I SA/Rz 820/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Serafin-Kosowska /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Małgorzata Niedobylska Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 12 maja 2009r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2008r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonalności decyzji - oddala skargę - Decyzją nr (...) z dnia (...) sierpnia 2008r. – wydaną w postępowaniu wznowieniowym – Burmistrz B. orzekł o uchyleniu w całości decyzji Burmistrza Gminy B. z dnia (...) lutego 2005r. nr (...) i orzekł o ustaleniu łącznego zobowiązania pieniężnego za 2005 rok w wysokości 3.656 zł. W rozdzielniku wskazującym osoby /sześć osób/, którym przedmiotowa decyzja ma być doręczona, wymieniona została między innymi A. Z.. Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2008r. A. Z. zwróciła się do Burmistrza B. /tj. do organu I instancji/ o wstrzymanie wykonania opisanej wyżej decyzji z dnia [...] sierpnia 2008r. a na uzasadnienie tego wniosku podała, iż wstrzymanie decyzji uzasadniają istotne powody wykazane szczegółowo w odwołaniu /wniesionym w tym samym czasie/ od tejże decyzji. Postanowieniem z dnia (...) września 2008 r. nr (...) Burmistrz B. odmówił wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji a w uzasadnieniu podał, że wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek wstrzymania określonych a w art. 224 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 8 poz. 60 z 2005r. z późn. zm./ tj. ważnego interesu własnego lub interesu publicznego. Po rozpoznaniu zażalenia A, Z, od opisanego wyżej postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało je w mocy postanowieniem z dnia (...) października 2008r. nr (...). W uzasadnieniu postanowienia Kolegium stwierdziło, że zgodnie z art. 224 § 2 Ordynacja podatkowej - w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2009 r. tj. poprzedzającym wejście w życie art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 209, poz. 1318)- organ podatkowy mógł, z urzędu lub na wniosek strony – w toku postępowania odwoławczego – wstrzymać w drodze postanowienia wykonanie decyzji w całości lub w części, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem strony lub interesem publicznym. W niniejszej sprawie we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji strona nie przytoczyła żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego uwzględnienie. W szczególności nie powołała się na niedostateczny stan majątkowy, ani też na zagrożenie utraty płynności finansowej. Strona ograniczyła się wyłącznie do ogólnego odesłania do okoliczności wskazanych w składanych w toku postępowania pismach procesowych. Z tych względów nie można przyjąć, że wykazano fakty przesądzające o konieczności ochrony ważnego interesu strony. Tym bardziej nie można dopatrzyć się ewentualnego zagrożenia dla interesu publicznego. Organy nie mogą przyjmować domniemania, że zapłata podatku wynikająca z obowiązku wykonania decyzji organu I instancji będzie rodzić dla strony negatywne następstwa. Nie można także zakładać, że zaskarżona decyzja jest wadliwa i zostanie uchylona w toku instancji. Z postanowieniem tym nie zgodziła się A. Z. składając na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że okoliczności mające wpływ na wstrzymanie wykonania zaskarżonej odwołaniem decyzji wykazała już w odwołaniu. Przedstawiając przebieg dotychczasowych postępowań podatkowych sformułowała zarzuty przemawiające za wadliwością decyzji podatkowej, w tym ze względu na skierowanie jej do osoby niebędącej stroną. Wskazała ponadto na nieprawidłowe ustalenie przez organ przedmiotu opodatkowana, czego przyczyny upatruje m.in. w wadliwych wpisach figurujących w ewidencji gruntów i budynków. W piśmie procesowym z dnia 13 marca 2008 r. A. Z. uzupełniła skargę dodając, że wykonała już decyzję organu I instancji – uiściła wymierzony podatek, zgodnie z pouczeniem organu. Podała także, że w przedmiocie wniesionego przez nią odwołania od decyzji organu I instancji z dnia (...) sierpnia 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) stycznia 2009 r. nr (...) stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Z postanowienia tego wynika, że w zaskarżonej odwołaniem decyzji I instancji brakowało prawidłowego oznaczenia stron postępowania; organ zamiast wskazać je w sentencji, ograniczył się do załączenia w rozdzielniku listy adresatów, którym doręczył decyzję, co w ocenie organu odwoławczego odbyło się z naruszeniem prawa. Odwołanie złożone od aktu pozbawionego prawidłowego oznaczenia stron, było niedopuszczalne. W nawiązaniu do powyższych okoliczności skarżąca wniosła w skardze o uchylenie zaskarżonego postanowienia w przedmiocie wstrzymania oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji – dołączyła egzemplarz przedmiotowego postanowienia z dnia [...] stycznia 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Podkreśliło, że skarżąca w toku postępowania podatkowego nie wskazała jakichkolwiek przyczyn przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej odwołaniem decyzji. Rozpoznając wniesioną skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W okolicznościach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności ustalić należy, czy postępowanie sądowoadministracyjne nie stało się bezprzedmiotowe. