I SA/Rz 810/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 30 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku J.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, J.B. (dalej skarżąca), reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego, wniosła na urzędowym formularzu o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca doprecyzowała, że wnioskuje o zwolnienie "z kosztów sądowych w kwocie 28.275,00 zł" dodając, że oprócz zaległości w podatku dochodowym w wysokości 2.800.000 zł dochodzą jeszcze odsetki za zwłokę i skarżąca wystąpiła do urzędu skarbowego o odroczenie terminu płatności tego zobowiązania podatkowego. Jako majątek podała dom o pow. 180 m² ("własność M.B."), środki pieniężne ulokowane na rachunku bankowym w wysokości 320.000zł zajęte przez organ egzekucyjny na pokrycie dochodzonych należności podatkowych i papiery wartościowe na kwotę 32.000 zł. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem. Oboje małżonkowie pobierają emeryturę; skarżąca w wysokości 1212 zł (świadczenie zajęte), jej mąż – 1900 zł (kwoty brutto). Z tytułu prowadzonej działalności skarżąca zadeklarowała stratę, a jej mąż dochody z najmu w wysokości ok. 11.000 zł (przychód brutto). Do wniosku skarżąca dołączyła zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, pismo z dnia 2 września 2013 r. dot. składanych wyjaśnień do urzędu skarbowego wraz z załącznikami w postaci danych dot. wyników prowadzonej działalności gospodarczej. Korzystając z możliwości żądania dodatkowego oświadczenia jaką daje art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a., referendarz sądowy wezwał skarżącą do przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i rachunków kart kredytowych, lokat bankowych, rachunków papierów wartościowych, zeznań podatkowych obojga małżonków, udokumentowania wydatków związanych z utrzymaniem i wszystkiego istotnego dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Z brzmienia art. 243 § 1 i art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku częściowego przyznania prawa pomocy (taki zakres pomocy określiła we wniosku skarżąca) prawo to może obejmować między innymi zwolnienie od opłat sądowych i wydatków. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a., a zatem interesem wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia owo wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Do obowiązku zaś rozpoznającego wniosek referendarza lub sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i jego weryfikacja w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Przechodząc do oceny wniosku, tj. danych zawartych w formularzu PPF i dodatkowych informacji przesłanych na wezwanie oraz informacji zawartych w aktach sprawy, należy - zdaniem rozpoznającego wniosek - uznać, że w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, a wniosek o zwolnienie jest subiektywną oceną skarżącej jej sytuacji. Bezsprzecznie wpis sądowy od wniesionej skargi jest wysoki – wynosi 28.275,00 zł, ale jako wpis stosunkowy jest pochodną wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżoną decyzją, a ta z kolei odzwierciedla skalę prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą – handel odzieżą, z której od stycznia do 31 lipca 2013 r. osiągnęła przychód w wysokości 137.553 zł, posiada udziały w spółce "A" spółka jawna – 20% udziałów (przychód za 7 miesięcy 2013 r. 179.520,31 zł) i "B" spółka jawna – 25 % udziałów (przychód za 7 miesięcy 2013 r. 466.168,56 zł). Z zeznania PIT-36L za 2012 r. wynika, że z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej skarżąca łącznie osiągnęła 1.516.859,37 zł przychodów (z czego 1.489.699,31 zł to koszty ich uzyskania, zatem dochód po odliczeniach wyniósł 27.160,06 zł). Z załącznika PIT/B wynika rozbicie źródeł przychodów skarżącej i tak: z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej jako osoba fizyczna skarżąca osiągnęła przychód w kwocie 262.160,01 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 365.114,75 zł, strata – 93.954,74 zł. Przychody z udziału w spółce jawnej "A" (20%) wynosiły: 2.036.000,41 zł – przychód spółki, 407.200,08 – przychód przypadający na podatnika (skarżącą), 3.072.959,36 zł - koszty uzyskania przychodu spółki, 614.591,87 zł koszty uzyskania przychodu przypadające na podatnika (skarżącą), -1.036.958,95 zł strata spółki, -207.391,79 zł strata przypadająca