I SA/Rz 817/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Sędzia WSA Piotr Popek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi W.M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w na rzecz skarżącego W.M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej (PROW 2014-2020) wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W ocenie organu W. M. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nastąpiło bez jego winy. W tym zakresie organ wyjaśnił, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwe do przezwyciężenia. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest zatem niemożliwe, gdy strona postępowania administracyjnego dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przyczyną przywrócenia terminu nie mogła być wskazywana przez stronę okoliczność złego samopoczucia wywołana [....] w dniu [...] maja 2021 r. Zdaniem organu odwołanie mogło być złożone jeszcze przed [....] w dniach od 5 maja 2021 r. do dnia 14 maja 2021 r. Ponadto poza wydrukiem dokumentu potwierdzającego [....] w dniu 15 maja 2021 r. W. M. nie przedłożył żadnych innych dowodów wskazujących na jego złe samopoczucie, które uniemożliwiłoby mu złożenie odwołania w terminie. Organ zwrócił także uwagę na to, że strona powoływała się na swój stan zdrowia trwający siedem dni począwszy od dnia [...], a pomimo tego stanu w dniu 19 maja 2021 r. nadała na poczcie odwołanie (czyli w czwartym dniu złego samopoczucia). W. M. zaskarżył powyżej wskazane postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wnosząc o jego uchylenie. Skarżący nie zgodził się z oceną organu, że w złożonym wniosku nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Zaznaczył, że obowiązkiem osoby ubiegającej się o przywrócenie terminu jest jedynie uprawdopodobnienie, tj. uwiarygodnienie, a nie udowodnienie istnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. O braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej. Ponadto uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po strome zainteresowanego. Nie ma zatem potrzeby wykazania, a wystarczające jest samo uprawdopodobnienie, czyli wskazanie dużego stopnia prawdopodobieństwa. Skarżący stwierdził, że uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że [...]. Skarżący podkreślił swój wiek (68 lat) oraz liczne schorzenia oraz przebyte operacje. Wskazał, że w tym okresie był [...]. W jego ocenie powinno się w jego przypadku uwzględnić to, że pomimo wieku [....]. Zaznaczył, że w tym stanie w jakim się znajdował nie mógł prawidłowo obliczyć terminu do wniesienia odwołania, które ostatecznie na poczcie nadała jego żona. Nie mógł też odwołania złożyć zdalnie przy użyciu narzędzi informatycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia - w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania). Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Istota sporu w analizowanej sprawie dotyczy tego, czy organ drugiej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Stosownie do art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy termin, na prośbę zainteresowanego, przywrócić jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyn uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem aby przywrócić termin muszą zostać spełnione łącznie cztery przesłanki: 1. uprawdopodobnienie braku winy przez osobę zainteresowaną, 2. wniesienie przez zainteresowanego prośby o przywrócenie terminu, 3. zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, 4. dopełnienia czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu zawiera uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Za takie uprawdopodobnienie można bowiem uznać argumentację skarżącego, że [....] został zaś wykazany stosownym dokumentem. Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym - na co słusznie zwracał uwagę organ w swoim rozstrzygnięciu - przywrócenie terminu może nastąpić jedynie z ważnych przyczyn. Będzie to miało miejsce tylko wówczas, gdy wystąpi obiektywna uniemożliwiająca dokonanie czynności przeszkoda, niezależna od woli zainteresowanego, której nie mógł usunąć za pomocą sił i środków normalnie dostępnych, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym przeszkoda powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przeszkoda ta ma być od strony niezależna, trudna do przezwyciężenia (m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt: II GSK). Zatem konieczne jest wykazanie braku winy w uchybieniu powyższego terminu. Przy czym, co istotne, art. 58 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia, co oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych w analizowanej kwestii, przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (min. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2019 r., sygn. akt: I OSK 1850/17). Kodeks wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem, a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. [...] Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon [w:] Komentarz, 1970, s. 135). Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności (Postępowanie cywilne, 2000, s. 277) (por. Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Opublikowano: LEX/el. 2021). W ocenie Sądu, przedstawione okoliczności w niniejszej sprawie w sposób wystarczający uprawdopodobniały brak winy skarżącego dla dokonania czynności po terminie. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminu uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez skarżącego. Sąd dał wiarę twierdzeniom skarżącego, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi było wystąpienie działań [...]. To bowiem na skutek tych dolegliwości skarżący nie mógł w terminie wnieść odwołania w terminie. Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmowane jest stanowisko, że nie może stanowić podstawy do odmowy przywrócenia terminu fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dopełnienie czynności wystąpiła dopiero w ostatnich dniach terminu. Strona nie może bowiem przewidywać, że w ostatnich dniach terminu zaistnieje nieprzewidziana sytuacja uniemożliwiająca wykonanie czynności. Nie ulega zatem wątpliwości, że w niniejszym przypadku zaistniała obiektywna oraz nagła przeszkoda w działaniu i podejmowaniu czynności przez skarżącego, która stanowi przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu. W konsekwencji należało stwierdzić, że zostały spełnione przesłanki warunkujące przywrócenie terminu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Koszty obejmują wpis od skargi w kwocie 100 zł.