I SA/Rz 811/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 30 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku W.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, W.W. (dalej skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego, wniósł na urzędowym formularzu o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Zadeklarował dochody w wysokości 6000 zł, oświadczył, że żona pobiera emeryturę w wysokości 860 zł, a koszty związane z utrzymaniem domu o pow. 300 m ² wynoszą 1040 zł miesięcznie, wyszczególniając je na opłaty za gaz (500 zł), energię elektryczną (300 zł), wodę i kanalizację (150 zł), telewizję i Internet (50 zł) i wywóz śmieci (40 zł). Jako majątek, poza wspomnianym domem i oszczędnościami w wysokości 10.000 zł, skarżący podał udziały w spółkach w wysokości 20 % i 12,5 %. Korzystając z możliwości żądania dodatkowego oświadczenia jaką daje art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwana dalej P.p.s.a., referendarz sądowy wezwał skarżącego do przedłożenia wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i rachunków kart kredytowych, lokat bankowych, rachunków papierów wartościowych, zeznań podatkowych obojga małżonków, podania informacji o posiadanych środkach transportu i wszystkiego istotnego dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi podstawę udzielenia prawa pomocy w zakresie określonym w złożonym wniosku PPF. Zgodnie z jego brzmieniem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - a takim jest zwolnienie od kosztów sądowych (zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a.) - następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Bez wątpienia, na co wskazuje stanowisko orzecznictwa w kwestii stosowania instytucji prawa pomocy, na wnoszącym spoczywa obowiązek dowodzenia za pomocą wszelkich dostępnych środków o swoich ograniczonych możliwościach finansowych w partycypowaniu w kosztach postępowania sądowego, zaś ocena takiego wniosku powinna nastąpić po wnikliwej jego analizie i poddaniu okoliczności sprawy racjonalnej ocenie, zgodnej z zasadami logiki. Przechodząc do oceny wniosku, tj. danych zawartych w formularzu PPF i dodatkowych informacji przesłanych na wezwanie oraz informacji zawartych w aktach sprawy, należy - zdaniem rozpoznającego wniosek - uznać, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, a wniosek o zwolnienie jest subiektywną oceną skarżącego jego sytuacji. Bezsprzecznie wpis sądowy od wniesionej skargi jest wysoki – wynosi 28.453,00 zł, ale jako wpis stosunkowy jest pochodną wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżoną decyzją, a ta z kolei odzwierciedla skalę prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, posiada udziały w spółce "A" spółka jawna – 20% udziałów, "B" spółka jawna – 12,5 % udziałów, "C" spółka jawna – 11,1 %. Z zeznania PIT-36L za 2012 r. wynika, że z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący łącznie osiągnął 1.427.266,23 zł przychodów (z czego 1.353.352,30 zł to koszty ich uzyskania, zatem dochód po odliczeniach wyniósł 73.913,93 zł). Z załącznika PIT/B wynika rozbicie źródeł przychodów skarżącego i tak: z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej jako osoba fizyczna skarżący osiągnął przychód w kwocie 1542,95 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 45.502,14 zł, strata – 43.959,19 zł. Przychody z udziału w spółce jawnej "A"(20%) wynosiły: 2.036.000,41 zł – przychód spółki, 407.200,08 – przychód przypadający na podatnika (skarżącą), 3.072.959,36 zł - koszty uzyskania przychodu spółki, 614.591,87 zł koszty uzyskania przychodu przypadające na podatnika (skarżącą), -1.036.958,95 zł strata spółki, -207.391,79 zł strata przypadająca na podatnika (skarżącą). Przychody z udziału w spółce jawnej "B" (12,5%) wynosiły: 3.396.671,10 zł – przychód spółki, 424.583,89 zł – przychód przypadający na podatnika (skarżącą), 2.075.970,77 zł - koszty uzyskania przychodu spółki, 259.496,35 zł koszty uzyskania przychodu przypadające na podatnika (skarżącą), 1.320.700,33 zł dochód spółki, 165.087,54 zł dochód przypadający na podatnika (skarżącą). Przychody z udziału w spółce jawnej "C" (11,1%) wynosiły: 5.350. 