I SA/Rz 814/18
WyrokWSA w Rzeszowie2018-11-22
Skład orzekający: Piotr Popek, Grzegorz Panek, Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił powierzchnię kwalifikującą się do przyznania płatności rolnośrodowiskowej, wykluczając część działek rolnych z powodu stwierdzonych zaniedbań w poprzednich latach realizacji zobowiązania, mimo że w roku 2017 obszary te zostały przywrócone do użytkowania rolniczego, a wcześniejsze decyzje przyznawały płatności do tych samych powierzchni?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej, uznając, że organ odwoławczy nie wykazał w sposób jasny i przekonujący, na czym polegały zaniedbania w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w poprzednich latach, które miały skutkować wykluczeniem obszarów z płatności w roku 2017. Brak precyzyjnego uzasadnienia, oparcie się na niejednoznacznych dowodach (zdjęcia lotnicze z różnych okresów, dane z Google) oraz sprzeczność z wcześniejszymi decyzjami przyznającymi płatności do tych samych obszarów, naruszyły zasady postępowania administracyjnego (dwuinstancyjność, zasada przekonywania, zasada prawdy obiektywnej). W pozostałym zakresie skargi oddalono, uznając decyzje organów za prawidłowe.Stan faktyczny
Skarżący E.D. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017, będący ostatnim rokiem 5-letniego zobowiązania. Organy administracji zakwestionowały część zadeklarowanych powierzchni, wykluczając je z płatności z powodu stwierdzonych zaniedbań w poprzednich latach realizacji zobowiązania, takich jak brak zabiegów agrotechnicznych czy nieutrzymanie trwałych użytków zielonych. Skarżący kwestionował te ustalenia, wskazując na przywrócenie obszarów do użytkowania rolniczego w 2017 roku oraz na fakt, że wcześniejsze decyzje przyznawały płatności do tych samych powierzchni. Spór dotyczył również prawidłowości dowodów (zdjęcia lotnicze, ortofotomapy) i sposobu ich interpretacji przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 rok, a w pozostałym zakresie skargi oddalił. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek /spr./ Sędzia WSA Grzegorz Panek Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant ref. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2018 r. spraw ze skarg E.D. na decyzje Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2018 r.: - nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok, - nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2017 rok, - nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 rok, 2) w pozostałym zakresie skargi oddala, 3) zasądza od Dyrektora Podkarpackiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego E.D kwotę 200 (słownie dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w części objętej punktem 1) niniejszego wyroku.
Przedmiotem skarg E. D. (dalej: wnioskodawca/skarżący) są decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej w skrócie Agencji) z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami ONW na 2017 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 i nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r.
Postępowania administracyjne zostały wszczęte na skutek złożenia przez E. D. trzech wniosków z dnia [...] maja 2017 r. o przyznanie w/w płatności, przy czym w przypadku płatności rolnośrodowiskowej w ramach piątego roku trwania zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego w dniu [...] marca 2013 roku.
Wnioskodawca zadeklarował do przyznania płatności ONW - strefa górska dziesięć działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha oraz jedną działkę rolną do strefy ze specyficznymi utrudnieniami o powierzchni [...] ha, a w dniu [...] lutego 2018 roku złożył korektę tego wniosku "zerując" działkę BBB o pow. [...] ha..
Kierownik Biura Powiatowego Agencji , po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie płatności na rok 2017, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w oparciu o zgromadzone materiały dowodowe uznał, że powierzchnia uprawniona do przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami - strefy górskiej jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności i wynosi [...] ha. Pomniejszeniu uległy działki ewidencyjne nr [...] i [...] położone w miejscowości K.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 roku nr [...] w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW), organ I instancji przyznał wnioskodawcy płatności ONW do:
- strefy górskiej do powierzchni wynoszącej [...] ha w wysokości 16 356,41 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 450,79 zł.
- strefy ze specyficznymi utrudnieniami do powierzchni wynoszącej [...] ha w wysokości 488,40 zł.
Z kolei we wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wnioskodawca ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, deklarując jedenaście działek rolnych (głównych) o łącznej powierzchni [...] ha, co korygował korektą wniosku z dnia [...] lutego 2018 roku "zerując" działkę BBB o pow. 1 ha.
Po rozpatrzeniu tego wniosku o przyznanie płatności na rok 2017 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na podstawie przeprowadzonej kontroli administracyjnej w oparciu o zgromadzone materiały dowodowe organ I instancji uznał, że powierzchnia uprawniona do przyznania jednolitej płatności obszarowej jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności i wynosi [...] ha. Pomniejszeniu uległy działki ewidencyjne nr [...] i [...] położone w miejscowości K..
Mając na względzie powyższe organ ten decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 roku nr [...] przyznał wnioskodawcy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2017 rok w łącznej wysokości 50 014,45 zł, w tym:
- z tytułu jednolitej płatności obszarowej - w wysokości 26 841,33 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 967,06 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie z tego tytułu zmniejszenia oraz zastosowane współczynnika korygującego,
- z tytułu płatności za zazielenienie - w wysokości 18 448,64 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 215 zł ze względu na zastosowane współczynnika korygującego,
- z tytułu płatności redystrybucyjnej - w wysokości 4 724,48 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 55,06 zł ze względu na zastosowane współczynnika korygującego.
Ponadto organ ten przyznał wnioskodawcy kwotę w wysokości 554,89 zł z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej.
Natomiast we wniosku o płatność rolnośrodowiskową wnioskodawca zadeklarował w piątym - ostatnim roku 5-letniego zobowiązania realizację Pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 a także Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, a w ich ramach realizację:
- Wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na pow. [...] ha,
- Wariantu 5.1 -Ochrona siedlisk lęgowych ptaków NATURA 2000 na pow. [...] ha.
W trakcie postępowania wnioskodawca złożył oświadczenie dotyczące powierzchni TUZ na działce ewidencyjnej nr [...], podając, że negowany przez organ obszar jest użytkowany od 10 lat zgodnie z wytycznymi programu rolnośrodowiskowego, na którym występują drzewa wolnostojące w tym jałowce, lecz ilość ich nie przekracza dopuszczalnej ilości.
W związku z tym oświadczeniem organ I instancji zwrócił się do Wydziału GIS w BKM POR Agencji z prośbą o weryfikację wartości maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości K..
Po uzyskaniu takiej informacji, również w zakresie kwalifikowanego obszaru TUZ na roku 2017, Kierownik Biura Powiatowego Agencji , decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. przyznał wnioskodawcy płatność rolnośrodowiskową na rok 2017 w łącznej wysokości 67 682,60 zł, a w tym płatność do:
- wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do pow. [...] ha w wysokości 24 144,00 zł,
- wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków NATURA 2000 do pow. [...] ha w wysokości 43 538,60 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 8 439,20 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności oraz zastosowanie z tego tytułu zmniejszenia oraz zastosowanie współczynnika korygującego.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy wskutek odwołań wniesionych przez ówczesnego pełnomocnika Skarżącego Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wymienionymi na wstępie decyzjami z dnia [...] lipca 2018r. utrzymał w mocy w/w decyzje organu i instancji.
Organ odwoławczy na wstępie skarżonych decyzji wskazał oraz omówił mające zastosowanie w sprawi przepisy prawa.
