I SA/Rz 818/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku T.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. I SA/Rz 876/11 oddalającym skargę T.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów - postanawia – oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnosząc do Sądu skargę o wznowienie postępowania T.S. (dalej: skarżąca) zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, podając w uzasadnieniu, że jest w trudnej sytuacji materialnej i nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania. Skarżąca oświadczyła, że pobiera emeryturę w kwocie 1.101,95 zł. Na deklarowane koszty utrzymania składają się wydatki na zakup lekarstw w kwocie ok. 250 zł, ubezpieczenie domu 164 zł, na żywność 450 zł, gaz butlowy 61 zł i podatek 287 zł. Jako majątek skarżąca zadeklarowała dom mieszkalny o pow. 160 m², a w rubryce 7.1 formularza PPF jako inne nieruchomości podała 0,11 ha. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 23 października 2012 r., sygn. I SA/Rz 818/12 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Skuteczne wniesienie sprzeciwu spowodowało, że postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. , 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.). Rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd zważył, co następuje: Przepis art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a. wymaga by osoba starająca się o zwolnienie od opłat sądowych i wydatków wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy są odstępstwem od przewidzianej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie i wobec tego jako przepisy wyjątkowe mogą mieć zastosowanie także tylko w sytuacjach wyjątkowych, tj. wówczas, gdy nastąpiło naruszenie równowagi sytuacji materialnej powodujące niemożność zapewnienia skarżącemu i jego rodzinie niezbędnych środków utrzymania. Skarżąca nie po raz pierwszy zwraca się o prawo pomocy w realizacji swojego prawa do sądu. Tym jednak razem, zdaniem Sądu, nie wykazała przesłanek do zastosowania przywileju jakim niewątpliwie jest prawo pomocy, zarówno w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości jak też w jego zakresie częściowym. Dochody w kwocie 1.101,95 zł jak wynika z oświadczenia skarżącej zaspokajają jej obecne potrzeby, na które wydatki sięgają 761 zł. Takie koszty w przypadku skarżącej są prawdopodobne, ponieważ w innej sprawie o sygn. I SA/Rz 677/11 z wniosku skarżącej o prawo pomocy, na podstawie nadesłanych kopii faktur ustalono, że opłaty za usługi dostaw energii elektrycznej i gazu nie były wysokie. W tym pierwszym przypadku kwoty opłat w rozliczeniu za dwa miesiące korzystania z dostaw to: 11,54 zł (płatność w czerwcu 2011r.), 31,22 zł (płatność w sierpniu 2011 r.), 26,24 zł (płatność w październiku 2011) oraz za te same okresy rozliczeniowe odpowiednio kwoty: 6,31 zł, 5,86 zł, 5,86 zł (drugi licznik). Co do zaś opłat za gaz to skarżąca miała obowiązek ponieść koszty w kwotach: 23,58 zł płatne w maju i 20,01 zł płatne w sierpniu 2011r. Dodać należy, co zostało ustalone w innych sprawach dotyczących skarg wniesionych przez skarżącą, w tym przywołanej o sygn. I SA/Rz 677/11, że skarżąca dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku w postaci domu mieszkalnego, w którym nie zamieszkuje, natomiast ponosi koszty związane z jego utrzymaniem oraz koszty utrzymania lokalu, w którym zamieszkuje; jest bowiem właścicielką domu, który wskazuje jako majątek nieruchomy i współspadkobierczynią masy spadkowej po rodzicach. Zatem skarżąca może wykorzystać posiadany majątek, a w konsekwencji poprawić swoją sytuację majątkową. Obowiązkiem skarżącej jest na obecnym etapie sprawy wniesienie opłaty sądowej w postaci wpisu od skargi w kwocie 250 zł. Racjonalnie bowiem oceniając, nawet gdyby środki na uiszczenie kosztów sądowych w tej sprawie miały być uzyskane przez czasowe ograniczenie wydatków na utrzymanie, to nie wpłynie to na sytuację skarżącej w taki sposób, że zagrożone byłoby utrzymanie konieczne skarżącej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym akceptację uzyskał pogląd, zgodnie z którym strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny (np. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 czerwca 2004 r., sygn. I SA 2185/03, niepubl., postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2004 r. sygn. OZ 155/04 , niepubl.). Sąd uważa w sprawie za istotne dodanie, że skarżąca realizuje subiektywną potrzebę zaskarżania wszelkich czynności organu podatkowego, nawet takich, które nie pozostają w sprzeczności z jej interesem prawnym; Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. I SA/Rz 876/11 skargę skarżącej na decyzję uchylającą w całości i przekazującą do ponownego rozpatrzenia sprawę w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów (wznowienia tego postępowania żąda obecnie skarżąca), przychylił się do stanowiska organu odwoławczego o konieczności przeprowadzenia ponownego postępowania wyjaśniającego, ponieważ na etapie postępowania odwoławczego strona przedłożyła istotne dla sprawy dowody i w żadnym razie takim orzeczeniem nie naruszył interesu skarżącej. W takiej sytuacji zasadność stosowania prawa pomocy może stanowić nawet nadużycie tej instytucji, co należałoby ocenić negatywnie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, tj. wysokość niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem skarżącej i regularne wpływy z tytułu emerytury, pozwalające na pokrycie wszystkich niezbędnych potrzeb, skarżąca ma realne możliwości finansowe poniesienia kosztów sądowych w zawisłej sprawie, i dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.