804,55 zł – przychód spółki, 593.939,31 zł – przychód przypadający na podatnika (skarżącą), 3.907.765,20 zł - koszty uzyskania przychodu spółki, 433.761,94 zł koszty uzyskania przychodu przypadające na podatnika (skarżącą), 1.443.039,35 zł dochód spółki, 160.177,37 zł dochód przypadający na podatnika (skarżącą). Żona skarżącego według oświadczenia uzyskuje przychody z tytułu emerytury, ale pomimo wezwania przychody z tego źródła nie zostały udokumentowane oraz przychody z najmu; według PIT-28 za 2012 r. było to 26.100 zł (ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w skali 8.5 % wyniósł 2.172,60 zł podatku). Dodać należy, że skarżący i jego żona na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej są współwłaścicielami części nieruchomości o przeznaczeniu usługowo-mieszkalnym w [...] przy ul. [...] (15 % udziału), a skarżący współwłaścicielami części takiej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (10,09 % udziału). Z przedłożonych dokumentów nie wynika jednak czy i jakie faktyczne przychody z najmu uzyskuje skarżący. Zatem formularz wniosku PPF był co najmniej mało dokładny jeżeli chodzi o posiadane zasoby majątkowe. W przypadku skarżącego procentowa ilość udziałów przekłada się na konkretną wartość ekonomiczną - wartość nieruchomości komercyjnych w [...] i [...] w proporcji do udziału i wartość wkładów w spółkach jawnych: "C", "A" i "B". Dla przykładu w spółce jawnej "A" (20%) skarżący posiada 14600 udziałów po 500 zł każdy na wartość 7.300.000 zł. Pokrycie tych udziałów nastąpiło w wyniku wniesienia wkładu niepieniężnego (aportu) w postaci przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego, którego przedmiotem były m.in. składniki w postaci nieruchomości (budynki i grunty o wartości 25.097.209,00 zł. Odnośnie straty z tytułu prowadzonej działalności i straty spółki, to należy mieć na uwadze, że system podatkowy zezwala na odliczenie poniesionych strat, czyli kosztów transakcji przewyższających w danym okresie odpowiadające im przychody, od przyszłej podstawy opodatkowania, redukując w ten sposób kwotę przypadającego do zapłaty podatku dochodowego, co nie oznacza faktycznego braku dochodów. Do kosztów uzyskania przychodów zaliczyć można amortyzację prawa do znaku towarowego (znak towarowy "A" wyceniono na 13.164.000,00 zł), amortyzację środków trwałych wniesionych do spółki osobowej jako wkład niepieniężny i w taki sposób optymalizować zobowiązania podatkowe. Zatem strata, co jeszcze raz należy podkreślić, nie zawsze odpowiada faktycznemu brakowi dochodów z tytułu prowadzonej działalności. Na ocenę sytuacji strony ubiegającej się o przyznanie jej prawa pomocy wpływa całokształt sytuacji majątkowej, a ta w przypadku skarżącego jest zdecydowanie lepsza od przeciętnej; skarżący posiada od wielu lat udziały w spółkach wynajmujących powierzchnie handlowe w znanych w regionie obiektach handlowych o bardzo dużej powierzchni, jest także współwłaścicielem jak wynika z akt sprawy nieruchomości komercyjnych o znacznej wartości i również przynoszących dochody. Już tylko te informacje i okoliczności pozostają w sprzeczności z przesłankami przyznania prawa pomocy. Ustawodawca używając w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. sformułowania "utrzymanie konieczne" założył, że na zaspokojenie podstawowych i niezbędnych potrzeb życiowych, za które z pewnością należy uważać koszty zamieszkania, zakup podstawowych produktów żywnościowych, lekarstw, leczenia, edukacji, nie mogą wpływać obciążenia związane z postępowaniem sądowym. W niniejszej sprawie z pewnością ciężar kosztów postępowania sądowego nie wpłynie negatywnie na poziom egzystencji skarżącego i jego rodziny, gdyż może być poniesiony kosztem wydatków niemających znaczenia dla poziomu utrzymania koniecznego. Należy również pamiętać , że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia zgłosi wniosek o przyznanie należnych kosztów (art. 200 i art. 210 § 1 P.p.s.a.), Konstatując, w rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono przesłanek do odstąpienia od zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego, o której mowa w art. 199 P.p.s.a. i dlatego na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.