W zakresie płatności ONW powołał się na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2015 r" poz. 364 z późn. zm., dalej: rozporządzeniem ONW), a zwłaszcza § 2 ust. 2 tego rozporządzenia, zgodnie z którym płatność ONW jest przyznawana do użytków rolnych na których jest położona działka rolna o powierzchni co najmniej 0,10 ha, prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 oaz położonych na obszarach ONW. Jednocześnie z § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia ONW wynika, że przy ustalaniu wysokości płatności ONW uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit, b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych o których mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Podkreślono dalej, że to na organie spoczywa obowiązek ustalenia zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie, co wynika bezpośrednio z treści art. 74 ust. 1 w zw. z art. 58 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 81[...]000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z późn. zm. dalej: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013), które stanowią iż państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii za pomocą agencji płatniczych lub podmiotów przez nie upoważnionych do działania w ich imieniu, przeprowadzają kontrole administracyjne dotyczące wniosków o przyznanie pomocy w celu weryfikacji kryteriów kwalifikowalności do otrzymania pomocy.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w przypadku spornych działek ustalenia organu I instancji nie budzą żadnych wątpliwości, powierzchnia ta została ustalona podczas kontroli administracyjnej wniosku w oparciu między innymi o zdjęcia z dnia [...] kwietnia 2017 roku które zostały zaimportowane do systemu informatycznego w dniu [...] stycznia 2018 roku oraz analizę załączników graficznych do wniosku.
Wskazał więc, że we wniosku na 2017 rok wnioskodawca zadeklarował do płatności ONW - strefa górska działkę ewidencyjną nr [...] położoną w miejscowości K. na której usytuowana została działka rolna A o pow. [...] ha i działka rolna AA o powierzchni [...] ha (łącznie [...] ha). Jednakże weryfikacja wartości MKO wykazała, że w stosunku do tej działki nastąpiło zawyżenie powierzchni o [...] ha i o tę powierzchnię zostały pomniejszone działki rolne A i AA. W odniesieniu do działki rolnej A analiza wykazała, iż z działki o zadeklarowanej powierzchni wynoszącej [...] ha wykluczony został obszar o powierzchni [...] ha zlokalizowany w części północnej działki rolnej A, na którym znajdują się zadrzewienia i zakrzaczenia. Natomiast w odniesieniu do działki rolnej AA o zadeklarowanej we wniosku powierzchni[...] ha wykluczony został obszar o powierzchni [...] ha położony wzdłuż wschodniej granicy działki rolnej tj. obszar przylegający do działki ewidencyjnej nr [...] na którym znajduje się las.
Wnioskodawca zadeklarował do płatności ONW do strefy górskiej także działkę ewidencyjną nr [...] położoną w miejscowości K. na której usytuowana została działka rolna B o powierzchni [...] ha, działka rolna BB o powierzchni [...] ha oraz działka rolna BBB o powierzchni 1 ha, łącznie - [...] ha. Jednakże weryfikacja powierzchni MKO wykazała, że w stosunku do tej działki nastąpiło zawyżenie powierzchni o [...] ha i o tę powierzchnię zostały pomniejszone działki rolne B, BB i BBB. W odniesieniu do działki rolnej B (załącznik nr 5/8) analiza wykazała, iż z działki o zadeklarowanej powierzchni wynoszącej [...] ha wykluczony został obszar o powierzchni [...] ha w tym obszary:
- dwa obszary położone w części południowej dz. ew. [...] o pow. [...] ha i [...] ha na których znajdują się zakrzaczenia i zadrzewienia,
- obszar położony w części południowo-wschodniej dz. ew. [...] o pow. [...] ha na których znajdują się zakrzaczenia i zadrzewienia,
- trzy obszary o łącznej powierzchni [...] ha położone w części środkowej działki ew. [...] na których znajdują się zakrzaczenia i zadrzewienia,
- obszar położony w części południowo-wschodniej dz. ew. [...] (graniczący z dz. ew. nr [...]) o pow. [...] ha na którym znajduje się las.
Zatem w odniesieniu do działki rolnej B po wykluczeniu obszarów nie kwalifikujących się do płatności tj. obszaru o powierzchni [...] ha powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniesie [...] ha.
W odniesieniu do działki rolnej BB o zadeklarowanej we wniosku powierzchni [...] ha wykluczony został obszar o powierzchni [...] ha położony wzdłuż wschodniej granicy działki rolnej na którym znajduje się las, dlatego powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniesie [...] ha.
W odniesieniu do działki rolnej BBB o pow. deklarowanej wynoszącej 1 ha wykluczony został cały obszar deklarowany do płatności, gdyż w trakcie kontroli administracyjnej stwierdzono, iż działka rolna BBB zadeklarowana została na działce ewidencyjnej nr [...] nie zadeklarowanej we wniosku o płatność, w związku z czym wnioskodawca złożył korektę przyjmując dla działki BBB – wartość 0.
Tak więc po wykluczeniu powierzchni [...] ha łączna powierzchnia działek rolnych w gospodarstwie wnioskodawcy kwalifikująca się do przyznania płatności ONW - strefy górskiej wyniosła [...] ha.
Przy ustalaniu płatności, jak wskazał organ, w związku z zawyżeniem deklaracji obszaru kwalifikującego się do płatności zastosowanie ma art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 roku uzupełniającego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L 181 z 2014 r., s. 48 z późn. zm..; dalej: rozporządzenie Komisji nr 640/2014). Stosunek przedeklarowania ( stosunek pow. zadeklarowanej do pow. stwierdzonej) wynosi 3,58 %. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy. Organ następnie wyliczył współczynnik uśrednienia WSPUS (0,70670442089) co przy uwzględnieniu wysokości stawki płatności do 1 ha na obszarze ONW strefa górska (450 zł.) dało kwotę płatności ONW strefy górskiej - 16 356,41 zł.
Płatność ONW strefa ze specyficznymi utrudnieniami została zaś wyliczona przy uwzględnieniu 25% stawki podstawowej wynoszącej 264 zł, co dało kwotę 488,40 zł.
Z kolei w odniesieniu do płatności bezpośrednich, podkreślił organ odwoławczy, że zasady i tryb ich przyznawania określa ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1312, dalej ustawa o płatnościach bezpośrednich oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 608, z późn. zm., dalej: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1307/2013). W myśl art. 8 ust. 1 wyżej powołanej ustawy jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, zwane dalej "płatnościami obszarowymi", są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami", będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha i nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Organ odwoławczy przy ponownym rozpatrzeniu sprawy stwierdził, iż wartość MKO dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz powierzchnia działek rolnych ozn. lit. A, AA, B, BB, BBB zadeklarowanych przez wnioskodawcę na powyższych działkach ewidencyjnych do płatności bezpośrednich została ustalona prawidłowo, z pominięciem tych części działki, na których nie była prowadzona działalność rolnicza. Powierzchnia ta została ustalona podczas kontroli administracyjnej wniosku w oparciu między innymi o zdjęcia z dnia[...] kwietnia 2017 roku które zostały zaimportowane do systemu informatycznego w dniu [...] stycznia 2018 roku. Nieprawidłowości dotyczyły części obszarów działek rolnych A i AA zadeklarowanych na działce ew. nr [...] położonej w miejscowości K. oraz działek rolnych B.BB i BBB zadeklarowanych na działce ew. nr [...] położonej w miejscowości K., analogicznie jak przy płatności ONW, o czym była mowa wyżej.
