I SA/Rz 814/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu DJ od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 lutego 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi DJ na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia października 2017 r. nr [.] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r. - p o s t a n a w i a - utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 lutego 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania DJ prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uznał, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a.", pozwalających uznać go za osobę ubogą. Z przedłożonych dowodów nie wynikało, aby opłacał jakiekolwiek rachunki, w tym na deklarowaną kwotę 530 zł. Nie przedłożył kopii biletów miesięcznych, dowodów otrzymywanych wynagrodzeń, zaświadczeń o zarobkach. Nie wskazał miejsc i rodzaju wykonywanej pracy, nie uprawdopodobnił faktu leczenia żony, posiadanych przez nią pojazdów i właściciela zamieszkiwanej nieruchomości. Nie przedstawił również informacji na temat sytuacji materialnej córki i pozostałych domowników. Nie udzielając wyczerpujących informacji uniemożliwił zweryfikowanie, czy poniesienie kosztów postępowania może odbyć się z uszczerbkiem w jego podstawowym utrzymaniu. Z zachowaniem ustawowego terminu od orzeczenia tego wnioskodawca wniósł sprzeciw. Zarzucił w nim naruszenie przez referendarza art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, a art. 255 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie współpracował w wyjaśnieniu jego sytuacji finansowej. Wyjaśnił, że bilety miesięczne kupuje w ramach [...] karty miejskiej, którą doładowuje w biletomatach, co utrudnia przedłożenie potwierdzenia zakupu. Nie mógł pozyskać poufnych informacji o sytuacji majątkowej domowników, przez co nie powinna go ta okoliczność obciążać, a zaskarżone rozstrzygnięcie mogło być oparte na ocenie przeszłego jego stanu majątkowego, a nie aktualnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie, a sformułowane w nim zarzuty nie podważyły prawidłowości oceny referendarza sądowego. Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Winien zatem wykazać, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Złożone w formularzu PPF oświadczenie rzeczywiście było niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej strony. Stąd w pełni uzasadnione było skierowanie wezwań o dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty. Ujawnione dane nie pozwalają jednak przyjąć wykazania przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a złożony sprzeciw nie miał wpływu na zmianę tej oceny. Wszystkie przedłożone rachunki opłaca córka wnioskodawcy, a nie wykazał ponoszenia żadnych wydatków, w tym na bilety komunikacji miejskiej. Nie przedłożył zaświadczeń z zakładu pracy i nie wskazał miejsca świadczenia pracy oraz jej rodzaju. Nie wyjaśnił jaki tytuł prawny przysługiwał córce do lokalu, w którym prowadziła działalność gospodarczą, jak przedstawia się jej sytuacja majątkowa i kto pozostaje jeszcze na jej utrzymaniu. Nie przedstawił dowodu (choćby nr KW) potwierdzającego właściciela zamieszkiwanej nieruchomości. Informacje te nie powinny być mu nieznane lub niemożliwe do uzyskania, skoro mieszkają wspólnie z żoną, teściami i córką, na której częściowo pozostaje utrzymaniu. Nie odniósł się także do pytania o pojazdy mechaniczne posiadane przez żonę, dokonane darowizny oraz posiadane, a szczegółowo opisane w wezwaniu, rachunki bankowe. Budzi również uzasadnioną wątpliwość wysokość deklarowanego dochodu (771,50 zł) w czasach, kiedy minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 2100 zł brutto. Odnosząc się do zarzutów sprzeciwu uznać je należało za chybione. Referendarz nie mógł naruszyć art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ wniosek dotyczył prawa pomocy w zakresie częściowym, a nie całkowitym. Tak więc przepis ten w ogóle nie był stosowany. Natomiast w kwestii ustaleń faktycznych poza polemiką skarżący nie dołączył do sprzeciwu jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego jego stanowisko. Mógł np. przedłożyć wydruk z konta internetowego powiązanego z rzeszowską kartą miejską, gdzie prezentowane są informacje o zakupionych i zrealizowanych biletach, przedłożyć wykaz przyjmowanych przez żonę leków i ich cen oraz posiadanych przez domowników pojazdów mechanicznych. Nie można uznać za niemożliwe albo zbyt uciążliwe do zrealizowania przedłożenie zaświadczeń z zakładów pracy o zarobkach (albo choćby informacji PIT od płatników, skoro posiada je od końca lutego, jeżeli nie mógł rzeczywiście uzyskać zaświadczeń), a tym bardziej wskazania miejsc i rodzajów wykonywanych prac, albo numerów ksiąg wieczystych, które pozwoliłyby zweryfikować stan własnościowy nieruchomości. Podstawą odmowy przyznania prawa pomocy nie był z kolei fakt nienadesłania dokumentów, lecz niemożność ustalenia ziszczenia się przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Referendarz nie oceniał także zdolności płatniczych strony przez pryzmat jego wcześniejszych dochodów, a zacytowana w sprzeciwie wypowiedź została "wyrwana" z kontekstu dotyczącego argumentowania wątpliwości referendarza co do wysokości osiąganego dochodu. Niemożności uzyskania informacji o stanie majątkowym domowników także nie poparto choćby pisemnym oświadczeniem (żony, córki czy teściów). Wobec powyższego, orzekając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., Sąd postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.