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia było wstrzymanie wykonania decyzji w trybie art. 224 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2009 r., tj. poprzedzającym wejście w życie art. 1 pkt 36 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 209, poz. 1318). Przepis ten, który na mocy art. 9 ustawy nowelizującej znajduje zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, służył wstrzymaniu wykonania decyzji podatkowej I instancji na czas toczącego się postępowania odwoławczego. Końcową datą ewentualnego wstrzymania wykonania decyzji w trybie art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej jest data wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2004 r., I SA/Łd 2261/02, "Przegląd Orzecznictwa Podatkowego" 2005, Nr 3, poz. 63). Ocenić w związku z tym należy, czy ostateczne załatwienie sprawy podatkowej poprzez wydanie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania (przesądzające o nabyciu przymiotu ostateczności przez decyzję organu I instancji) oraz wykonanie decyzji nieostatecznej przez jej adresata / jak twierdzi skarżąca/nie czyni bezprzedmiotowym rozważania kwestii wstrzymania wykonania wykonanej już decyzji w okresie, gdy była jeszcze nieostateczna (R. Sawuła: Wstrzymanie wykonania rozstrzygnięć wydanych w postępowaniu administracyjnym, Przemyśl-Rzeszów 2008, s. 243.). Przyjąć należy, że skoro podstawową funkcją sądów administracyjnych wynikającą z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) jest rozstrzyganie o legalności działalności administracji publicznej w sprawach skarg na wszystkie postanowienia, na które służy zażalenie, umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego byłoby nieuzasadnione. Także po utracie możliwości faktycznego korzystania ze wstrzymania wykonania nieostatecznej decyzji podatkowej wydanej pod rządami art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej, strona zachowuje prawo do sądowej kontroli legalności postanowienia organu, a w szczególności ma prawo oczekiwać wydania orzeczenia zawierającego ocenę prawną, czy odmowa wstrzymania wykonania decyzji, która wywołała obowiązek uiszczenia podatku (art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2009 r.), w dacie orzekania przez organ znajdowała oparcie w obowiązującym wówczas prawie. Prawidłowo oceniły orzekające organy, że w sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem nie zachodziła żadna z określonych w art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej przesłanek wstrzymania wykonania nieostatecznej decyzji podatkowej. Stosownie do tego przepisu organ podatkowy, który wydał decyzję i nie przekazał jeszcze akt sprawy organowi odwoławczemu (art. 224 § 4 pkt 1 Ordynacji podatkowej), na wniosek strony wstrzymywał w drodze postanowienia wykonanie decyzji w całości lub w części, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem strony lub interesem publicznym. Postanowienie wydane na podstawie tego przepisu było postanowieniem związanym ("organ .... wstrzymuje wykonanie decyzji"); nie opierało się na uznaniu administracyjnym (B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2007, s. 471). Jeżeli zachodziły okoliczności czyniące zadość zwrotom szacunkowym: "ważny interes strony" lub "interes publiczny", organ podatkowy miał obowiązek wstrzymać wykonanie decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien był przy tym odpowiadać wymogom podania określonym w art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej, tj. zawierać treść żądania, z której wynikać powinno nie tylko to, iż strona pragnie skorzystać ze wstrzymania wykonania decyzji, ale i to, z jakich powodów dopatruje się w swoim przypadku wyjątku od zasady wykonalności nieostatecznych decyzji podatkowych. Złożenie umotywowanego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji było warunkiem koniecznym dla jego uwzględnienia w świetle art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej (I.Andrzejewska-Czernek: Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym, "Przegląd Podatkowy" 2007, Nr 11, s. 36). Jak zasadnie wskazały orzekające organy, skarżąca ani we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r., ani też w zażaleniu z dnia 15 września 2008 r. nie wskazała jakiegokolwiek argumentu, przemawiającego za koniecznością ochrony jej ważnego interesu, względnie za koniecznością ochrony interesu publicznego. Ograniczyła się tylko do sformułowania żądania wstrzymania wykonania decyzji dodając, że dostateczne ku temu powody zawarła już wcześniej w odwołaniu. Nawet jednak w odwołaniu z dnia 18 sierpnia 2008 r. nie można odnaleźć takich powodów. Strona zaprezentowała w nim wyłącznie chronologiczny opis przebiegu dotychczasowych postępowań podatkowych oraz zarzuty skierowane przeciwko legalności decyzji organu I instancji, związane m.in. z błędnym oznaczeniem strony, wadliwymi wpisami w ewidencji gruntów i budynków, nieuwzględnieniem przez organ wydający decyzję wszystkich wniosków dowodowych i błędnymi ustaleniami faktycznymi. Jak trafnie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 kwietnia 2007 r., III SA/Wa 4160/06 (LexPolonica nr 1785697), art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej nie przewidywał możliwości wstrzymania wykonania decyzji nieostatecznej z powodu wad, którymi może ewentualnie być obarczona decyzja. Skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności faktycznych ani dowodów, z których mogłaby wynikać konieczność uruchomienia względem niej ochrony czasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji ze względu na jej ważny interes lub interes publiczny. Jak podkreśla się w doktrynie, organy podatkowe nie mają obowiązku czuwania z urzędu nad tym, aby wydana decyzja nie naruszała ważnego interesu strony (B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2007, s. 471). Gdyby tak było, zasada określona w art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej stanowiłaby wierne powtórzenie treści art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, a tak przecież nie jest. Niezależnie od tego, stwierdzić należy, iż okoliczności sprawy wyraźnie wskazują, że ważny interes skarżącej nie mógł ulec naruszeniu wskutek odmowy wstrzymania wykonania decyzji podatkowej. Skarżąca bez konieczności wszczynania postępowania egzekucyjnego uiściła zobowiązanie (pismo z dnia 13 marca 2008 r., k. nr 58 akt sądowych), a więc poniesienie tego ciężaru mieściło się w jej faktycznych możliwościach, nie wywołując uszczerbku w środkach służących bieżącemu utrzymaniu. Podkreślić przy tym należy, że postanowienia w niniejszej sprawie tj. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji wymiarowej organu I instancji, zapadły przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy w przedmiocie odwołania od tejże decyzji a w postępowaniu w przedmiocie wstrzymania decyzji – którą doręczono stronie – przedmiotem badania są przesłanki wymienione wyżej, nie zaś ewentualna /potencjalna na tym etapie postępowania/ wadliwość decyzji. W uwzględnieniu naprowadzonych wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę w niniejszej sprawie oddalił jako nieuzasadnioną.