Tak więc po wykluczeniu [...] ha ([...] ha – dz. A + [...] ha dz. AA + [...] ha - dz. B + [...] ha - dz. BB + [...] ha dz. BBB) łączna powierzchnia działek rolnych w gospodarstwie wnioskodawcy kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej wyniosła [...] ha. W związku z wyliczonym stosunkiem procentowym przedeklarowania - 3,14 %, zastosowanie znalazł art. 19a ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014, zgodnie z którym jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 1,5-krotność stwierdzonej różnicy, co daje zmniejszenie o powierzchnię 2,835 ha. Przy uwzględnieniu zaś wysokości stawki płatności do 1 ha uprawy w 2017 r. 461,55 zł oraz regulacji art. 19a ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 zezwalającej na 50% zmniejszenie kary w przypadku beneficjenta, na którego nie nałożono jeszcze żadnej kary administracyjnej organ wyliczył wysokość kary administracyjnej w kwocie 654,25 zł. Ostatecznie początkowa wysokość jednolitej płatności obszarowej wyniosła 27 154,14 zł, co po uwzględnieniu współczynnika korygującego dało kwotę 26 841,33 zł. Organ odwoławczy potwierdził także prawidłowość wyliczeń organu I instancji w zakresie płatności z tytułu zazielenienia po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń - 448,64 zł oraz płatności z tytułu płatności redystrybucyjnej - 4 724,48 zł, a także płatności z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 554,89 zł.
Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów odwołanie podniósł, że zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 627, dalej: u.w.r.o.w.) oraz art. 3 ust. 3 u.p.r.s.w.b., strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach obowiązane są przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z powyższego wynika więc, że w postępowaniu o przyznanie płatności, to nie organ, ale wnioskodawca powinien przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Tymczasem wnioskodawca w niniejszej sprawie nie przedstawił zaś żadnego dowodu, który mógłby zaprzeczać twierdzeniom organu i ustaleniom w trakcie kontroli administracyjnej, w szczególności w oparciu o informację dotycząca wartości MKO dla spornych działek rolnych, która powstała w oparciu o aktualną ortofotomapę obrazowującą w sposób szczegółowy stan faktyczny na deklarowanych do płatności działkach rolnych, a więc w sposób obiektywny pozwala na określeniu obszaru kwalifikowanego do płatności. Zaznaczył organ, że w związku z zastrzeżeniami wnioskodawcy organ I instancji zwrócił się do Wydziału GIS BKM o dokonanie weryfikacji danych referencyjnych w oparciu o przedstawione przez wnioskodawcę zastrzeżenia, a więc mimo, że miał już informacje o wartości MKO dla działki ew. nr [...] - niższej niż zadeklarowanej we wniosku, zwrócił się o opinię do wydziału GIS BKM, przy czym obie komórki pracują na tym samym systemie informatycznym IACSplus i mają takie same możliwości pozwalające na wykrycie nieprawidłowości w deklaracji rolnika. Zdaniem organu o rzetelności przekazanej informacji o wartości MKO dla w/w działki ewidencyjnej świadczy to, że został on wyznaczony w oparciu o ortofotomapy z 2017 roku przez pracownika posiadającego w tym zakresie wiedzę i stosowne uprawnienia.
W zakresie płatności rolnośrodowiskowej organ odwoławczy powołał się na regulacje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 z późn. zm., dalej rozporządzenie RŚ). Przywołał w szczególności § 2 ust. 1 tego określające przesłanki tej płatności m.in. realizacja 5-cioletniego zobowiązania oraz § 18 ust. 3 zgodnie z którym płatność przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zgodnie zaś z § 13 a ust. 1 rozporządzenia RŚ, płatność ta przysługuje do powierzchni działek rolnych położonych na obszarze objętym zobowiązaniem rolnośrodowiskowym, zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów lub ich wariantów oraz objętych obszarem zatwierdzonym, z uwzględnieniem § 5 ust. 1 - zobowiązanie rolnośrodowiskowe obejmuje obszar gruntów zadeklarowanych we wniosku o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej w ramach poszczególnych pakietów i ich wariantów, objęty obszarem zatwierdzonym w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi pkt 23 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, zwanym dalej "obszarem zatwierdzonym", i zwierzęta ras lokalnych, do których została przyznana pierwsza płatność rolnośrodowiskowa, gdzie obszar zatwierdzony zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 23 lit.b ww. rozporządzenia 640/2014 stanowi obszar poletek lub działek zidentyfikowanych w drodze kontroli administracyjnych lub kontroli na miejscu w gospodarstwie.
Zdaniem organu odwoławczego analiza danych dokonana na etapie weryfikacji odwołania daje podstawy, by potwierdzić słuszność rozstrzygnięcia organu I instancji. Przypomniał, że we wniosku z dnia 31 maja 2017 roku wnioskodawca zadeklarował realizację pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 a w ramach tego pakietu realizację wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na łącznej powierzchni 20,12 ha obejmującej sześć działek rolnych (C1, D1, F1, EA1,EB1, EE1) oraz realizację pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000 i w ramach tego pakietu realizację wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - NATURA 2000 na powierzchni 41,02 ha obejmującej cztery działki rolne (B1, BB1, A1, AA1).
Jak wskazał organ wnioskodawca we wniosku na 2017 rok zadeklarował do płatności rolnośrodowiskowej do wariantu 5.1 działkę ewidencyjną nr [...] położoną w miejscowości K. na której usytuowana została działka rolna A1 o powierzchni [...] ha i działka rolna AA1 o powierzchni [...] ha, a tym samym łączna powierzchna działek rolnych deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na działce ewidencyjnej nr [...] wynosiła [...] ha ([...] ha + [...] ha). Jednakże weryfikacja wartości MKO wykazała, że w stosunku do tej działki nastąpiło zawyżenie powierzchni o [...] ha i o tę powierzchnię zostały pomniejszone działki rolne A1 i AA1. W odniesieniu do działki rolnej A1 szczegółowa analiza wykazała, iż z działki o zadeklarowanej powierzchni wynoszącej [...] ha wykluczony został obszar o powierzchni [...] ha. Dokonując weryfikacji obszaru zgłoszonego do płatności wskazanego na załączniku nr [...]w stosunku do ustalonej w systemie informatycznym wartości MKO stwierdzono, że w/w nie wyłączył z płatności obszaru o powierzchni [...] ha położonego w części północnej działki rolnej A1. Ponadto dokonując szczegółowej analizy następujących dokumentów: załączników graficznych dołączanych do wniosków o przyznanie płatności na lata 2013-2017 obrazujących sposób użytkowania działki ew. nr [...], zdjęcia lotnicze wykonane w dniu [...] maja 2012 roku, [...] sierpnia 2015 roku i [...] kwietnia 2017 roku, raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej wrzesień-październik 2016 roku oraz ortofotomapy z października 2014 roku udostępnione przez portal internetowy google, stwierdzono, iż na powierzchni [...] ha beneficjent nie zachował w swoim gospodarstwie rolnym określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych.
Jak podkreślił organ dalej wskazane 5-cio letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe podjęte w dniu [...] marca 2013 roku, obowiązywało do [...] marca 2018 roku i w okresie tym beneficjent zobowiązany był do utrzymania trwałych użytków zielonych na niezmiennym poziomie. Jednakże zdjęcia lotnicze wykonane w dniu [...] sierpnia 2015 roku, a także ortofotomapa datowana na dzień [...] października 2015 roku wskazują obszar położony w części środkowej działki rolnej A1 ciągnący się w kierunku wschodnim do granicy z działką ewidencyjną nr [...] na którym nie wykonywano zabiegów agrotechnicznych. Natomiast zdjęcia lotnicze wykonane w dniu [...] kwietnia 2017 roku oraz kontrola na miejscu przeprowadzona w październiku 2016 roku potwierdzają, iż powyższy obszar został przywrócony do użytkowania rolniczego. Niemniej jednak nie kwalifikuje się on do płatności gdyż w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego powierzchnia trwałych użytków zielonych została pomniejszona.
