} Nr {...} z dnia 17 kwietnia 2019, który stanowi, iż opłata dodatkowa jest pobierana za nieuiszczenie opłaty za postój, gdzie obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej - powstaje wyłącznie w sytuacji braku wniesienia opłaty, a nie w przypadku stwierdzenia przekroczenia czasu postoju jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, 3. naruszenie przepisów postępowania/ zasad ogólnych postępowania administracyjnego w szczególności - art. 6, art. 7, art. 8, art. 124 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na wadliwym rozpatrzeniu sprawy poprzez brak wzięcia pod uwagę w pełni zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jednostronną ocenę materiału dowodowego, nienależytym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, poprzez uznanie za wystarczający dowód sporządzonego przez kontrolera SPP zawiadomienia, które nie zostało podpisane przez zobowiązaną ani nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia naruszenia co uniemożliwia realizację m.in. zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa, Mając powyższe na uwadze wniosła o: – uchylenie postanowienia Burmistrza Miasta {...}oddalającego zarzuty zgłoszone przez dłużniczkę dotyczące egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr {...}z dnia 18 lipca 2025 r., – uwzględnienie zarzutów złożonych w trybie art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, – uchylenie czynności egzekucyjnych prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w {...}w zakresie egzekucji kwoty {...}zł (opłata dodatkowa), {...}zł (koszty upomnienia) oraz {...}zł (koszty egzekucyjne) - łącznie {...}zł, – wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia, ewentualnie w przypadku wyegzekwowania należności zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w {...}do wydania postanowienia w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych środków zajętych z rachunków bankowych strony skarżącej i umorzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego{...}, – przeprowadzenie dowodów z dokumentów zalegających w aktach organu administracyjnego - sygn. sprawy {...}na okoliczność braku podstaw faktycznych/prawnych do żądania przez wierzyciela od strony skarżącej M.S. zapłaty należności w kwocie {...}zł tytułem opłaty dodatkowej wraz z odsetkami z powodu "przekroczenia czasu postoju". W uzasadnieniu odwołania podtrzymano dotychczasową argumentację i przedstawiono korespondencję z organami miasta. Odwołujący się podkreślał, że każdorazowo jako przyczynę wystawienia wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej wskazywano przekroczenie czasu postoju, która to sytuacja nie miała miejsca. W konsekwencji nie doszło do nieuiszczenia opłaty za postój a zatem zarzuty powinny zostać uwzględnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 3 listopada 2025 r. sygn. SKO.418/8/2025 utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. Kolegium przyjęło, że w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty mogą dotyczyć wyłącznie przyczyn enumeratywnie wskazanych w art. 33 u.p.a. W ocenie Kolegium żadna z przyczyn podniesionych przez skarżącego w odwołaniu nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zgodziło się Kolegium z zarzutem że nie istnieje obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej. Kolegium podkreśliło że organ I instancji prawidłowo odniósł się od konieczności uiszczenia opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za postój, a nie jak podnosi dłużnik za przekroczony czas postoju. W tym drugim przypadku koniecznością byłoby bowiem zapłacenie opłaty parkingowej za następne godziny parkowania a nie zapłatę opłaty dodatkowej. Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji iż sformułowanie "przyczyna- przekroczony czas postoju" spełnia w swej istocie tylko funkcję techniczną w systemie informatycznym, obsługującym SPP w{...}, co wynika z obowiązku kontrolera do wskazania czy w kontrolowanym pojeździe znajduje się bilet parkingowy (przekroczony czas parkowania) czy też nie (brak biletu). W końcu Kolegium podzieliło pogląd organu I instancji, iż każdorazowe parkowanie w strefie płatnego parkowania obliguje do uiszczenia opłaty za parkowanie. W skardze do WSA pełnomocnik skarżącej zarzucił: 1. Błędną wykładnię i zastosowanie prawa materialnego: art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., art. 13f ust. 1 u.d.p. Organ egzekucyjny - I instancji i SKO - organ II instancji przyjęły, że obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej powstaje z automatu przy braku ważnego biletu parkingowego, bez rzetelnej analizy, czy zobowiązana spełniła ten obowiązek lub też możliwe było rzeczywiste spełnienie tego obowiązku. Podkreślić należy, iż w orzeczeniu Sądu Rejonowego w Gliwicach, sygn. akt I C 72/24 upr wskazane zostało, iż samorząd nie ma kompetencji do nakładania opłat dodatkowych o charakterze kary pieniężnej bez wyraźnej podstawy ustawowej i że powinno się żądać jedynie zapłaty rzeczywistego świadczenia za korzystanie z parkingu, a nie dowolnej sankcji finansowej przewyższającej wartość świadczenia głównego. Ta linia orzecznicza wskazuje, że organy powinny rozróżniać charakter opłaty - czy jest to realna zapłata za korzystanie z usługi, czy sankcja represyjna bez podstawy ustawowej. W sprawie niniejszej organ egzekucyjny - I instancji i SKO - organ II instancji nie wykazali, że stosowana opłata dodatkowa odpowiada rzeczywistości ekonomicznej sytuacji świadczenia, ani nie odnieśli się do tego orzeczenia. 2. Naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego w administracji: Naruszenie art. 33 § 2 u.p.e.a. - błędne odrzucenie podstawy zarzutów Zarzut dotyczący błędnego zastosowania art. 33 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) został błędnie oddalony przez organ egzekucyjny – I instancji i SKO - organ II instancji bez przeprowadzenia rzeczywistej oceny, czy egzekucja mogła być prowadzona w oparciu o prawidłowe i zgodne z prawem przesłanki. W świetle orzecznictwa cywilnego, w tym na przykładzie prawomocnego wyroku SO w Gliwicach, sygn. akt III Ca 124/25 potwierdzającego wyrok Sądu Rejonowego (tj. odrzucenie apelacji od wyroku IC 72/24-upr), w sprawach dotyczących opłat parkingowych sądy wskazały, że samorząd nie może tworzyć sankcji finansowych bez jasnej delegacji ustawowej, co więcej - tego rodzaju opłaty muszą mieć charakter ekwiwalentny i wynikać z rzeczywistej podstawy prawnej. Skoro zatem w orzecznictwie powszechnym sąd cywilny uznał za bezprawne naliczanie opłat dodatkowych o charakterze sankcyjnym przekraczających realną wartość świadczenia parkingowego, to organ egzekucyjny powinien uwzględnić tę zasadę przy rozpoznaniu zarzutów zobowiązanego i nie może automatycznie przyjmować istnienia obowiązku, jeśli ma to charakter kary bez podstawy ustawowej. 3. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 6, art. 7, art. 8, art. 124 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na wadliwym rozpatrzeniu sprawy poprzez brak wzięcia pod uwagę w pełni zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jednostronną ocenę materiału dowodowego, nienależytym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, poprzez uznanie za wystarczający dowód sporządzonego przez kontrolera SPP zawiadomienia, które nie zostało podpisane przez zobowiązaną ani nie daje podstaw do jednoznacznego stwierdzenia naruszenia co uniemożliwia realizację m.in. zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa, - SKO oparło się wyłącznie na twierdzeniu, że "materiał dowodowy potwierdza prawidłowość czynności", jednak nie odnosi się skutecznie do zarzutów dotyczących błędnej wykładni pojęć i przesłanek egzekucji ani do konkretnej podstawy prawnej : egzekucji, SKO powinno ocenić zarówno wymiar prawny, jak i skutki zastosowanej wykładni, co w tej sprawie nie miało miejsca, - organy I i II instancji błędnie zidentyfikowały stan faktyczny sprawy, gdyż nie można na podstawie przesłanek niezgodnych ze stanem faktycznym formułować poprawnych wniosków, 1. Organ nie przeanalizował rzeczywistego charakteru i podstawy prawnej opłaty dodatkowej, przyjmując automatycznie, że jej istnienie wynika z ustawy o drogach publicznych oraz aktu prawa miejscowego. 2. SKO zawęziło ocenę do formalnego badania zgodności aktu z przepisami prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie uwzględniając realiów i orzecznictwa wskazującego, że opłata dodatkowa nie może mieć charakteru kary pieniężnej bez wyraźnego upoważnienia ustawowego. 3. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, że ochrona prawna organów publicznych nie pozbawia stron prawa do sądowej weryfikacji podstawy naliczenia opłat i ich charakteru, co powinno być uwzględnione przy badaniu zarzutów zobowiązanej, Skarga wskazuje konkretne naruszenia prawa materialnego oraz proceduralnego wynikające z: - nieprawidłowego ustalenia obowiązku zapłaty i jego wymagalności, - błędnej wykładni przepisów ustawy o drogach publicznych oraz u.p.e.a., - braku należnej oceny faktycznej oraz prawnej zgłoszonych zarzutów, Mając na uwadze powyższe zarzuty, wnoszę o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 03 listopada 2025 roku, znak SKO.418/8/2025 w całości. 2. uchylenie postanowienia organu I instancji - Burmistrza Miasta {...}z dnia 18.08.2025 roku, znak: UNP{...}, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem rzeczywistej analizy podstawy prawnej opłaty dodatkowej i jej charakteru oraz relewantnych argumentów orzeczniczych (w tym wyroków I C {...}upr i III Ca{...}), - 3. rozpatrzenie sprawy na rozprawie, 4. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego według norm prawem przepisanych, W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje: Skarga na uzasadnienie nie zasługuje. Nie zaistniała żadna z powołanych w zarzutach przyczyn mogących stanowić podstawę takiego właśnie środka ochrony przed prowadzeniem postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji, co w realiach niniejszej sprawy oznacza brak podstaw do nałożenia dodatkowej opłaty za nieopłacenie parkowania w strefie płatnego parkowania w miejscowości {...}. Zarzut ten nie jest uzasadniony, a podnoszone okoliczności nie uzasadniają przyjęcia, że skarżąca nie parkowała w strefie bez uiszczenia opłaty. Kwestie opłaty za parkowanie na drogach publicznych reguluje przepis art. 13 ust.1 pkt 1 lit. a ustawy o drogach publicznych, który stanowi, że korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za postój pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. W myśl art. 13b ust. 1 tej ustawy opłatę, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. a, pobiera się za postój pojazdów samochodowych w strefie płatnego parkowania, w wyznaczonym miejscu, w określone dni robocze, w określonych godzinach lub całodobowo. Jeżeli zatem kierujący pozostawi pojazd w tego typu strefie, to zasadach określonych dla niej jest zobowiązany do uiszczenia opłat przewidzianych w stosownych aktach prawa lokalnego wydanych na podstawie art. 13b ust 3 i 4 ustawy o drogach publicznych. W miejscowości {...}funkcjonowanie strefy płatnego postoju reguluje Uchwała Rady Miasta {...}z dnia 17 kwietnia 2019 roku nr{...}, która określa jej położenie, wysokość stawek, sposób ich uiszczania, jak także przewiduje opłatę dodatkowa za nieuiszczenie opłaty za parkowanie w strefie. W wersji ustalonej uchwałą Rady Miasta{...} z dnia 29 listopada 2024 r. w sprawie zmiany uchwały Nr {...} Rady Miasta{...} z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie ustanowienia na drogach publicznych miasta {...