I SA/Rz 821/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ WSA Jarosław Szaro Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wynagrodzenie radcy prawnemu G. G. – Kancelaria Radcy Prawnego w kwocie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, w tym podatek od towarów i usług w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, za pomoc prawną udzieloną z urzędu. I SA/Rz 821/17 Uzasadnienie Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS) z dnia [...] października 2017r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej: NUS) z dnia [...] kwietnia 2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy udzielenia S. K. (dalej: zobowiązany/skarżący) ulgi podatkowej w formie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn za 2016r. w kwocie 8.133 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 4.141 zł. Z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 31 stycznia 2017r., uzupełnionym pismem z dnia 3 marca 2017r., zobowiązany zwrócił się do NUS o umorzenie zaległości podatkowej za 2006 rok z tytułu podatku od spadków i darowizn w kwocie 13.254,34 zł. wraz odsetkami z uwagi na problemy zdrowotne i złą sytuację materialną. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego NUS decyzją z dnia [...] kwietnia 2017r. odmówił udzielenia zobowiązanemu wnioskowanej ulgi. Uzasadniając odmowę udzielenia ulgi organ I instancji wskazał, że związany jest stanowiskiem organu administracji samorządowej tj. Prezydenta Miasta, który w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2017r., [...], nie wyraził zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej w kwocie 8.133 zł z odsetkami w kwocie 4.141 zł. Od decyzji organu I instancji zobowiązany wniósł odwołanie, po rozpatrzeniu którego, powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2017r., DIAS utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w kwestii związania organów podatkowych w niniejszej sprawie stanowiskiem Prezydenta Miasta odmawiającym zgody na umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej. DIAS wyjaśnił, że zgodnie z art. 209 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej: O.p.), której przepisy mają zastosowanie do umarzania należności z tytułu podatku od spadków i darowizn (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, Dz. U. z 2017r., poz. 145 - dalej: u.d.j.s.t.), jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, w tym wyrażenia opinii lub zgody albo wyrażenia stanowiska w innej formie, decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Za mocy art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. g u.d.j.s.t. podatek od spadków i darowizn stanowi w całości dochód jednostki samorządu terytorialnego. DIAS podkreślił, że przyznanie ulgi podatkowej w zakresie podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego uzależnione jest od wyrażenia zgody przez przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego, co następuje w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie (art. 18 ust.3 u.d.j.s.t.). Organ podatkowy może zrealizować przyznaną mu kompetencję do zastosowania ulgi w zapłacie podatku od spadków i darowizn, jako podatku stanowiącego dochód gminy, nie przekraczając jednak zakresu, jaki został wyznaczony w postanowieniu organu jednostki samorządu terytorialnego. W ocenie organu II instancji, prawidłowo organ I instancji wystąpił o zajęcie stanowiska do Prezydenta Miasta, jako organu właściwego do wydania zgody w zakresie umorzenia wnioskowanej zaległości podatkowej, który postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017r., nr [...], nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn, z powodu braku wystąpienia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Mimo zatem, że organ I instancji, dokonując analizy materiału dowodowego uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki ważnego interesu podatnika oraz interesu publicznego, zobowiązany był wziąć pod uwagę odmowne stanowisko Prezydenta Miasta. Odnosząc się do zarzutów odwołania, DIAS wskazał, że wysokość uzyskanych przez zobowiązanego dochodów za lata 2014-2016 została wskazana przez organ I instancji w prawidłowych kwotach, na podstawie informacji przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za lata 2014-2015 oraz PIT-11 za 2016r. W ocenie organu II instancji, wbrew twierdzeniom zobowiązanego, nie doszło do poświadczenia nieprawdy w zakresie danych wskazanych w postanowieniu Prezydenta Miasta , gdyż są one zgodne z treścią informacji o czynnościach majątkowych zobowiązanego będącej w posiadaniu organu I instancji, z której wynika, że łączna kwota darowizn otrzymanych przez zobowiązanego w 2006r. wyniosła 183.027,68 zł. Za niezasadny organ II instancji uznał również zarzut przedstawienia fałszywego obrazu posiadanego przez skarżącego majątku ruchomego w postaci samochodów osobowych, wskazując, że ustalenia te wynikają m.in. z informacji z CEPIK. Na powyższą decyzję organu odwoławczego zobowiązany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie przedawnienia należności podatkowej od spadków i darowizn za 2016r. oraz uznanie za nielegalne zajęcia komorniczego przez Urząd Skarbowy w P. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że organy podatkowe w sposób niezgodny z prawdą przedstawiły kwoty jego dochodów za lata 2014-2016 oraz że organ I instancji dokonał wadliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego odnośnie posiadanego przez niego majątku ruchomego. Zdaniem skarżącego, postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2017r. jest niewiarygodne, gdyż zawiera nieprawdziwe informacje dotyczące posiadanych przez niego ruchomości. Ponadto skarżący wskazał, że w chwili obecnej utrzymuje się wyłącznie z renty inwalidzkiej w wysokości ok. 500 zł i nie posiada środków finansowych umożliwiających spłatę zaległości podatkowej. Zaznaczył, że stan jego zdrowia uległ pogorszeniu, z czym wiążą się wydatki na leczenie. W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 - dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn w wysokości 8.133 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 4.141 zł. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Stosownie do tego przepisu organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b O.p., w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Rozpatrując wniosek podatnika o przyznanie jednej z wyżej opisanych ulg, organ podatkowy jest zobowiązany do dokonania oceny dwóch przesłanek, a mianowicie: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, zaś interes publiczny to dążenie do sytuacji, w której podatnicy regulują swoje zobowiązania podatkowe w całości i terminowo przy równoczesnej dbałości o interes Skarbu Państwa, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa, a więc i możliwości realizacji zadań ogólnospołecznych. W interesie publicznym leży też, by podatnicy przestrzegali przepisów podatkowych z poszanowaniem zasady równości i sprawiedliwości opodatkowania. Umorzenie zaległości podatkowej jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania i może być stosowane w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Przesłanki te powinny być rozważone na podstawie wszystkich występujących w sprawie okoliczności faktycznych. W razie stwierdzenia, że jedna, bądź obydwie przesłanki występują, przepis art.67a § 1 pkt 3 O.p. uprawnia, a nie obliguje do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Decyzje organów podatkowych w tym przedmiocie są bowiem wydawane w ramach tzw. "uznania administracyjnego". Uznaniowość decyzji polega na tym, że to do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Organ może odmówić umorzenia zaległości nawet wówczas, gdy zachodzą przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Powołany przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. ma zastosowanie m.in. do podatków i opłat stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego (art. 18 ust. 1 u.d.j.s.t.), do których – w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 lit.g u.d.j.s.t. - należy podatek od spadków i darowizn. Zgodnie natomiast z art. 18 ust. 2 tej u.d.j.s.t., w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Wniosek lub zgoda są wydawane w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie (art. 18 ust. 3 ww. ustawy). W przypadku zatem podatku od spadków i darowizn, należącego do dochodów gminy, zasadnicze znaczenie ma zatem słusznie wskazywane przez organy podatkowe, wynikające z art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. ograniczenie możliwości umorzenia zaległości podatkowych. Zawarty w art. 18 ust. 2 tej u.d.j.s.t. zwrot "wyłącznie na wniosek lub za zgodą" jednoznacznie przesądza, że wynikające z art. 67a § 1 O.p., uprawnienia do udzielania ulg w spłacie podatków stanowiących dochody jednostek samorządu terytorialnego mogą być realizowane przez organy podatkowe z uwzględnieniem stanowiska organu jednostki samorządu terytorialnego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2002 r. sygn. akt III RN 135/01, OSNP 2003/13/300). Oznacza to, że brak zgody tego organu wyłącza możliwość pozytywnego dla podatnika rozstrzygnięcia wniosku o udzielenie ulgi przez organy podatkowe. Obowiązek działania na podstawie przepisów prawa nakładał zatem na NUS w pierwszej kolejności podjęcie czynności celem uzyskania zgody Prezydenta Miasta na umorzenie zaległości podatkowej skarżącego. Organ I instancji uczynił to występując w piśmie z dnia 21 marca 2017r. do Prezydenta Miasta o zajęcie stanowiska w trybie art. 209 § 1 O.p., przedkładając temu organowi wniosek skarżącego wraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017r. Prezydent Miasta nie wyraził zgody na umorzenie zaległości skarżącego w podatku od spadków i darowizn. W tej sytuacji, organy podatkowe mogły jedynie podjąć decyzję o odmowie umorzenia przedmiotowej zaległości, bez względu na własną ocenę zasadności argumentacji podnoszonej przez skarżącego. W tym zakresie organy podatkowe nie działają w granicach swojego uznania administracyjnego. W świetle zarzutów skargi należy wskazać, że organy podatkowe nie kwestionowały faktu, że sytuacja materialna skarżącego, utrzymującego się jedynie ze świadczenia rentowego, jest trudna i nie czyni tego również Sąd. Tym niemniej zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszały prawa. Jak już zostało wskazane, ustanowione przepisem ustawy związanie stanowiskiem Prezydenta Miasta, nie pozwalało organom podatkowym na pozytywne rozpatrzenie wniosku skarżącego. Należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 1 marca 2010r. sygn. akt II FPS 9/09 (dost. CBOiS), orzekł, iż postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulgi podatkowej, o którym mowa w art. 18 ust. 3 u.d.j.s.t. nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jednakże sąd administracyjny winien dokonać kontroli jego legalności przy rozpoznawaniu skargi na decyzję dyrektora izby skarbowej, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. Oceniając zatem podane przez Prezydenta Miasta uzasadnienie odmowy wyrażenia zgody na umorzenie zaległości podatkowej skarżącego, Sąd doszedł do przekonania, że w okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy, odmowa ta nie była dowolna. Organ ten przy wydawaniu postanowienia obowiązany był do ustalenia czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Następnie w przypadku stwierdzenia, że przynajmniej jedna z tych przesłanek w sprawie występuje, organ samorządu terytorialnego obowiązany był do wyważenia interesu publicznego przejawiającego się w powszechności opodatkowania z racjami uzasadniającymi zastosowanie ulgi płatniczej. W postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2017r. Prezydent Miasta wskazał, że wprawdzie przedstawiona we wniosku i oświadczeniu majątkowym sytuacja materialna skarżącego nie jest zadowalająca, jednakże podatnika nie można zaliczyć do osób ubogich, gdyż posiada majątek m.in. w postaci zabudowanej nieruchomości oraz stałe źródło dochodu. Organ ustalił, że skarżący w grudniu 2006r. nabył nieruchomości gruntową zabudowaną domem, na zakup której otrzymał darowiznę w łącznej kwocie 183.027,68 zł. Wobec faktu niezgłoszenia darowizny do Urzędu Skarbowego NUS decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. ustalił zobowiązanie podatkowe z tytułu opodatkowania dochodów z nieujawnionych źródeł. Ponadto organ wskazał, że skarżący mimo posiadania nieuregulowanych zobowiązań nabył samochody osobowe i nie starał się chociażby częściowo uregulować przedmiotowej zaległości. Podkreślając wyjątkowy charakter wnioskowanej ulgi organ stwierdził, że niekorzystna sytuacja finansowa skarżącego nie jest wystarczającą podstawą do udzielenia ulgi podatkowej i nie rodzi po stronie organów podatkowych obowiązku jej udzielenia. W świetle powyższego Sąd uznał, że postanowienie Prezydenta Miasta odmawiające wyrażenia takiej zgody nie naruszało prawa, a odmowa wyrażenia gody na umorzenie przedmiotowej zaległości mieściła się w ramach uznania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że skarżący wnioskował o zastosowanie ulgi wyjątkowej między innymi przez fakt, iż jest to ulga najdalej idąca – jej zastosowanie oznacza bowiem definitywną rezygnację z dochodzenia należności budżetowych. W rozpoznanej sprawie organy podatkowe w wydanych decyzjach dokonały własnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnienia okoliczności faktycznych w kontekście wystąpienia w sprawie wskazanych w art. 67a § 1 O.p. przesłanek umorzenia zaległości podatkowych stwierdzając, że w sprawie zachodzi zarówno przesłanka ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego. Omawiając udzielenia wnioskowanej ulgi organy prawidłowo stwierdziły, że postanowienie Prezydenta Miasta, wydane na podstawie art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t., w którym organ nie wyraził zgody na udzielenie ulgi, było dla organów podatkowych stanowiskiem wiążącym, a co za tym idzie, brak było prawnej możliwości aby uwzględnić wniosek skarżącego. W ocenie Sądu, niezasadne są zarzuty niezgodnego z prawdą przedstawienia przez organy podatkowe dochodów skarżącego za lata 2014-2016 oraz wadliwej oceny materiału dowodowego w kwestii posiadanego przez skarżącego majątku ruchomego, tj. samochodów osobowych, gdyż twierdzenia skarżącego nie mają odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Jak wynika z akt sprawy wysokość uzyskanych przez zobowiązanego dochodów za lata 2014-2016 została ustalona na podstawie informacji przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za lata 2014-2015 oraz PIT-11 za 2016r., natomiast informacje o pojazdach organy uzyskały z CEPIK. Z dokumentów tych wynika, że poza wykazanym w oświadczeniu samochodem osobowym, skarżący figuruje również jako nabywca czterech samochodów (w okresie 2012-2015 nabył cztery samochody, a następnie trzy z nich zbył). Podobnie gołosłowne, są - nie poparte żadną argumentacją - twierdzenia skarżącego odnośnie przedstawienia w postanowieniu Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2017r. nieprawdziwych informacji dotyczących posiadanych przez niego samochodów. W ocenie Sądu, brak jest powodów do podważania wiarygodności powyższego dokumentu. Nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił. O wynagrodzeniu pełnomocnika za pomoc prawną udzieloną z urzędu orzeczono na podstawie § 4 ust.1 i 3 w zw. z § 21 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016r., poz. 1715).