W odniesieniu do drugiej działki rolnej AA1 położonej na działce ewidencyjnej nr [...] wykluczona została powierzchnia 0,43 ha. Wyłączony z płatności został obszar o pow. 0,20 ha położony wzdłuż wschodniej granicy działki rolnej tj. obszar przylegający do działki ewidencyjnej nr [...] na którym znajduje się las. Jednocześnie w wyniku szczegółowej analizy pozostałych dokumentów, a w szczególności zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu [...] sierpnia 2015 roku, a także ortofotomapy datowanej na dzień [...] października 2015 roku wykluczony został obszar o pow. [...] ha położony wzdłuż drogi gruntowej dzielącej działkę rolną A1 i AA1 na którym nie były prowadzone zabiegi agrotechniczne. Natomiast zdjęcia lotnicze wykonane w dniu [...] kwietnia 2017 roku oraz kontrola na miejscu przeprowadzona w październiku 2016 roku potwierdzają, iż powyższy obszar został przywrócony do użytkowania rolniczego. Niemniej jednak nie kwalifikuje się on do płatności gdyż w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego powierzchnia trwałych użytków zielonych została pomniejszona.
Ponadto wnioskodawca we wniosku na 2017 rok do płatności rolnośrodowiskowej do wariantu 5.1 zadeklarował działkę ewidencyjną nr [...] położoną w miejscowości K. na której usytuowana została działka rolna B1 o powierzchni [...] ha oraz działka rolna BB1 o powierzchni [...] ha. Jednakże weryfikacja wartości MKO wykazała, że w stosunku do tej działki nastąpiło zawyżenie powierzchni o [...] ha i o tę powierzchnię zostały pomniejszone działki rolne B1 i BB1.
W odniesieniu do działki rolnej B1 szczegółowa analiza wykazała według organu, iż z działki o zadeklarowanej powierzchni wynoszącej [...] ha wykluczony został obszar o powierzchni [...] ha. Dokonując weryfikacji obszaru zgłoszonego do płatności wskazanego na załączniku nr [...] w stosunku do ustalonej w systemie informatycznym obszaru MKO stwierdzono, iż wnioskodawca nie wyłączył z płatności następujących obszarów:
- dwa obszary położone w części południowej dz. ew. [...] o powierzchnia [...] ha i [...] ha na których znajdują się zakrzaczenia i zadrzewienia,
- obszar położony w części południowo-wschodniej dz. ew. [...] o powierzchni [...] ha na których znajdują się zakrzaczenia i zadrzewienia,
- trzy obszary o łącznej powierzchni [...] ha położonych w części środkowej działki ew. [...] na których znajdują się zakrzaczenia i zadrzewienia,
- obszar położony w części południowo-wschodniej dz. ew. [...] (graniczący z dz. ew. nr [...]) o powierzchni [...] ha na którym znajduje się las.
W odniesieniu zaś do działki rolnej BB1 o zadeklarowanej we wniosku powierzchni [...] ha wykluczony został obszar o powierzchni [...] ha położony wzdłuż wschodniej granicy działki rolnej na którym znajduje się las.
Wyliczając zaś kwoty płatności wskazał organ, że płatność do wariantu 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków zgodnie z potwierdzoną powierzchnią zadeklarowaną do płatności w tym wariancie [...] ha, przy stawce 1200 zł wyniesie 24 144,00 zł.
Do płatności do wariantu 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków -NATURA 2000 powierzchnia uwzględniona wyniosła [...], przy zadeklarowaniu [...] ha uprawy, czyli o [...]ha więcej niż obszar stwierdzony na podstawie kontroli administracyjnej. Wyliczony procent przedeklarowania powierzchni wyniósł 8,12 %. W związku z tym zastosowanie znalazł art. 19 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 640/2014, w myśl którego - jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, lecz nie więcej niż 20% powierzchni stwierdzonej, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy. W realiach danej sprawy daje to wartość 31,78 ha co po przeliczeniu przez stawkę płatności 1370 zł daje kwotę 43 538,60 zł w ramach wariantu 5.1.
Organ odwoławczy podkreślił, że wnioskodawca składając w dniu [...] maja 2013 r. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2013 rok zobowiązał się do przestrzegania warunków uczestnictwa w programie rolnośrodowiskowym przez okres 5 lat od dnia rozpoczęcia jego realizacji tj. od dnia [...] marca 2013 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] października 2013 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 (oraz kolejnych decyzjach przyznających płatność rolnośrodowiskową), zgodnie z którym jako termin rozpoczęcia 5-letniego okresu zobowiązania przyjęto dzień [...] marca 2013 r. W ramach podjętego zobowiązania wnioskodawca zobowiązany został do zachowania w swoim gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych, co wynika z § 4 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia RŚ. Wskazując, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe jest zobowiązaniem wieloletnim i wywiązywanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu rolnośrodowiskowego musi być oceniane w okresie całego pięcioletniego okresu zobowiązania. Stwierdzenie nieprawidłowości w realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie lub pomniejszenie płatności na ten rok lecz skutkuje także obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego.
Jak wskazał organ odwoławczy prawidłowo w niniejszej sprawie ustalono powierzchnie MKO między innymi na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w dniu [...] kwietnia 2017 r., które jest aktualne od dnia[...]stycznia 2018 roku (dostępne w systemie informatycznym). Dokonując analizy położenia spornych działek rolnych wrysowanych na załącznikach graficznych z wartością MKO ustaloną w systemie IACSplus, stwierdzono iż wnioskodawca nie wyłączył z płatności wszystkich obszarów nie kwalifikujących się z płatności. Wydział ds. GIS na wniosek organu I instancji ponownie dokonał analizy wyznaczonej wartości MKO dla spornej działki ew. nr [...], otrzymując informację, że wartość MKO dla tej działki wynosi [...]mha, a maksymalny spójny obszar wynosi [...] ha. Ponadto w przekazanym dokumencie wskazana została powierzchnia trwałych użytków zielonych (TUZ), ustalona w wyniku analizy ortofotomap z poprzednich pokryć (analiza 5-cio letniego użytkowania) oraz w oparciu o ortofotomapy z października 2014 roku użyczonych przez portal internetowy gogle, a jak zaznaczył organ zgodnie z art. 75 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej: k.p.a.) jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Powyższe pozwoliło organowi na stwierdzenie, iż na wykluczonym z płatności obszarze dz. ew. nr [...] na powierzchni [...] ha i na dz. ew. [...] na powierzchni [...] ha znajdują się zadrzewienia i zakrzaczenia. Natomiast z dz. ew. nr [...] wykluczona została powierzchnia [...] ha w wyniku ujawnienia, iż w trakcie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przez wnioskodawcę powierzchnia trwałych użytków zielonych nie była utrzymana na poziomie podjętego zobowiązania. Powyższe zostało ustalone na podstawie analizy załączników graficznych załączone do wniosku o przyznanie płatności na lata 2013 - 2017, zdjęcia lotnicze wykonane w dniu [...] maja 2012 roku, [...] sierpnia 2015 roku i [...] kwietnia 2017 roku, raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej od [...] września do [...] października 2016 roku oraz ortofotomapy z października 2014 roku udostępnione przez portal internetowy google.
