I SA/Rz 838/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [.] z dnia [.] października 2017 r. nr [.] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I kwartał 2014 r. - p o s t a n a w i a - I. przyznać B. prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w 1/2 (słownie: jednej drugiej) części, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. B. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie majątkowym podano, że wniosek podyktowany jest trudną sytuacją gospodarczą Spółki. Od 22 października 2014 r. znajduje się w stanie likwidacji, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie rozpoczyna nowych przedsięwzięć. Nie posiada rachunku bankowego, ani środków w kasie. Wartość kapitału zakładowego wynosi 42 200 zł, wartość środków trwałych 116 370,54 zł, za ostatni rok obrotowy odnotowano stratę 275,03 zł; przychód wyniósł 1 463,80 zł. Przysługuje jej wierzytelność w kwocie 6 000 zł wobec M. sp. z o.o. z tytułu czynszu. Zobowiązania budżetowe w kwocie 6 144,80 zł wynikają z zapłaty podatku od nieruchomości. Nie posiada żadnych wierzytelności. Siedziba Spółki mieści się w budynku będącym jej własnością, ale w okresie ostatnich 6 miesięcy nie były do niego przyłączone media, więc nie ponoszono z tego tytułu wydatków. Podatek od nieruchomości w tym okresie wyniósł 786 zł. Nie posiada jakichkolwiek środków na uiszczenie opłaty sądowej. Likwidator nie pobiera wynagrodzenia, pokrywa on natomiast wynagrodzenie pełnomocnika. Wartość przedmiotu zaskarżenia Przewodniczący Wydziału I określił na 7 324 153 zł i stanowić będzie ona podstawę obliczania należnych wpisów. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", osobie prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Winna zatem przedstawić swoją sytuację materialną i zdolności płatnicze, które w obiektywny sposób wykazałyby, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania związanych z udziałem w nim, czyniąc zadość dyspozycji art. 199 Ppsa. