I SA/Rz 806/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2022 r., w trybie autokontroli sprawy ze skargi W. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu należnych składek, na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 grudnia 2021r. sygn. I SA/Rz 806/21 1) uchyla zaskarżony wyrok, 2) odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości. I SA/Rz 806/21 Uzasadnienie Wnioskiem z [...] maja 2020r. W.D. (dalej: Skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS/Zakład/organ) o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020r. – jako płatnik składek, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych. Zakład zwolnił Skarżącego z opłacania składek za w/w okres, o czym poinformował pismami z 9 czerwca 2020r., 10 czerwca 2020r. i 23 czerwca 2020r. Zwolnienie dotyczyło 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych za wskazany okres, przy przyjęciu, że Skarżący zgłosił do ubezpieczenia 10 ubezpieczonych. Skarżący w piśmie z dnia [...] sierpnia 2020r. podniósł, że na potrzeby stosowania art.31 zo ust.1a ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm. – dalej: ustawa o COVID-19) nie powinien być uznany za ubezpieczonego, ale za płatnika zgłaszającego do ubezpieczenia do 10 ubezpieczonych. Natomiast w kolejnym piśmie z dnia 11 października 2020r. podniósł, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie powinno nastąpić w formie decyzji, ze szczegółowym uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] listopada 2020r., [...], ZUS odmówił Skarżącemu prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 03/2020-05/2020 w wysokości 100% łącznej kwoty nieopłaconych należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, a ponadto orzekł o zwolnieniu z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 03/2020-05/2020 w wysokości 50% łącznej kwoty nieopłaconych należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc. Zakład uznał, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do 100% zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres 03/2020-05/2020, a jedynie w wysokości 50%. Organ wyjaśnił, że zgodnie z danymi zawartymi w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS na dzień 29 lutego 2020r. Skarżący zgłosił do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego 10 ubezpieczonych. Z uwagi na to, że jako płatnik składek był zgłoszony przed dniem 1 lutego 2020r., uprawniony był do udzielenia pomocy w wysokości 50% łącznej kwoty nieopłaconych należności z tytułu składek wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych za marzec, kwiecień i maj 2020r. Organ nie podzielił stanowiska Skarżącego, że jako płatnik nie powinien być liczony do liczby ubezpieczonych. Z zapisów na koncie płatnika wynika bowiem, że jest on płatnikiem składek za zgłoszonych ubezpieczonych, a także za samego siebie. Zobowiązany zgłosił się do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego z kodem 0510 00 od dnia 1 maja 2011r. W dokumentach rozliczeniowych za luty 2020r. został wykazany jako ubezpieczony (druk RCA ). Zgodnie z art. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r. poz. 266, ze zm.) ubezpieczonym jest osoba fizyczna podlegająca chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych. Na powyższą decyzję ZUS W.D. wniósł skargę do tut. Sądu, w której zarzucił naruszenie: - art. 31 zo ust. 1a ustawy o COVID-19, przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że Skarżącemu nie przysługuje prawo do skorzystania z pełnego zwolnienia z w/w składek. - art. 2a Ordynacji podatkowej, przez rozstrzygnięcie wszystkich wątpliwości i niejasności na niekorzyść podatnika, czym organy orzekające w sprawie naruszyły zasadę in dubio pro tributario, którą tłumaczy się jako postulat rozstrzygania wątpliwości, jakie powstają przy wykładni i stosowaniu prawa podatkowego - na korzyść Podatnika, - art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej przez dowolną, arbitralną i jedynie wybiorczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, pominięcie przy wydawaniu decyzji istotnych okoliczności sprawy i uznanie, iż Podatnikowi nie przysługuje prawo do skorzystania z pełnego zwolnienia ze składek. - art. 210 § 4 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej przez sporządzenie wadliwego i niespójnego uzasadnienia decyzji oraz dokonanie wybiorczej analizy stanu faktycznego i nieuwzględnieniu okoliczności przemawiających na korzyść Strony. Skarga została podpisana przez doradcę podatkowego SC, który na wezwanie Przewodniczącego Wydziału, przedłożył pełnomocnictwo do reprezentowania Skarżącego m.in. przed wojewódzkim sądem administracyjnym w sprawie I SA/Rz 806/21. W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Organ dodał, że brak jest podstaw prawnych do nieuwzględnienia Skarżącego w liczbie osób zgłoszonych do ubezpieczenia, bo płatnik składek jest również osobą zgłoszoną do ubezpieczenia. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2021r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art.200 i art.205 § 2 P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 497zł . Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony organowi oraz pełnomocnikowi Skarżącego tj. doradcy podatkowemu SC. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik Zakładu (radca prawny). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r. poz. 329; dalej: P.p.s.a.) jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Powyższa regulacja, wprowadza wyjątek od zasady dewolutywności skargi kasacyjnej i podyktowana została względami ekonomiki postępowania. W ramach uprawnień autokontrolnych sąd pierwszej instancji może zatem uchylić własne, zaskarżone orzeczenie, jeżeli stwierdzi nieważność postępowania albo uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie Sądu, zaistniała okoliczność uzasadniająca zastosowanie art. 179a P.p.s.a., tj. wystąpienie pierwszej z ww. przesłanek – nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Przy analizie skargi kasacyjnej Sąd doszedł bowiem do przekonania, że podczas wydawania wyroku został przeoczony fakt, że Skarżącego reprezentował doradca podatkowy, który nie mógł być pełnomocnikiem strony w tej sprawie. Stosownie bowiem do art. 35 § 1 P.p.s.a., pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny, a ponadto inny skarżący lub uczestnik postępowania, jak również małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia, a także inne osoby, jeżeli przewidują to przepisy szczególne. Takim przepisem szczególnym jest art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 5 lipca 1996r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2021r. poz. 2117), w myśl którego w postępowaniu przed organami administracji publicznej w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami pełnomocnikiem podatnika, płatnika, inkasenta oraz osób, o których mowa w art. 2 ust. 1a, może być również doradca podatkowy. Z powyższego bezspornie wynika, że doradca podatkowy nie może reprezentować strony w sprawach innych niż wymienione powyżej. W konsekwencji należy uznać, że w przedmiotowej sprawie sądowoadministracyjnej dotyczącej decyzji ZUS, doradca podatkowy nie posiadał uprawnienia do reprezentowania Skarżącego, a udzielone mu przez Skarżącego pełnomocnictwo było w tym zakresie wadliwe. Błąd w postaci nieprawidłowego umocowania pełnomocnika Skarżącego, który nie został konwalidowany w toku postępowania, spowodował nieważność tego postępowania, w myśl art.183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Powyższa przesłanka została dostrzeżona przez tut. Sąd przy analizie skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku tego Sądu z dnia 21 grudnia 2021r. Z przedstawionych względów Sąd uchylił zaskarżony wyrok w trybie autokontroli na podstawie powołanego na wstępie art. 179a P.p.s.a. Zaznaczenia wymaga, że ponowne rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu Sądu w dniu 21 kwietnia 2022r. w zaistniałej sytuacji procesowej nie było możliwe z uwagi na to, że skarga obarczona jest brakiem formalnym w postaci braku podpisu Skarżącego, a Sąd zobowiązany jest umożliwić Skarżącemu usunięcie tego braku formalnego w trybie art.49 § 1 P.p.s.a. Dopiero skuteczne usunięcie powyższego braku formalnego umożliwi Sądowi merytoryczną kontrolę zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 179a P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 207 ust. 2 w zw. z art. 203 § 1 P.p.s.a. Sąd, pomimo uwzględnienia skargi kasacyjnej, odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego, jako że tego rodzaju rozstrzygnięcie nie było w niniejszym przypadku rezultatem uwzględnienia któregokolwiek z zarzutów skargi kasacyjnej, ale stwierdzenia przez Sąd tego, że zaskarżony nią wyrok dotknięty jest jedną z przesłanek nieważności, na którą w skardze kasacyjnej nie zwrócono uwagi. Poza tym uwzględnienie skargi kasacyjnej w żadnym stopniu nie było wynikiem działania organu, podjętego w zakresie rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Miał zatem miejsce uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 207§ 2 P.p.s.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2019r., sygn. I GSK 3029/18, dost. w CBOiS – orzeczenia.nsa.gov.pl).