Odnosząc się do twierdzeń odwołania co do wiarygodności dowodowej ortofotomapy z października 2014 roku udostępnionej przez portal informatyczny google ze względu na to, że obszar był koszony w innym dopuszczalnym terminie, podał organ odwoławczy, że sporny obszar nie został wykluczony wyłącznie w oparciu o ortofotomapę z października 2014 roku udostępnioną przez portal internetowy google, lecz brano pod uwagę szereg innych dowodów m.in. załączniki graficzne z lat 2013-2015, raporty z kontroli na miejscu, a w szczególności ważnym dowodem w sprawie jest zdjęcie lotnicze spornej działki rolnej wykonane w dniu [...] sierpnia 2015 roku, które znajduje się w bazie informatycznej Agencji. Z zgromadzonych dowodów w sprawie bezsprzecznie wynika, iż na spornym obszarze w okresie od października 2014 roku do sierpnia 2015 roku nie była prowadzona działalność rolnicza (brak zabiegów agrotechnicznych).
W zbieżnych co do treści skargach do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego datowanych na dzień [...] sierpnia 2018 r. zarzucono:
1.naruszenie art. 11 oraz art. 107 § 1 K.p.a.
- poprzez wydanie decyzji, która z punktu widzenia tego, co stanowi istotę rozstrzygnięcia, nie zawiera wyjaśnienia co konkretnie zarzuca organ - jeśli chodzi o rok 2017, którego dotyczy niniejsza sprawa - fragmentom gruntów skarżącego uznanych za niekwalifikujące się do płatności (obszar [...] ha działki ewidencyjnej [...] [działka rolna A1 i AA1]) i dlaczego z zestawienia kilku wymienionych przez organ odwoławczy (a nie wspominanych w decyzji I instancji) zdjęć lotniczych wykonanych w różnych okresach wynikać ma w sposób logicznie jasny, że kwestionowany przez organ fragment [...] ha działki [...]nie był w roku 2017 użytkowany w sposób zgodny z wymaganiami określonymi w przepisach właściwych dla danego typu płatności,
- jak również nie zawiera kopii przywołanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji "kolorowych zdjęć w bardzo dużej rozdzielczości" , na których, według organu odwoławczego zarówno ten organ, jak i organ I instancji miał się oprzeć dokonując negatywnej oceny kwestionowanej powierzchni;
2. naruszenie art. 27 ust. 2 u.w.r.o.w.- poprzez bezprawne posłużenie się tym przepisem w celu faktycznego odwrócenia ciężaru dowodowego, przejawiającego się przyjęciem, że to strona postępowania powinna każdorazowo przedstawiać definitywne dowody na fakt prawidłowego użytkowania każdego fragmentu powierzchni, który zostanie zakwestionowany przez organ - nawet wówczas, gdy organ poza samym liczbowym wyliczeniem areału, który jego zdaniem nie kwalifikuje się do płatności, nie przedstawia stronie ani konkretnych informacji odnośnie tego, jaki właściwie stan kwestionowanej powierzchni jego zdaniem powodować ma, że dany fragment ma się nie kwalifikować do płatności, ani też, alternatywnie, nie dołącza do decyzji kolorowych zdjęć lotniczych, z których ewentualnie wynikać miałaby w sposób klarowny przyczyna zastrzeżeń organu (np. uwidocznione na danym fragmencie działki oczko wodne, zadrzewienia itp.);
3. rażące naruszenie art. 15 k.p.a. i zawartej w nim zasady dwuinstancyjności postępowania - poprzez usankcjonowanie przeprowadzonego przez organ I instancji wadliwego postępowania, zwieńczonego decyzją nie zawierającą własnej (tj. dokonanej przez organ I instancji) oceny dowodów, na których oparte zostało jego rozstrzygnięcie, w wyniku czego:
- w sprawie nie miało miejsce dwukrotne przeprowadzenie pełnego postępowania wyjaśniającego, wraz z dwukrotną rzetelną oceną pełnego materiału dowodowego przez organy, zważywszy iż treść decyzji organu I instancji nie daje żadnych podstaw do tego, aby wnosić że organ I instancji oparł swoje stanowisko na tych samych dowodach, o których mowa jest w decyzji odwoławczej; skarżący dopiero z chwilą zakończenia postępowania administracyjnego, a więc z chwilą otrzymania decyzji organu odwoławczego, mógł zapoznać się z informacją o dowodach (jednak nie z samymi dowodami jako takimi) mającymi zdaniem tegoż organu przemawiać za uwzględnieniem w całości ocen, na które powoływał się również - jednak zupełnie bez przedstawienia własnego stanowiska, jak również bez wskazania szczegółowych dowodów - organ I instancji.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że zgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego fragmenty działki ewidencyjnej nr [...] o powierzchni [...] ha, które wykluczył z płatności, były użytkowane w roku 2017, którego dotyczy niniejsza sprawa. Wynika z tego, że organ nie zarzuca omawianym fragmentom trwałych braków (takich jak zadrzewienie lub zakrzaczenie - jak w przypadku części działki ew. [...]) lecz jedynie brak należytego spełnienia wymogów, o których mowa w załączniku nr 3 do rozporządzenia RŚ, polegających - co jest w omawianym kontekście kluczowe - na dokonaniu raz w roku pokosu na określonej powierzchni i w określonym terminie. Natomiast w całej obszernej decyzji organ nie wyjaśnił jakie dokładnie braki w realizacji omawianych wymogów w których konkretnie latach okresu 2012-2016 uznał za udowodnione na podstawie ogólnie tylko wyszczególnionych przez siebie dowodów. Skoro przyczyną odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2017 do powierzchni 2,66 ha działki ew. [...] miały być zarzuty co do sposobu jej zagospodarowania w przeszłości (gdyż w roku 2017 według samego organu została ona "przywrócona do zagospodarowania") wówczas obowiązkiem organu wynikającym jasno z art. 107 § 1 k.p.a. było wyjaśnić jakie dokładnie miałyby to być zaniedbania, oraz z których konkretnie zdjęć i dlaczego miałoby to wynikać, gdyż kwestie te nie wynikają w sposób automatyczny ze zdjęć lotniczych. O ile uwidocznienie na fotografii lotniczej przedstawiającej dany fragment działki np. drzew daje oczywiście dostateczną pewność co do tego, że teren taki w okresie co najmniej paru lat poprzedzających wykonanie zdjęcia nie mógł stanowić trwałego użytku zielonego, o tyle twierdzenia odnośnie tego, czy dany fragment użytku zielonego został w danym roku faktycznie skoszony formułowane na podstawie zdjęć lotniczych są z natury rzeczy obarczone znacznie większym ryzykiem uznaniowości. Ma to szczególne znaczenie w kontekście faktu, że zdjęcia wymienione przez organ wykonywane były w różnych okresach różnych lat, czasem jeszcze przed upływem okresu, w którym strona obowiązana była dokonać pokosu (kwiecień, maj, sierpień), czasem zaś na długo po okresie w którym pokos mógł być wykonany (październik). Sytuacja taka, zdaniem skarżącego, rodzi konieczność wykazania, a nie jedynie sformułowania ogólnikowych twierdzeń, że z zestawienia wszystkich wymienionych przez organ dowodów w sposób wyraźny wynika logicznie, w którym konkretnie roku w przedziale 2012-2016 do jakich konkretnie zaniedbań miało dojść. Jest to szczególnie ważne ze względu na to, że formułowane obecnie tezy mające uzasadnić odmowę płatności na rok 2017, odnoszą się do domniemanych uchybień w latach wcześniejszych i stoją w sprzeczności z rozstrzygnięciami decyzji administracyjnych w sprawie płatności rolnośrodowiskowych za lata 2012-2016, jakie otrzymywał skarżący, przyznających mu płatności także do powierzchni obecnie kwestionowanej, a które to decyzje, jak należy zakładać wydane były po przeprowadzeniu postępowania obejmującego przecież również analizę wspominanych przez organ zdjęć z lat odpowiednio 2012, 2014 czy 2015. Również w oparciu o te właśnie decyzje, przyznające skarżącemu płatności do takiej powierzchni, jaką zadeklarował on w roku 2017, sam organ I instancji generował w kolejnych latach tzw. wnioski spersonalizowane kierowane corocznie do rolnika w okresie poprzedzającym termin składania wniosku na dny rok. Taki spersonalizowany szablon wniosku uwzględnia zakres dotychczasowych deklaracji danego rolnika oraz - co oczywiste - powierzchnie PEG (według obecnej terminologii MKO) ustalone w oparciu o dowody dostępne na chwilę ich wytworzenia i przesłania rolnikowi. Podkreślił skarżący, że zadeklarował w roku 2017 tylko taką powierzchnię, jako użytkowaną w latach poprzednich wskazał mu sam organ w przesłanym wniosku spersonalizowanym. Trudno zatem dziwić się, że skarżący oczekuje konkretnych, precyzyjnych wyjaśnień i dowodów, z których wynikać ma nagle, że dotychczasowe decyzje i postępowania oparte były jakoby na - jak należy rozumieć - błędnych ocenach.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wniósł o ich oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018, poz. 1302, ze zm.; dalej: ustawa p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a..
