I SA/Rz 818/12

PostanowienieWSA w Rzeszowie2013-05-09

Skład orzekający: Jacek Boratyn

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wyzbyła się majątku pod tytułem darmym (darowizna) przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, może zasadnie domagać się ustanowienia adwokata na koszt podatników, powołując się na swoją trudną sytuację materialną?
Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, ponieważ wnioskodawczyni wyzbyła się majątku pod tytułem darmym (darowizna nieruchomości) na dwa miesiące przed złożeniem wniosku, co podważa zasadność jej twierdzeń o niemożności poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Nawet w przypadku braku środków, obdarowana mogłaby pomóc, a darczyńca ma roszczenie o zwrot wartości wzbogacenia.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni T. S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego dotyczącej ustalenia zobowiązania podatkowego. Wnioskodawczyni utrzymuje się z emerytury i deklaruje brak majątku, jednak wcześniej posiadała dom i nieruchomość, które darowała siostrze na dwa miesiące przed złożeniem wniosku. Sąd analizował jej sytuację materialną w kontekście przepisów P.p.s.a. i Kodeksu cywilnego.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy T. S. w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku T. S. o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. I SA/Rz 876/11, w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r., od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach dochodów - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy. T. S. występując o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie adwokata, złożyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym z którego wynika, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 1 144,55 zł miesięcznie brutto. Z przedmiotowego oświadczenia wynika również, że skarżąca nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. W zalegającym w aktach niniejszej sprawy oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 15 października 2012 r. skarżąca deklarowała dom o pow. 160 m2 oraz nieruchomość, której pow. wynosi 0,11 ha, jednakże składając dodatkowe oświadczenie w sprawie I SA/Rz 1147/12, skarżąca wyjaśniła, że nie jest już właścicielką domu o którym wyżej mowa, gdyż nieruchomość ta została przez nią darowana siostrze, w dniu 8 stycznia 2013 r., zaś dom po rodzicach wchodzi do masy spadkowej, do której prawa rości sobie sześć osób. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z powołanego wyżej przepisu, prawa pomocy zasadnie może domagać się osoba, w przypadku której partycypowanie w kosztach postępowania wiązałoby się z pozbawieniem jej środków koniecznego utrzymania. Ocena przesłanek o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a musi się odnosić się do sytuacji materialnej konkretnego wnioskodawcy, jego możliwości płatniczych, a także możliwości wygospodarowania środków na pokrycie kosztów postępowania. W niniejszej sprawie skarżąca dwa miesiące przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy wyzbyła się większości swego majątku, i to pod tytułem darmym, dokonując darowizny stanowiącej jej własność nieruchomości na rzecz siostry. W tej więc sytuacji nie może ona zasadnie domagać się ustanowienia w sprawie adwokata na koszt podatników, powołując się między innymi na swoją sytuację materialną. Zwrócić też należy uwagę na to, że skarżąca dokonała darowizny stanowiącej jej własność nieruchomości mając pełną świadomość, że dalsze prowadzenie przedmiotowej sprawy będzie się wiązało z odpowiednimi kosztami, tym bardziej więc trudno jest zrozumieć sens wyzbycia się przez nią majątku. Na marginesie niniejszych rozważań należy jedynie zasygnalizować, że zgodnie z art. 897 Kodeksu cywilnego (ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny – Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.) jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia. Mając więc na uwadze treść powołanego przepisu należy stwierdzić, że nawet jeżeli skarżąca rzeczywiście nie byłaby w stanie pokryć kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, to powinna zwrócić się o pomoc do obdarowanej, jako że wydatki na ten cel mieszczą się w zakresie pojęcia "usprawiedliwionych potrzeb" skarżącej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło