I SA/Rz 814/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku DJJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi DJJ na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] października 2017 r. nr [.] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r. - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy. DJJ, reprezentowany przez adwokata, wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu podał, że żądany wpis od skargi (2340 zł) przewyższa dochód rodziny: jego i niepełnosprawnej żony. Ich łączny dochód wynosi 1421,50 zł (jego, z dwóch umów o pracę na ¼ etatu, 368,62 zł + 402,88 zł, żony 650 zł tytułem renty), zaś wydatki szacuje na 1280 zł (energia elektryczna 150 zł, ogrzewanie 200 zł, Internet 20 zł, kanalizacja 100 zł, leczenie żony 150 zł, wywóz odpadów 60 zł, wyżywienie 600 zł). Wydatek na leczenie żony określił jako istotny. Nie posiadają jakiegokolwiek majątku, żadnych oszczędności. Wobec wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej wnioskodawcy skierowałem do niego dwa wezwania, 5 i 20 stycznia 2018 r., do złożenia dodatkowego oświadczenia oraz przedłożenia dokumentów. Z udzielonych odpowiedzi wynika, że mieszkają z żoną w domu teściowej, dzięki jej uprzejmości; nie zna numeru księgi wieczystej tej nieruchomości. Budynek zamieszkują również: MJ (właścicielka), AJ i KJ (córka wnioskodawcy). Nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, do pracy dojeżdża autobusami; na bilet miesięczny wydatkuje około 100 zł. Nie posiada rachunków bankowych. Wynagrodzenie pełnomocnika mógł opłacić ze środków darowanych mu przez córkę. Nie posiada pokwitowań otrzymywanych wynagrodzeń i renty, wszystkie wyrzucał na bieżąco, nie spodziewając się, że będą potrzebne. Nie posiada też biletów miesięcznych, ale do pracy dojeżdża m.in. linią nr 18. Choroba żony ma charakter przewlekły, cierpi na nią od dziecka, a dowody zakupu leków na bieżąco były niszczone. Teściowie prowadzą odrębne gospodarstwo domowe. Córka aktualnie jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy. Przelewów za rachunki córka dokonuje przez Internet w imieniu swoim bądź MJ. Nie zna jednak stanu majątkowego córki. Właścicielami lokalu przy ul. B. (pod adresem tym rozpoczynał działalność gospodarczą) są rodzice skarżącego i nie ma do niego żadnego tytułu prawnego. Do lokalu przy ul. M. córka nie posiada żadnego tytułu prawnego, ponieważ od października 2017 r. zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Do odpowiedzi z dnia 26 stycznia 2017 r. dołączono dowody opłacenia przez KJ rachunków za: energię elektryczną: 395,72 zł, 452,85 zł; gaz: 768,11 zł, 206,93 zł, 779,42 zł; wodę i kanalizację: 199,17 zł, 207,54 zł, 216,15 zł; podatek: 368,20 zł, 149,60 zł; Internet: 3 po 50,01 zł; telewizję cyfrową: 3 po 114,99 zł. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek wykazania tych okoliczności, jak wynika z przepisu, ciąży na wnioskodawcy, który z mocy art. 255 Ppsa jest także zobligowany do udzielenia dodatkowych wyjaśnień. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca przesłanek tych nie wykazał, a ujawnione informacje nie pozwoliły ustalić jego rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej i uznać go za osobę ubogą. Udzielone odpowiedzi w zasadzie mają charakter ogólny, wymijający lub zbywający; w zakresie, w jakim dotyczy źródeł pozyskania środków na wynagrodzenie pełnomocnika nie jest jednoznaczna i kategoryczna, co jest wymagane tak z uwagi na dyspozycję art. 246 § 1 Ppsa, jak i rygor odpowiedzialności karnej, pod którą jest składane (art. 252 § 1a Ppsa), lecz tylko przypuszczająca. Podają one w wątpliwość opisywany ubogi tryb życia wnioskodawcy, w szczególności w zakresie osiągania przez niego niezwykle niskich dochodów, zaledwie na poziomie około połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę, i to z dwóch ćwierć etatów. Mogłoby to zaś świadczyć o niewykorzystywaniu wszystkich jego możliwości i zdolności do polepszenia sytuacji materialnej rodziny i godzenia się na taki stan rzeczy, co musiałoby wpłynąć negatywnie na ocenę wniosku o prawo pomocy. Trudno jednak uznać je za wiarygodne, jeżeli uwzględnić kwoty, jakimi obracał wcześniej w działalności gospodarczej i poziom życia, jaki dzięki temu miał zapewniony. Przedłożone dowody opłacania rachunków bankowych nie wskazują, aby jakikolwiek był opłacony przez wnioskodawcę, jego żonę lub teściów, lecz wyłącznie córkę. Tytuły wpłat przedłożonych wydruków nie wskazują, aby córka czyniła to w czyimkolwiek innym imieniu niż własnym. Jak zaś oświadczył skarżący, ma mieszkać w domu teściowej "dzięki [jej] uprzejmości". Na podstawie ujawnionych informacji można zatem przyjąć, że nie pokrywa jakichkolwiek kosztów z tym związanych, w tym zadeklarowanych w formularzu PPF w kwocie 530 zł miesięcznie. Wszystkie pokrywa bowiem jego córka, nawet nie teściowa, i to także po październiku 2017 r., kiedy miała zawiesić działalność gospodarczą, a więc i zarobkowanie (przedłożone wydruki nie odnoszą się jednak do deklarowanych w formularzu opłat za odpady komunalne). W każdym razie nie wykazano, aby było inaczej, czyli aby pewne opłaty były pokrywane przez wnioskodawcę. To z kolei podaje w wątpliwość oświadczenie o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego, skoro pozostaje – choćby w części, na czyimś utrzymaniu. Nie zasługuje na podzielenie także oświadczenie o nieposiadaniu dowodów zakupu biletów miesięcznych (choćby samych biletów za styczeń i luty 2018 r., kiedy wymieniano już z Sądem korespondencję), brak wskazania konkretnej kwoty wydatku na bilet miesięczny (w przypadku jakiegokolwiek takiego biletu jest to zawsze kwota stała), dowodów otrzymywanych wynagrodzeń i rent, choćby w styczniu i lutym 2018 r. (skarżący z żoną mają nie posiadać rachunków bankowych). Nie zasługuje na uwzględnienie także oświadczenie o sposobie korzystania z domu teściowej na zasadzie "uprzejmości", ponieważ przez długi czas adres ten był wykorzystywany przez niego w prowadzonej działalności gospodarczej. Jego pobyt tam nie ogranicza się więc wyłącznie do zamieszkiwania. Podkreślenia wymaga również, że wnioskodawca nie odniósł się do pytania dotyczącego pojazdów mechanicznych pozostających w dyspozycji żony, dokonywanych w przeszłości darowizn, nie wskazał miejsc zatrudnienia i rodzaju wykonywanej pracy (wbrew oświadczeniu pełnomocnika w piśmie z 23 lutego 2018 r., nie złożono do akt jakiegokolwiek zaświadczenia w tym zakresie) oraz przewoźnika, u którego nabywane są bilety miesięczne (pozyskanie dowodu nabycia takich biletów w przeszłości nie powinno nastręczyć jakichkolwiek trudności, biorąc przede wszystkim deklarowaną lokalizację zakładu pracy wnioskodawcy i siedzibę przewoźnika posiadającego na terenie R. w swoim rozkładzie linię nr 18). W jakikolwiek sposób nie uprawdopodobniono faktu leczenia żony, a nie musiało to nastąpić poprzez przedłożenie paragonów, lecz w jakikolwiek wiarogodny sposób. Nie odniesiono się również do żądania podania dochodów wszystkich domowników i przedłożenia wyciągów z ich rachunków bankowych. Nie uprawdopodobniono, że zamieszkiwana nieruchomość jest własnością teściowej. Trudno też przyjąć, że jako ojciec – pozostający w pewnym zakresie na utrzymaniu córki, nie orientuje się w jakikolwiek sposób w jej sytuacji materialnej, nie może uzyskać od niej informacji o osobach pozostających na jej utrzymaniu, o tytule prawnym, na podstawie którego korzystała z lokalu przy ul. M. w [.] (choćby poprzez podanie numeru księgi wieczystej nieruchomości, który powinien być w jej posiadaniu nawet, gdyby nieruchomość ta była tylko wynajmowana). Nie odniesiono się w końcu do pytania dotyczącego rachunków bankowych, których numery zostały wymienione w wezwaniu z 20 stycznia 2018 r. Niedopełniając ciążącego na wnioskodawcy obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu sytuacji materialno-bytowej oraz wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, czym uchybiono przepisom art. 255 i art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, skarżący uniemożliwił zweryfikowanie, czy poniesienie przez niego kosztów sądowych może odbyć się z uszczerbkiem koniecznego utrzymania (czyli zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych) siebie i żony. Nie ulega zaś wątpliwości, że z deklarowanego dochodu 1421,50 zł i wydatków 1280 zł, nie pozostaje mu – jak mogłoby wynikać z prostej kalkulacji, tylko 141,50 zł, lecz co najmniej 530 zł więcej, skoro nie pokrywa jakichkolwiek z wymienionych w formularzu opłat. Kwotę tę należałoby jeszcze zwiększyć o nieuprawdopodobniony wydatek na leczenie żony (150 zł) i bilet miesięczny (100 zł), co łącznie daje 891,50 zł. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 255 i art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, odmówiłem uwzględnienia wniosku.