W myśl natomiast art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany argumentacją skargi, jej wnioskami i wskazaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli przedmiotowych skarg w przedstawionych wyżej granicach Sąd doszedł do wniosku, że skarga na decyzję w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r. jest skuteczna i rodziła konieczność jej uchylenia, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Natomiast pozostałe skargi to jest na na decyzję w przedmiocie płatności ONW i w przedmiocie płatności bezpośrednich są bezzasadne, gdyż Sąd nie dopatrzył się uchybień przepisom prawa materialnego i procesowego, które mogłyby stanowić podstawę uchylenia tych rozstrzygnięć.
Przedmiotem sporu pomiędzy Skarżącym a organami rozpoznającymi wnioski o przyznanie ww. płatności była kwestia dotycząca prawidłowości ustaleń, na podstawie których organy doszły do wniosku, że powierzchnia działek rolnych, kwalifikująca się do przyznania zadeklarowanych przez Skarżącego płatności była mniejsza niż zadeklarowana we wnioskach. W przypadku płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) oraz płatności przyznawanych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego różnica ta wynosiła [...] ha, co stanowi konsekwencję wykluczenia części powierzchni działek rolnych A i AA położonych na działce ewidencyjnej [...] oraz działek rolnych B, BB i BBB położonych na działce ewidencyjnej [...].
Nie są kwestionowane inne przesłanki przyznawania w/w płatności, więc nie ma potrzeby ich w tym miejscu przytaczać, zwłaszcza, że organ odwoławczy w skarżonych decyzjach przywołał i szeroko omówił wszystkie przepisy prawa krajowego i unijnego, które miały zastosowanie w sprawie. Odnotować należy, że adekwatność tych regulacji do przedmiotów rozstrzygnięć jak też ich interpretacja, a w konsekwencji wyliczenie przysługujących płatności ONW i bezpośrednich nie budzi zastrzeżeń Sądu i nie była tez kwestionowana w skargach.
Wystarczy wskazać na treść przepisów § 2 ust 2 i § 3 ust 1 i 2 rozporządzenia ONW, z których wynika, że płatność ONW jest przyznawana do działek rolnych położonych na obszarach ONW, na których prowadzona jest działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013, a przy ustalaniu wysokości tej płatności uwzględnia się powierzchnię działek rolnych, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit, b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych o których mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z kolei w myśl art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jednolita płatność obszarowa, płatność za zazielenienie, płatność dla młodych rolników, płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności, o powierzchni nie mniejszej niż [...] ha i nie większej jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Jak z powyższego wynika, co słusznie wywiódł organ, na potrzeby płatności do każdej działki referencyjnej określa się maksymalny kwalifikowany obszar (MKO). Organ także wskazał na przepisy z których wynika obowiązek ustalenia zgodności deklaracji rolnika ze stanem faktycznym na gruncie w ramach skutecznych systemów zarządzania i kontroli (vide art. 58 ust 2, art. 59 ust 1, art. 74 ust 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 1306/2013). Z treści art. 24 rozporządzenia Komisji nr 809/2014 wynika, że kontrole administracyjne są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji, zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków oraz przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. W myśl zaś art. 28 w/w rozporządzenia, kontrole administracyjne, o których mowa w art. 74 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013, łącznie z kontrolami krzyżowymi, pozwalają na wykrycie niezgodności, a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych. Mając na uwadze powyższe regulacje oraz wskazania z art. 67 i 68 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 Agencja prowadzi kontrole w oparciu o system zintegrowany w którego skład wchodzą m.in. takie elementy jak skomputeryzowana baza danych, system identyfikacji działek rolnych oraz zintegrowany system kontroli.
Weryfikacja powierzchni uprawnionych do płatności zgłoszonych we wniosku, powinna nastąpić przy użyciu wszelkich metod zmierzających do poprawnej analizy danych w ramach tzw. kontroli administracyjnej, której celem jest stwierdzenie powierzchni uprawnionej do płatności i porównanie jej z deklaracją rolnika.
Skarżący kwestionował prawidłowość postępowania administracyjnego, które doprowadziło organy do wniosku co do zawyżenia zadeklarowanych powierzchni kwalifikujących się do przyznania płatności, podnosząc w szczególności, że materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania administracyjnego nie obrazował w pełni stanu faktycznego sprawy. Sąd nie podzielił jednak argumentów przedstawionych przez Skarżącego, bowiem organy dostatecznie dowiodły, że na spornych częściach działek A i AA położonych na działce ewidencyjnej [...] oraz działek rolnych B, BB i BBB położonych na działce ewidencyjnej [...] w 2017 r. nie była prowadzona działalność rolnicza. Organy szczegółowo i precyzyjnie określiły jakie obszary tych działek, w której ich części, zostały wyłączone z działalności rolniczej i dlaczego (las, zadrzewienia i zakrzaczenia). Powyższe ustalenia poczyniono w oparciu o dane z aktualnej ortofotomapy - zdjęć lotniczych z dnia [...] kwietnia 2017 roku, które zostały zaimportowane do systemu informatycznego w dniu [...] stycznia 2018 r., w połączeniu z analizą odpowiednich załączników graficznych do poszczególnych wniosków gdzie skarżący zakreślił granice deklarowanych działek. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że w/w dowody pozwalają na stwierdzenie rzeczywistego stanu faktycznego w odniesieniu do deklarowanych działek. Stwierdzić należy, że skarga w tym zakresie nie zawiera konkretnych zarzutów ani też nie odwołuje się do innych dowodów, które można byłoby przeciwstawić tym zaoferowanym przez organy.
