I SA/Rz 829/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ SO del. Piotr Popek Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2015r. spraw ze skarg spółki "A" w L. na decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2015 r. - nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o umorzenie składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek, - nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres od czerwca 2005r. do grudnia 2008r., 1) uchyla zaskarżone decyzje, 2) uchyla decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] maja 2015r. nr [...] i nr [...] oraz poprzedzające je decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2015r. nr [...] i nr [...]. I SA/Rz 829/15 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2014r. "A" Sp. z o.o. w L. (dalej: zobowiązany/skarżący) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) o umorzenie składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne pracowników zobowiązanego, którzy w latach 2004-2008 wykonywali świadczenia zdrowotne u innego pracodawcy na podstawie umów zlecenia oraz ewentualnie - w razie odmowy umorzenia – o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty zaległości z okresem spłaty do pięciu lat. ZUS decyzjami z dnia [...] stycznia 2015r.: - nr [...], odmówił umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres 06/2005-12/2008 w łącznej kwocie 223.097,28 zł, w tym z tytułu składek - 85.966,28zł i odsetek za zwłokę od składek w części finansowanej przez płatnika i ubezpieczonych w łącznej wysokości – 137.131,00zł, - nr [...], umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych w okresie 2004-2008r. W wyniku rozpatrzenia wniosku zobowiązanego z dnia 2 lutego 2015r. o ponowne rozpatrzenie spraw, decyzjami z dnia [...] marca 2015r., nr: [...] i [...], ZUS utrzymał w mocy zaskarżone decyzje z dnia [...] stycznia 2015r. Na decyzje organu odwoławczego zobowiązany złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasadzenie kosztów postępowania. Działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270) - dalej: P.p.s.a, ZUS decyzjami z dnia [...] maja 2015r. nr [...] i [...], uwzględnił skargi w całości i uchylił decyzje z dnia [...] marca 2015r. nr [...] i [...], stwierdzając, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania, gdyż zostały podpisane przez tę samą osobę, która decydowała w pierwszej instancji. Następnie, po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego z dnia 2 lutego 2015r. o ponowne rozpatrzenie spraw, ZUS decyzjami z dnia [...] czerwca 2015r.: - [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie o umorzenie składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek w kwocie 74.557,17zł, - nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2015r., nr [...], w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za okres 06/2005-12/2008 w łącznej kwocie 223.097,28zł. Uzasadniając decyzję nr [...] ZUS wyjaśnił, że przepis art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015r., poz. 121) – dalej: u.s.u.s. wyklucza możliwość podejmowania przez ZUS rozstrzygnięć w zakresie umorzenia bądź odmowy umorzenia składek w części finansowanej przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek oraz stwierdził, że wskazana w decyzji kwota 74.557,17zł stanowi należność główną i nie uwzględnia odsetek za zwłokę, gdyż są one należnościami finansowanymi przez płatnika składek. Natomiast w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, ZUS stwierdził, że w sprawie nie występują okoliczności wymienione w przepisie art. 28 ust. 3 pkt 1 – 5 u.s.u.s., oraz brak jest podstaw do zastosowania przesłanki określonej w pkt 6 tego przepisu, gdyż zaległości nie były jeszcze dochodzone w drodze egzekucji administracyjnej. Na decyzje organu odwoławczego zobowiązany złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono: 1. rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przez nie rozpatrzenie w toku instancji wniosku zobowiązanego o umorzenie składek, gdyż decyzję w pierwszej instancji wydał Inspektorat ZUS w P., bez upoważnienia Prezesa ZUS, który taką kompetencję przyznał dyrektorom poszczególnych oddziałów, 2. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art.28 ust. 4 w zw. z art. 28 ust. 1 – 3b, art.30 i art.32 u.s.u.s., przez przyjęcie, że przepis ten nie pozwala na umorzenie samych odsetek za zwłokę w płatności składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, o co zobowiązany występował we wniosku z dnia 25 sierpnia 2014r. Uzasadniając skargi skarżący zarzucił, że ZUS uchylając decyzje i stosując autopoprawkę w zakresie podpisania decyzji, nie dokonał żadnych zmian merytorycznych. Ponadto skarżący podniósł, że organ dokonał błędnej wykładni art. 28 ust. 1 -3b, art. 30 i art. 32 u.s.u.s., nie odniósł się do wniosku o umorzenie należności z tytułu składek (odsetek) oraz o odroczenie terminu płatności i rozłożenie zaległości na pięcioletnie raty. Zdaniem skarżącego, wbrew twierdzeniom organu, możliwe jest umorzenie samych odsetek za zwłokę. Skarżący zarzucił, że odsetki za rzekomą zwłokę zostały bezpodstawnie naliczone od 2004 roku, a powinny być naliczane od daty wydania i doręczenia stosownej decyzji przez ZUS. Według skarżącego, organ powinien wziąć pod uwagę, że skarżący nie przyczynił się do powstania zaległości wynikającej z opóźnienia w wydaniu decyzji wymiarowej przez ZUS, który jeszcze w 2011 roku obciążał należnościami składkowymi NZOZ J. K. W odpowiedziach na skargi organ odwoławczy podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach i wniósł o oddalenie skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skargi są zasadne. Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że w dniu [...] maja 2015r. ZUS wydał decyzje w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 P.p.s.a., uwzględniając skargi w całości i uchylając decyzje organu odwoławczego z dnia [...] marca 2015r., utrzymujące w mocy decyzje organu I instancji z dnia [...] stycznia 2015r. Stosownie do art. 54 § 3 P.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Niekwestionowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych jest, że warunkiem zastosowania przez organ autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zawartych w niej wszystkich zarzutów oraz wniosków, a także stanowiska prawnego (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2011r., sygn. akt II GSK 2108/2011, LexisNexis nr 3068607). W rozpoznawanej sprawie w skargach z dnia [...] kwietnia 2015r. na decyzje organu odwoławczego z dnia [...] marca 2015r. skarżący zarzucił: 1) naruszenie zasady dwuinstancyjności polegające na wydaniu decyzji w pierwszej i drugiej instancji przez tę samą osobę, 2) naruszenie art. 28 ust. 4 w zw. z art. 28 ust. 1 – 3b, art.30 i art.32 u.s.u.s., przez przyjęcie, że przepis ten nie zezwala na umorzenie samych odsetek za zwłokę w płatności składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek oraz składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i nierozpatrzenie istoty sprawy. W ocenie Sądu, niewątpliwym jest, że organ odwoławczy skorzystał z autokontroli w sposób nieprawidłowy, gdyż nie uwzględnił skarg w całości - dokonał naprawy jedynie uchybienia formalnego (nowe decyzje zostały podpisane przez inną osobę niż ta, która podpisała decyzje w pierwszej instancji), pomijając zarzuty skarg dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i odnoszące się do nich uzasadnienie prawne. Z powyższych względów, wydane w trybie autokontroli decyzje z dnia [...] maja 2015r. są wadliwe i podlegają uchyleniu jako naruszające art. 54 § 3 P.p.s.a. W konsekwencji uchyleniu podlegają również zaskarżone decyzje wydane w wyniku rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw złożonego od ww. decyzji z dnia [...] maja 2015r. Ponadto bezspornym jest, że decyzje organu odwoławczego z dnia [...] marca 2015r. nr: [...] i [...] oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji z dnia [...] stycznia 2015r. zostały podpisane przez Zastępcę Dyrektora J. M.. Oznacza to, że brała ona udział w wydaniu decyzji w obu instancjach w rozumieniu art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267) – dalej: k.p.a. Na podstawie tego przepisu pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Pracownik wyłączony od udziału w sprawie nie może zatem podejmować czynności procesowych w tej sprawie, z zastrzeżeniem art. 24 § 4 k.p.a. Reguła ta ma odpowiednie zastosowanie do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (Andrzej Wróbel w: Małgorzata Jaśkowska, Andrzej Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2000, str. 198-199 i 202). Oznacza to, że J. M. brała udział w wydaniu decyzji z dnia [...] marca 2015r., mimo że podlegała wyłączeniu od udziału w nim, z mocy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. W związku z tym należy stwierdzić, że w sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.), skutkując koniecznością uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2015r., nr: [...] i [...]/ Ponadto w aktach administracyjnych brak jest upoważnienia Prezesa ZUS dla J.M. do wydania decyzji. Z uwagi na to, że uchylenie wskazanych decyzji ZUS spowodowane było przedstawionymi uchybieniami formalnymi, odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi byłoby przedwczesne. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, orzekł jak w sentencji. W ponownym postępowaniu organ odwoławczy zobowiązany jest do rozpatrzenia wniosku zobowiązanego z dnia 2 lutego 2015r. o ponowne rozpatrzenie spraw i wydanie decyzji z uwzględnieniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.