}strefy płatnego parkowania pojazdów samochodowych oraz wprowadzenia wysokości opłat za postój pojazdów, wysokości opłaty dodatkowej i sposobu ich poboru przyjęto w § 3 ust.1 pkt 1 , "że w strefie wprowadza się stawki opłaty za postój pojazdów samochodowych w wysokości za pierwszą godzinę – 3,00 zł", zaś opłatę taką w myśl §3 ust. 6 tej uchwały "uiszcza się z góry, bezzwłocznie po zaparkowaniu pojazdu, nie później jednak niż do 10 minut." Regulacje te jak słusznie zauważyły organy nie wprowadzają żadnych zwolnień czasowych w czasie parkowania. Oplata jest należna z góry, a zatem obowiązek jej uiszczenia powstaje z chwilą zaparkowania pojazdu. Nie wprowadzono ulgi czasowej w opłacie za parkowanie, np: poprzez zwolnienie z opłaty jakiejś jednostki czasu bezpośrednio po rozpoczęciu postoju. Okres 10 minut dotyczy jedynie czasu, w którym kierowca ma uiścić opłatę. Oznacza, że jeżeli w tym czasie dopełni on obowiązku uiszczenia opłaty, to jego postój do momentu jej wniesienia, o ile nie przekroczy 10 minut nie będzie traktowany jako postój bez uiszczonej opłaty. Nie jest zatem trafne prezentowane w skardze stanowisko, że parkowanie przez czas krótszy niż 10 minut nie podlega opłacie. Przepis § 5 ust. 1 uchwały stanowi natomiast, że za nieuiszczenie opłaty za postój pobiera się opłatę dodatkową w wysokości: 1) 100,00 zł, jeżeli opłata dodatkowa zostanie wniesiona w terminie do 7 dni od dnia powstania obowiązku uiszczenia opłaty za postój (termin 7 dniowy liczony jest od następnego dnia po wystawieniu zawiadomienia), 2) 200,00 zł, jeżeli opłata dodatkowa zostanie wniesiona po terminie określonym w pkt 1). Porządkując należy jedynie stwierdzić, przed rozpoczęciem rozważań w tym zakresie, że oplata dodatkowa nie została uiszczona w terminie określonym w § 5 ust.1 pkt 1 a zatem zastosowanie będzie znajdował przepis § 5 ust. 1 pkt 2 uchwały. Kluczowe znaczenie w tym zakresie ma pojęcie podstawy nałożenia takiej opłaty, którą jest nieuiszczenie opłaty za postój. Przepis ten nie wprowadza zatem szczegółowej kategorii przyczyn nieuiszczenia opłaty za postój, ale obejmują hipotezą wszystkie sytuacje, gdy oplata taka nie została uiszczona, bez rozróżniania przyczyny takiego stanu rzeczy. Dlatego obojętne jest, co słusznie zauważyły organy, czy nieuiszczenie opłaty za postój nastąpiło na skutek przedłużenia czasu postoju, czy też w ogóle taka oplata nie została wniesiona. W każdym przypadku nie zapłacenia opłaty za postój naliczana jest opłata dodatkowa. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie wykazała, aby w związku z drugi postojem wniosła w terminie określonym w § 3 ust. 6 uchwały opłatę za ponowny postój w strefie. Wykonała zatem postój w strefie bez wniesienia opłaty, co spełnia przesłankę nałożenia opłaty dodatkowej na podstawie powołanego przepisu § 5 ust.1 pkt 2 uchwały. Obowiązek uiszczenia opłaty w sensie materialnoprawnym zaistniał. Nie występuje zatem przesłanka z art. 33 § 1 pkt 1 upea. Konsekwencją zaistnienia tego obowiązku, jest też obowiązek zapłaty naliczonych kosztów, w tym kosztów wezwań, jak i kosztów egzekucyjnych. Nie zaistniała także przesłanka z art. 33 § 1 pkt 2 upea, w postaci nieprawidłowego określenia obowiązku. Podstawą egzekwowanego obowiązku jest bowiem oplata dodatkowa nałożona za postój w strefie płatnego postoju bez uiszczenia opłaty. W takim przypadku organy nie wydają żadnego aktu określającego wysokość takiej opłaty, a po bezskutecznym wezwaniu do jej uiszczenia podlega ona ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie ma przy tym znaczenia zawarte w wezwaniu skierowanym przez kontrolera do kierującej sformułowanie o przekroczeniu czasu postoju. Podstawą nie jest bowiem w tym przypadku, tak ujęta ściśle określona okoliczność ale postój bez wniesienia opłaty bez ustalania przyczyny, z rozróżnieniem czy było to przekroczenie czasu parkowania, czy tez parkowanie bez zapłaty opłaty w ogóle. Jeżeli spełniona jest hipoteza przepisu czyli doszło do nieuiszczenia opłaty za postój, to "lege non distinguente" powstaje obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej. Dlatego też w przedmiotowej sprawie nie zaistniało naruszenie prawa po stronie organów. Nie zaistniały przyczyny zakazujące prowadzenie postępowania egzekucyjnego, w związku z czym skarga została w myśl art. 151 p.p.s.a. oddalona.