Zatem organ dostatecznie wskazywał na zasady, na jakich wylicza się maksymalny obszar kwalifikujący (MKO) w ramach działki ewidencyjnej, jak również na sposób wykonania ortofotomap cyfrowych, dzięki któremu ustalona na tej podstawie powierzchnia użytkowana rolniczo w ramach działki ewidencyjnej odzwierciedla stan faktyczny. W szczególności pomiary wykonywane na podstawie ortofotomapy prowadzone są w rzucie prostopadłym, sama zaś ortofotomapa nie jest zdjęciem robionym pod różnym kątem, lecz mapą posiadającą skalę gwarantującą dokładność pomiaru. W świetle tej dokumentacji uzasadnione wydaje się być twierdzenie organu, że przedmiotowa ortofotomapa pozwalała na poprawny pomiar powierzchni uprawnionej do przyznania płatności. Ortofotomapy czyli zdjęcia cyfrowe powierzchni ziemi wykonywane z samolotu lub satelity, są opracowaniem geodezyjnym, wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Zostały wprost wymienione w art. 70 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013, jako podstawa, na której dokonuje się identyfikacji działek rolnych na potrzeby kontroli wniosków. Stanowią tym samym podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Należy również zauważyć, że stosownej analizy dokonują pracownicy organu posiadający do tego odpowiednie kwalifikacje i uprawnienia. Co ważne, własne ustalenia organ I instancji zweryfikował w oparciu o ponowną analizę dokonaną przez wyspecjalizowana komórkę, Wydział GIS Biura Kontroli na Miejscu działającą przy Podkarpackim Oddziale Agencji .
System informatyczny, który wykorzystał organ (IACSplus), działający w technologii geograficznych systemów informacyjnych pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności, to jest zweryfikowania położenia spornych działek rolnych wyrysowanych na załącznikach graficznych wniosków z wartością MKO ustaloną w systemie. System stanowi dla organów Agencji centralną i uniwersalną bazę danych do wyliczenia powierzchni dla różnych programów pomocowych.
Dla oceny prawidłowości przeprowadzonych postępowań w tym zakresie istotne znaczenie ma fakt odmiennego ukształtowania zasad prowadzenia postępowania w przedmiocie przyznania płatności, względem zasad ogólnych wynikających z k.p.a. W postępowaniu prowadzonym na podstawie u.w.r.o.w. czy ustawy o płatnościach bezpośrednich ustawodawca nie przewidział obowiązywania zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 k.p.a. ustalając, że organy prowadzące postępowanie zobowiązane są jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie nałożył natomiast na organy obowiązku wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Jednocześnie przyjął zasadę, że ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z tego faktu będzie wywodzić skutki prawne. Konsekwencją tego jest przeniesienie na wnioskodawcę inicjatywy dowodowej w zakresie wykazania spełnienia warunków przyznania wnioskowanej pomocy oraz brak po stronie organu obowiązku aktywnego poszukiwania dowodów na tę okoliczność i działania z urzędu w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Ograniczone zostały również zasady czynnego udziału stron postępowaniu i udzielania informacji, przez ustalenie, że organ zobowiązany jest ich przestrzegać tylko na żądanie strony.
Zatem jeżeli wykonanie wskazanych czynności było dla Skarżącego niewystarczające, dla zobrazowania stanu faktycznego występującego w 2017 r. na spornych obszarach działek rolnych zgłoszonych do w/w płatności, powinien był wykazać się inicjatywą dowodową co do faktów, na podstawie których chciałby wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne. W toku postępowania administracyjnego skarżący z taką inicjatywą dowodową nie występował.
Z tych samych względów co wyżej podzielić należy stanowisko organów co do zakwestionowania użytkowania rolniczego w 2017 r. obszarów działek rolnych A1 i A2 zlokalizowanych na dz. ew. nr [...] oraz działek rolnych B1, BB1 i BBB1 zlokalizowanych na dz. ew. [...] zgłoszonych do programu rolnośrodowiskowego w 2017 r. - w piątym roku realizacji 5-cioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. W tym zakresie ustalenia co MKO zostały dokonane także w oparciu o dane z ortofotomapy dnia [...] kwietnia 2017 r., które zostały zaimportowane do systemu informatycznego w dniu [...] stycznia 2018 r.. Pozwalały więc z całą pewnością ustalić sposób zagospodarowania w roku, w którym skarżący ubiegał się o przedmiotową płatność. Dlatego zarzuty w powyższym zakresie także w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r., uznać należy za chybione z tych samych powodów co wyżej.
Inaczej natomiast Sąd postrzega zakwestionowanie przez organy kwalifikowalności do programu rolnośrodowiskowego na 2017 r. obszarów o łącznej pow. [...] ha składających się części działki rolnej A1 o pow. [...] ha i części działki AA2 o pow. [...] ha.
Jak stwierdził organ, analiza ortofotomap z dnia [...] kwietnia 2017 r. o których mowa wyżej, nie podważa faktu rolniczego wykorzystania w/w obszarów działek A1 i AA2 w 2017 r., to jest roku którego dotyczy wniosek w niniejszej sprawie, ale według organu analiza zdjęcia lotniczego wykonanego w dniu [...] sierpnia 2015 roku, a także ortofotomapy datowanej na dzień [...] października 2015 roku wskazują, że na tym obszarze w okresie od października 2014 do [...] sierpnia 2015 r. nie były prowadzone zabiegi agrotechniczne. Oznacza to zdaniem organu, że grunt ten w 2016 r. został przywrócony do użytkowania rolniczego, co potwierdza z kolei kontrola na miejscu przeprowadzona w październiku 2016 r. Obszar ten podlega więc wykluczeniu bowiem skarżący nie utrzymał powierzchni trwałych użytków zielonych na poziomie podjętego zobowiązania w 2013 r.
Przesłanki przyznania płatności rolnośrodowiskowej reguluje § 2 ust 1 rozporządzenia RŚ, stanowiąc m.in. obowiązek realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Jak stanowi § 18 ust. 3 tego rozporządzenia płatność rolnośrodowiskową przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Należy podkreślić, że w § 6 ust. 1 rozporządzenia RŚ przyjęto generalną zasadę, iż zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że dokonanie takiej zmiany przewidują przepisy tego rozporządzenia. W wyliczeniu tym nie wskazano na możliwość zmniejszenia obszaru gruntów rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane. Dopuszczono natomiast m.in. możliwość zwiększenia obszaru gruntów rolnych, na których to zobowiązanie jest realizowane. Tak więc rolnik nie może dowolnie modyfikować podjętego zobowiązania.
Niezachowanie występującego w gospodarstwie rolnym i określonego w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałego użytku zielonego kwalifikuje wycofanie (w wyniku korekty wniosku lub wycofania części wniosku) określonego obszaru stanowiącego taki trwały użytek zielony. Niezachowanie zgłoszonej powierzchni trwałego użytku zielonego może polegać także na jego zniszczeniu, zmianie uprawy, czy też przekształceniu w grunt orny bądź na innych zamierzonych działaniach (zaniechaniach) w stosunku do użytku zielonego, sprzecznych z rozporządzeniem RŚ. Organ nie wyjaśnił z jakim przypadkiem nieprawidłowości mamy w niniejszej sperawie.
Warto zaznaczyć, że stwierdzenie niezachowania występującego w gospodarstwie rolnym i określonego w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałego użytku zielonego powinno być kwalifikowane jako delikt administracyjny określony w § 38 ust. 6 rozporządzenia RŚ. Zgodnie z jego brzmieniem jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolnośrodowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 , płatność temu rolnikowi przysługuje w wysokości zmniejszonej o 20% w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Zawarty w przywołanym przepisie zapis "w roku, w którym zostało stwierdzone takie uchybienie", należy, w ocenie Sądu, odnieść do danego roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, za który przyznawana jest płatność (czyli w sprawie skarżącego byłoby to 2014 lub 2015), a nie do roku kalendarzowego, w którym stwierdzono określone uchybienie. Mimo takich zasadniczych konsekwencji wykazywanej nieprawidłowości organy w tym kierunku nie podjęły żadnych działań.