na podatnika (skarżącą). Przychody z udziału w spółce jawnej "B" (25%) wynosiły: 3.389.997,10 zł – przychód spółki, 847.499,28 zł – przychód przypadający na podatnika (skarżącą), 2.075.970,77 zł - koszty uzyskania przychodu spółki, 518.992,69 zł koszty uzyskania przychodu przypadające na podatnika (skarżącą), 1.314026,33 zł dochód spółki, 328.506,59 zł dochód przypadający na podatnika (skarżącą). Skarżąca uzyskuje także przychody z tytułu emerytury; w 2012 r. było to 16.494,20 zł oraz co istotne - przychody z najmu lokali użytkowych i mieszkalnych, które z tego ostatniego źródła są opodatkowane przez męża skarżącej. Skarżąca i jej mąż są bowiem współwłaścicielami części nieruchomości w [...] przy [...] (20 % udziału) i w [...] przy ul. [...] (10,18 % udziału), na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej i z tego tytułu uzyskany w 2012 r. przychód wyniósł 195.092 zł (ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w skali 8.5 % wyniósł 16.582,82 zł podatku). Zatem formularz wniosku PPF był co najmniej mało dokładny jeżeli chodzi o posiadane zasoby majątkowe. W przypadku skarżącej procentowa ilość udziałów przekłada się na konkretną wartość ekonomiczną - wartość nieruchomości komercyjnych Rzeszowie i Krakowie w proporcji do udziału i wartość wkładów w spółkach jawnych: "A" i "B". Dla przykładu w spółce jawnej "A" (20%) skarżąca posiada 14600 udziałów po 500 zł każdy na wartość 7.300.000 zł. Pokrycie tych udziałów nastąpiło w wyniku wniesienia wkładu niepieniężnego (aportu) w postaci przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego, którego przedmiotem były m.in. składniki w postaci nieruchomości (budynki i grunty o wartości 25.097.209,00 zł. Odnośnie straty z tytułu prowadzonej działalności i straty spółki, to należy mieć na uwadze, że system podatkowy zezwala na odliczenie poniesionych strat, czyli kosztów transakcji przewyższających w danym okresie odpowiadające im przychody, od przyszłej podstawy opodatkowania, redukując w ten sposób kwotę przypadającego do zapłaty podatku dochodowego, co nie oznacza faktycznego braku dochodów. Do kosztów uzyskania przychodów zaliczyć można amortyzację prawa do znaku towarowego (znak towarowy "A" wyceniono na 13.164.000,00 zł), amortyzację środków trwałych wniesionych do spółki osobowej jako wkład niepieniężny i w taki sposób optymalizować zobowiązania podatkowe. Zatem strata, co jeszcze raz należy podkreślić, nie zawsze odpowiada faktycznemu brakowi dochodów z tytułu prowadzonej działalności. Na ocenę sytuacji strony ubiegającej się o przyznanie jej prawa pomocy wpływa całokształt sytuacji majątkowej, a ta w przypadku skarżącej jest zdecydowanie lepsza od przeciętnej; skarżąca posiada od wielu lat udziały w spółkach wynajmujących powierzchnie handlowe w znanych w regionie obiektach handlowych o bardzo dużej powierzchni, jest także współwłaścicielką jak wynika z akt sprawy nieruchomości komercyjnych o znacznej wartości i również przynoszących dochody. Już tylko te informacje i okoliczności pozostają w sprzeczności z przesłankami przyznania prawa pomocy. Ustawodawca używając w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sformułowania "utrzymanie konieczne" założył, że na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które z pewnością należy uważać koszty zamieszkania, zakup podstawowych produktów żywnościowych, lekarstw, leczenia, edukacji, nie mogą wpływać obciążenia związane z postępowaniem sądowym. W niniejszej sprawie z pewnością ciężar kosztów postępowania sądowego nie wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącej i jej rodziny, gdyż może być poniesiony kosztem wydatków niemających znaczenia dla poziomu utrzymania koniecznego. Zwrócić należy uwagę, że skarżąca we wniosku nie wskazuje, że wydatek związany z uiszczeniem wpisu (i pozostałymi ewentualnymi kosztami sadowymi ) jest trudny i niemożliwy do poniesienia, ani że w ogóle jej sytuacja finansowa na to nie pozwala. Należy również pamiętać , że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia zgłosi wniosek o przyznanie należnych kosztów (art. 200 i art. 210 § 1 P.p.s.a.), Konstatując, w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono przesłanek do odstąpienia od zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego, o której mowa w art. 199 P.p.s.a. i dlatego na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.