I SA/Rz 807/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie - Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2009r. [...] w przedmiocie wymiaru podatku rolnego na 2009r. - p o s t a n a w i a - 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, 2. odmówić ustanowienia adwokata. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 17 października 2009r. skarżący J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący jako swój majątek i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wskazał dom o powierzchni 123m2 z częścią mieszkalną o powierzchni 98m2. Ponadto skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1.360zł (brutto) miesięcznie, żona nie uzyskuje dochodów. Wezwaniem z dnia 22 października 2009r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: czy skarżący otrzymuje dopłaty do posiadanych gruntów rolnych, jeżeli tak to, w jakiej wysokości, jeżeli skarżący lub członkowie jego rodziny nie otrzymują dopłat do gruntów rolnych o podanie przyczyny tego stanu, wysokości wydatków związanych z kosztami codziennego utrzymania (energia elektryczna, gaz, telefony, wyżywienie itp.) oraz informacji o ewentualnych dodatkach, zapomogach, pomocy w utrzymaniu od osób trzecich itp. i przedłożenia dokumentów wskazujących na trudną sytuację materialną jeśli takowe są w posiadaniu skarżącego, kosztów utrzymania samochodu osobowego, wysokości zaciągniętych kredytów oraz wysokości spłacanych rat oraz do złożenia odpisów zeznań podatkowych za dwa ostatnie lata kalendarzowe, wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych skarżącego oraz jego żony za okres trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący podał, iż nie otrzymuje żadnych dopłat do gruntów rolnych. Nie wskazał wydatków związanych ze swoim codziennym utrzymaniem. Nie przedłożył także wyciągów z posiadanych przez siebie oraz żonę rachunków bankowych oraz zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za dwa ostatnie lata kalendarzowe. Odnośnie rachunków bankowych i zeznań podatkowych wskazał, iż ich nie posiada. W załączeniu skarżący przedłożył harmonogram spłat kredytu gotówkowego zaciągniętego w "A." Bank S.A. z którego wynika, iż miesięcznie skarżący spłaca ratę w wysokości 772zł. Wezwaniem z dnia 6 listopada 2009r. referendarz sądowy wezwał skarżącego o podanie szczegółowych danych dotyczących jego sytuacji finansowej. Między innymi o wyjaśnienia sytuacji finansowej jego żony H. S. w szczególności wskazanie czy pozostaje ona na jego utrzymaniu oraz czy jest ona właścicielką Biura Usług Turystycznych "A." s. c. H. S., J. S. Podania i udokumentowania wysokości uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej dochodów oraz podania sytuacji finansowej prowadzących ze skarżącym wspólne gospodarstwo domowe syna L. S. i jego żony oraz do przedłożenia odcinka przekazu pocztowego potwierdzającego wysokość otrzymywanej emerytury. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący w piśmie z dnia 20 listopada 2009r. wskazał ogólnikowo, iż wezwanie jest nieczytelne. Ponadto w piśmie tym wyraził szereg uwag dotyczących przebiegu postępowania administracyjnego. Referendarz sądowy zważył, co następuje: niejawnym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. adwokata) - gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej jako p.p.s.a., 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) - art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a. Analiza sytuacji rodzinnej, majątkowej oraz dochodów J. S. pozwala uznać, że nie będzie on w stanie ponieść w rozpoznawanej sprawie kosztów sądowych. Przemawiają za tym okoliczności wskazane we wniosku PPF, a dotyczące w głównej mierze wysokości dochodów będących do dyspozycji skarżącego i pozostającej na jego utrzymaniu żony. Jedynym ich stałym źródłem jest pobierana przez niego renta w kwocie 1.360zł brutto, która odnoszona do kosztów utrzymania 2 osób z pewnością nie może być uznana za znaczną. Wg dokonanej oceny umożliwia ona zaspokojenie tylko ich podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych (zakup żywności, odzieży, opłaty, wydatki związane ze stanem zdrowia itp.). Wygospodarowanie z niej dodatkowych środków na pokrycie kosztów sądowych bądź to już wymaganych (wpis od skargi) lub też mogących wystąpić po stronie skarżącego w przyszłości (opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi, wpis od skargi kasacyjnej) nie mogłoby jednak nastąpić bez uszczerbku dla koniecznego utrzymanie jego i żony, mimo że wszystkie te opłaty w sprawie objętej skargą są stosunkowo niskie (po 100zł). W tym zakresie za wystarczające do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych uznano złożone przez J. S. oświadczenia co do liczby osób z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym, tj. żony, posiadanych przez nich dochodów (renta skarżącego) i składników majątkowych: dom o pow. 123 m² z pow. mieszkalną 98 m², garaż z budynkiem gospodarczym, nieruchomość rolna o pow. 1,69ha. Nie bez znaczenia pozostaje także sygnalizowane zadłużenie w banku. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata należy uznać go za nieuzasadniony. Inicjatywa co do wykazania ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (niezależnie od jego zakresu) spoczywa na osobie wnioskującej, z którego to obowiązku wnioskodawca się nie wywiązał. Związane jest to z brakiem wyczerpujących informacji co do kwestii o które był wzywany, a odnoszącymi się do jego sytuacji rodzinnej (wyjaśnienia czy L. i A. S. nadal pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym), majątkowej (wielkości posiadanego gospodarstwa) oraz uzyskiwanych przez domowników dochodów. Dlatego też nie może on liczyć na pozytywne rozpatrzenie wniosku w tej części, mimo że brak dokładnych informacji w w/w zakresie pozwolił na przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych. Prowadziłoby do naruszenia ustawowych zasad jego przyznawania, dając tym samym przyzwolenie stronom postępowania do niestosowania się do kierowanych do nich wezwań, mimo że mają one oparcie w przepisach (art. 255 p.p.s.a.). Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę skarżącego na wyjątkowy charakter prawa pomocy, który przede wszystkim w zakresie całkowitym ograniczony jest do szczególnie uzasadnionych przypadków, np. brak lub bardzo niskie (symboliczne) dochody, brak własnego mieszkania (domu). Wynikającą bowiem z art. 199 p.p.s.a. zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie; dotyczy to wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, a więc także skarżącego. Z tej przyczyny, wobec niewykazania przez wnioskodawcę przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.