Uzmysłowić sobie należy, że niniejsza sprawa dotyczy roku 2017 r. będącym ostatnim rokiem realizacji 5-cioletniego zobowiązania rolnośrodowiskowego podjętego przez Skarżącego z dniem [...] marca 2013 r. W trakcie tego postepowania wytyka się skarżącemu, że nie wykonał zabiegów agrotechnicznych na określonych obszarach działek rolnych zlokalizowanych na działce ewidencyjnej [...], w okresie od października 2014 do sierpnia 2015 r. nie wskazując przy tym o jakiego rodzaju zabiegi chodzi, na czym one polegają i kiedy powinny być wykonywane. W uzasadnieniu skarżonej decyzji próżno szukać odniesienia do stanu jaki wynika zdaniem organów z analizy wskazanych dowodów – zdjęć lotniczych. Organ poprzestaje na arbitralnym, a zarazem ogólnym stwierdzeniu, że zabiegi agrotechniczne nie zostały przez skarżącego wykonane, ale w którym konkretnie roku realizacji programu rolnośrodowiskowego nie wiadomo. Nie przywołuje organ w żadnym miejscu zapisów w dzienniku działalności rolnośrodowiskowej. Warte podkreślenia, że tak ogólnie stwierdzony stan faktyczny na spornych gruntach we wcześniejszym okresie zdecydowanie odbiega, od stanu stwierdzonego przez organ w 2017 r. na gruntach, na których rzeczywiście, obiektywnie nie może być prowadzona działalność rolnicza ze względu na zwarte obszary zadrzewień, zakrzaczeń czy wręcz występowanie lasu, co w tych akurat przypadkach organ dokładnie opisuje.
Organ odwoławczy nie wyjaśnia również dlaczego brak tych zabiegów wyklucza dany obszar jako trwały użytek zielony. Brak też w tym zakresie odesłania do definicji trwałego użytku zielonego funkcjonującej w ramach tego rodzaju płatności. Te wątpliwości pogłębia okoliczność, że w kolejnym roku – 2016 r. została w gospodarstwie skarżącego przeprowadzona kontrola na miejscu, która nieprawidłowości w zachowaniu TUZ, także na spornych częściach działki ew. [...], nie stwierdziła. Już w tej perspektywie odwoływanie się do dowodów ze zdjęć lotniczych w określonych wyżej cezurach nie jest przekonywujące, wręcz dowolne i nie poddaje się weryfikacji. Ze względu na upływ czasu skarżący ma mniejsze możliwości wykazania odmiennego stanu rzeczy, aniżeli wywodzą organy post factum na podstawie pojedynczych zdjęć, w tym, co istotne, jednego z bazy Google, nie będącego elementem zintegrowanego systemu identyfikacji danych, na który to system, zgodny z przepisami prawa unijnego, organ odwoławczy się powołuje.
Organ odwoławczy ustosunkowuje się do dowodów w niniejszej sprawie, aczkolwiek w przedstawionym wyżej zakresie czyni to dość enigmatyczne. W związku z tym zauważyć przyjdzie, że rolą organu odwoławczego, wynikającą z przyjętej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji, czego następstwem jest podjęcie jednego z rodzajów decyzji określonych w art. 138 § 1 k.p.a., wśród których wymienione jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (pkt 1). Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga by przeprowadzono dwukrotnie merytoryczne postępowanie, by dwukrotnie oceniono dowody, w sposób rzeczowy i dogłębny przeanalizowano wszelkie argumenty i w konsekwencji dokonano prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod powołane przepisy. Tok rozumowania organu, przedstawiający proces konkretyzacji stosunku administracyjnoprawnego w danej sprawie, powinien zostać przedstawiony w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący, aby możliwe było dokonanie weryfikacji zajętego przez organ odwoławczy stanowiska również w postępowaniu sądowym. Uzasadnienie decyzji stanowi też element decydujący o przekonaniu strony co do trafności rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania, wyrażona w art. 11 K.p.a., zobowiązuje organ do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, jakimi kierowano się przy załatwieniu sprawy. Motywy rozstrzygnięcia powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Tylko decyzja spełniające te kryteria może w pełni realizować zasady ogólne postępowania administracyjnego, wyrażające się w prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów administracji (art. 8 k.p.a.), oraz przekonywaniu polegającym na wyjaśnieniu stronie zasadności przesłanek, którymi kierowano się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Zaskarżona decyzja w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej, w zakresie w jakim stwierdza na określonych obszarach dz. ew. [...] nie zachowanie trwałych użytków zielonych w trakcie wcześniejszych lat realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego narusza zatem art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 15 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Drugi aspekt tej sprawy to taki, że organ powołuje się na uchybienia w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2 i 3 roku obowiązywania programu, podczas gdy w obiegu prawnym ciągle funkcjonują ostateczne decyzje przyznające skarżącemu płatność także do tych kwestionowanych obecnie, po dwóch czy trzech latach, obszarów TUZ. Co więcej wątpliwości organów pojawiły się najwyraźniej w kolejnym 4 roku realizacji zobowiązania, kiedy to w dniach od [...] września do [...] października 2016 r. została przeprowadzona w jego gospodarstwie rolnym kontrola na miejscu. W oparciu o wyniki tej kontroli oraz jak należy rozumieć posiadane w zasobach agencji dane ze zdjęć lotniczych nie zakwestionowano rolniczego wykorzystania spornych obecnie działek, także w przyszłości, mimo, że obiektywnie nic nie stało temu na przeszkodzie. Podnoszenie takich zastrzeżeń dopiero przy rozpoznawaniu wniosku w kolejnym roku, po dwóch lub trzech latach, które upłynęły od popełnienia domniemanych nieprawidłowości, stawia skarżącego w niekorzystnej sytuacji procesowej. Po pierwsze beneficjent wypełnia wniosek w zaufaniu do organów, które przygotowały spersonalizowany jego projekt, z uwzględnieniem co jasne dotychczasowych deklaracji beneficjenta, który przecież we wcześniejszych latach mógł zmniejszyć obszar realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, a po drugie, wobec niezakwestionowania dotąd sposobu zagospodarowania spornych obszarów, co było przecież materią w kręgu zainteresowania organów, które wydawały decyzje w przedmiocie płatności za wcześniejsze lata, naraża się na wyższe sankcje w kolejnych latach realizacji programu rolnośrodowiskowego.
Mając na względzie powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. uchylił decyzję w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej, zaś na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił pozostałe skargi.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy analizując ponownie warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2017 r. uwzględni powyżej zawarte uwagi Sądu co do zasadności przypisania skarżącemu nieprawidłowości w realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w 2017 r. na podstawie zaniedbań z lat poprzednich, w razie podtrzymania swojego stanowiska w tym zakresie, jasno i dokładnie wyłoży na czym te nieprawidłowości polegają, z jakich dowodów wynikają oraz dlaczego rodzą określone konsekwencje w ostatnim roku realizacji tego zobowiązania, pomimo występowania w obrocie prawnym decyzji przyznających tę płatność zgodnie z wnioskami o ich przyznanie, a więc wobec niestwierdzenia wówczas obecnie sygnalizowanych nieprawidłowości oraz przeprowadzenia kontroli na miejscu w poprzednim 4 roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, która nie wykryła takich nieprawidłowości i obecnie też nie występują. Powyższej oceny dokona także organ z uwzględnieniem zasady wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a.
W części uchylającej Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło