I SA/Rz 816/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska /spr./ WSA Grzegorz Panek Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 marca 2012r. sprawy ze skargi U. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego o stwierdzenie nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. I SA/Rz 816/11 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] września 2011r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej – SKO), po rozpatrzeniu odwołania U. P. (podatniczka, skarżąca) od decyzji własnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], utrzymało w mocy ww. własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2011r. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym, ustalonym przez organ w postępowaniu administracyjnym: Burmistrz Miasta decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], ustalił dla U. P. oraz M. A. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2008 w kwocie 889,90 zł z tytułu posiadania nieruchomości na terenie Miasta J. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], Burmistrz Miasta w trybie art.254 Ordynacji podatkowej zmienił ww. własną decyzję z dnia [...] lutego 2008r. w części dotyczącej podstawy opodatkowania i w konsekwencji wymiaru podatku. Łączne zobowiązanie pieniężne wymierzono w wysokości 551,00 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano się na informację pochodzącą od Starosty o zmianie kwalifikacji gruntów. Rozstrzygnięcie doręczono U. P. i M. A. w dniu 19 stycznia 2009r. Postanowieniem z dnia [...] października 2009r., nr [...], SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez U. P. odwołania od powyższej decyzji. Wnioskiem z dnia 27 października 2009r. podatniczka zwróciła się do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...]. Wnioskodawczyni zarzuciła, iż organ podatkowy powtórzył swoje rozstrzygnięcie nie wykonując zaleceń SKO z decyzji z dnia [...] października 2008r., nr [...], w treści której wskazano, jakie czynności winien wykonać organ I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy oraz wskazała na okoliczności związane z nieprawidłowym opodatkowaniem. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009r. SKO wszczęło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009 r. Ponownym wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2011r. podatniczka zwróciła się do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009 r. We wniosku podatniczka podniosła, że organ I instancji nie wykonał zaleceń zawartych w postanowieniach SKO z dnia [...] października 2008r. i [...] grudnia 2009r. co stanowi rażące naruszenie prawa. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...], SKO wszczęło postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009 r. (zainicjowane ponownym wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2011r.). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r., nr [...], SKO odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009 r. powołując się na brak przesłanek prawnych obligujących organ do takiego działania. Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r., nr [...], SKO odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009r., stwierdzając istnienie przeszkody proceduralnej uniemożliwiającej skuteczne zainicjowanie wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2011r. takiego postępowania. Jako powód takiego rozstrzygnięcia SKO wskazało fakt uprzedniego jego zakończenia decyzją SKO z dnia [...] sierpnia 2011r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności w stosunku do tej samej decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009r. Po rozpatrzeniu odwołania podatniczki, decyzją z dnia [...] września 2011r. nr [...], SKO utrzymało w mocy ww. decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2011r. W rozstrzygnięciu tym SKO stwierdziło istnienie przeszkody proceduralnej, uniemożliwiającej skuteczne zainicjowanie wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2011r. nadzwyczajnego postępowania podatkowego o stwierdzenie nieważności prawomocnej decyzji. Organ wyjaśnił, że wniesienie przez stronę żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku przewidzianego w art.165 § 3 Ordynacji podatkowej (tj. wszczęcia postępowania). W tym przypadku nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona w tym przepisie, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej, ponieważ stosownie do postanowień zawartych w art.249 § 1 Ordynacji podatkowej, wszczęcie tego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Przed wszczęciem postępowania organ przeprowadza analizę dopuszczalności podjęcia postępowania, która kończy się zawiadomieniem stron o wszczęciu postępowania, bądź też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania. Na podstawie art.249 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji, lub sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art.247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Okoliczności, o których mowa w §1, uwzględnia się również w zakresie wszczęcia postępowania z urzędu (art.249 § 2 Ordynacji podatkowej). Powołany przepis Ordynacji podatkowej wymienia wprost tylko dwa powody wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jednakże nie może być wątpliwości, iż są to powody przykładowe, bowiem posłużono się w nim zwrotem "w szczególności". Końcowo organ wyjaśnił, że powodem odmowy wszczęcia niniejszego postępowania o stwierdzenie nieważności jest fakt uprzedniego jego zakończenia decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r., nr [...], którą SKO odmówiło stwierdzenia nieważności w stosunku do tej samej decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009r., nr [...]. Podatniczka zamierzała dwukrotnie zainicjować nadzwyczajne postępowanie podatkowe, oparte na tej samej podstawie prawnej i faktycznej w stosunku do tej samej decyzji podatkowej, co w świetle obowiązujących przepisów prawnych jest niemożliwe. Na decyzję SKO z dnia [...] września 2011r. U.P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie mogła złożyć w terminie odwołania od decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009r., ponieważ rozstrzygnięcie to zostało doręczone do rąk 80-letniej sąsiadki, która przekazała jej pismo dopiero po kilku tygodniach. Skarżąca zarzuciła, że w zaskarżonym postanowieniu SKO stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania wskazało, że ww. decyzję Burmistrza Miasta doręczono do rąk pełnoletniego domownika, podczas gdy osoba, która odebrała pismo nie mieszka w domu skarżącej. Skarżąca dodała, że SKO nie wyjaśniło okoliczności doręczenia ww. decyzji Burmistrza Miasta, pomimo powiadomienia organu o nieprawidłowościach związanych z jej doręczeniem. Wskazała, że nie wyjaśnienie przez SKO powyższych okoliczności było powodem zainicjowania przez nią ponownego postępowania nadzwyczajnego. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalanie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz,1270 ze zm., dalej: ustawa p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych powodów, niż podniesione w jej treści. Decyzje SKO w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności są wadliwe i jako takie muszą być usunięte z obrotu prawnego. Należy bowiem zauważyć, że rozstrzygnięcia te dotyczą wniosku U. P. z dnia 12 kwietnia 2011r., który został już załatwiony inną decyzją tego organu, tj. decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009r. Wynika to wyraźnie zarówno z treści tej decyzji, jak i z postanowienia z dnia [...] czerwca 2011r. o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wynika z akt sprawy skierowanie przez U. P. ponownego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji (tj. wniosku z dnia 12 kwietnia 2011r.) było w istocie powtórzeniem wniosku z dnia 27 października 2009r. i miało na celu ponaglenie w załatwieniu sprawy organu, który pozostawał bezczynny od chwili wszczęcia postępowania tj. od 29 października 2009r. (data wpływu wniosku do SKO). Należy przy tym dodać, że wbrew stanowisku organu, datą wszczęcia postępowania na żądanie strony - również jeśli chodzi o żądanie stwierdzenia nieważności decyzji - jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu (art.165 § 3 Ordynacji podatkowej). Jeżeli po wstępnym zbadaniu wniosku okaże się, że z przyczyn określonych w art.249 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie nie może być wszczęte, wówczas organ wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W przeciwnym wypadku nie ma potrzeby wydawania przez organ postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W rozpoznawanej sprawie nie została wykazana żadna z przesłanek określonych w art.249 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, z powyższych względów brak było podstaw do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie mogą być one rozpatrzone w niniejszym postępowaniu. O prawidłowości decyzji Burmistrza Miasta z dnia [...] stycznia 2009r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wypowiedziało się w decyzji z dnia [...] sierpnia 2011r., a nie w decyzji będącej przedmiotem niniejszej skargi. Dopiero zaskarżenie decyzji SKO w przedmiocie stwierdzenia nieważności bądź odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta umożliwi sądowi zbadanie jej legalności. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c, art.135 i art.152 ustawy p.p.s.a.