I SA/Rz 813/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku AM o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi AM na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [.] lutego 2017 r. nr [.] w przedmiocie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne okresy lat 2013-2014 - p o s t a n a w i a - I. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia adwokata. AM wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika (adwokata). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) zwanej dalej "Ppsa", powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W złożonych oświadczeniach o stanie majątkowym i rodzinnym wnioskodawczyni podała, że nie posiada żadnego majątku, prowadzone są przeciwko niej liczne egzekucje w związku z nieudanym przedsięwzięciem gospodarczym. Winą za ten stan rzeczy obarcza ograny władzy publicznej. Na utrzymaniu ma 13-letniego syna. Dochód rodziny wynosi 1124 zł, pochodzi wyłącznie ze środków publicznych (świadczenie z funduszu alimentacyjnego, świadczenie wychowawcze i świadczenie rodzinne). Sama nie osiąga żadnego dochodu, wspierają ją krewni. Wśród wydatków miesięcznych zadeklarowała: woda i kanalizacja 300 zł, żywność 600 zł, wydatki szkolne 900 zł (w tym: 490 zł czesne za szkołę – społeczną szkołę podstawową, opłaty klasowe 50 zł, bilet do kina 12 zł, przejazdy 200 zł, śniadanie 120 zł, tenisówki 28 zł), leki 100 zł, ubrania 100 zł. Przedłożyła wydruk z wykazem zobowiązań pożyczkowych (których z powodu braku środków nie spłaca) i postępowań sądowych, których jest uczestniczką. Podała, że jej miejsce zamieszkania mieści się w B. (nieruchomość obciążona jest licznymi zobowiązaniami), a adres w R. służy tylko do odbioru korespondencji (mieszkają w nim jej krewni). Z kolei pod adresem w T. mieszka osoba prywatna, a sama nie ma do tego lokalu żadnego tytułu prawnego. Rozpoznając powyższy wniosek stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że jego ocena w zakresie zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych okazała się zbędna. Jak bowiem wynika z przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) Ppsa, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych strona skarżąca działanie organu nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Postępowanie w tym zakresie podlegało więc umorzeniu na podstawie art. 249a i art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa. Jeżeli chodzi natomiast o pozostały zakres wniosku, tj. ustanowienie pełnomocnika (adwokata), to w ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. Ze względu na to, że korzysta ona z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, przy rozpatrywaniu wniosku należało mieć na uwadze treść art. 262 Ppsa. Zgodnie z nim, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskodawczyni powinna zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, ponieważ uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika oznaczałoby korzystanie przez nią z prawa pomocy w zakresie całkowitym odpowiadającym dyspozycji art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. Złożone oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym nie jest jednoznaczne i w pełni wiarygodne. Budzi istotne wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym. Deklarowana sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie należy do najlepszych, ponieważ ciąży na niej wiele zobowiązań wobec podmiotów publicznych i prywatnych w związku z nieudanym przedsięwzięciem gospodarczym, ale nie wskazuje, z czego pokrywa wszystkie podane wydatki i jakie posiada rzeczywiste zdolności płatnicze. Zadeklarowane wydatki na 2000 zł przekraczają ujawniony dochód rodziny mający wynosić 1124 zł. Wnioskodawczyni nie ujawniła natomiast, ile otrzymuje wsparcia od krewnych. Nie wiadomo, gdzie rzeczywiście znajduje się jej centrum interesów życiowych. Wprawdzie podaje, że mieszka w B., ale wszelką korespondencję odbiera w R. Z akt sprawy I SO/Rz 4/17 wynikało dodatkowo, że mieszkała (przynajmniej przez pewien czas) w T. i tam odbierała korespondencję od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Jej mobilność, przy deklarowanym braku własnego dochodu i środków transportu oraz wydatkowaniu większości środków pieniężnych na edukację syna, jest więc nad wyraz sprawna, choć zapewne musi łączyć się z nieujawnionymi wydatkami innymi jeszcze niż tylko na dojazdy do szkoły z synem. Tylko na nie ma wydatkować około 200 zł miesięcznie, choć kwoty tej nie potwierdza np. kopią rachunków za bilety miesięczne (jego posiadanie byłoby uzasadnione zdecydowanie niższą ceną niż nabywanie biletów jednorazowych). Wydatkuje też niemal połowę dochodu rodziny na czesne w prywatnej szkole (niemal 500 zł). Sumarycznie wydatki szkolne pochłaniają niemal cały deklarowany dochód rodziny. Brak zaś wiarygodnych informacji na temat źródeł ich codziennego utrzymania w pozostałym zakresie. Zaznaczyć należy jeszcze, że pomimo obowiązku wynikającego z art. 255 Ppsa wnioskodawczyni nie przedłożyła jakichkolwiek rachunków związanych z miejscem zamieszkania, a niewątpliwie ich treść pozwoliłaby zweryfikować, czy podana nieruchomość w B. jest przez nią zamieszkiwana i przez ile osób (np. na podstawie zużycia gazu, wody, prądu, wysokości opłat za gospodarowanie odpadami). Zauważyć też należy, że z treści księgi wieczystej KW [.]/8 (której numer z urzędu powzięto ze sprawy I SO/Rz 4/17) wynika, że wnioskodawczyni, wbrew złożonemu oświadczeniu, nadal jest właścicielką nieruchomości w B., a ewentualne postępowania egzekucyjne czy ustanowione zabezpieczenia nie pozbawiły jej tytułu prawnego do niej; powinna zatem wymienić ją w oświadczeniu o stanie majątkowym). Budzi wątpliwości również oświadczenie o braku własnego dochodu i nie korzystaniu w takich okolicznościach ze świadczeń pomocy społecznej, skoro w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej (por. jej art. 8) dwuosobowa rodzina spełniałaby kryterium dochodowe do otrzymania odpowiedniego wsparcia pieniężnego lub rzeczowego, ale też w postaci np. dożywiania w ramach rządowego programu przyjętego przez Radę Ministrów uchwałą nr 221 z dnia 10 grudnia 2013 r. W świetle powyższego, w ocenie referendarza, wnioskodawczyni nie wykazała dostatecznie, że spełnia kryteria określone w art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa. Nie kwestionując posiadanego zadłużenia (wynika ono chociażby z treści księgi wieczystej), złożone oświadczenie o stanie majątkowym nie pozwoliło na jednoznaczną ocenę jej złej sytuacji materialnej. Dysponując deklarowanym dochodem wynoszącym 1124 zł nie można przyjąć, że byłaby w stanie pokryć wszystkie zadeklarowane wydatki, a zatem musi posiadać inne jeszcze nieujawnione co do wysokości środki i dodatkowe źródła finansowania. Nie jest też wiadome, czy zużyła już wszystkie środki pieniężne z zadeklarowanych zobowiązań i na jakie cele je przeznaczyła, skoro nie zrealizowano opisywanego przedsięwzięcia gospodarczego, a chodzi o niebagatelną kwotę przekraczającą 1 mln zł. Z podanych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 262 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, odmówiłem wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika (adwokata).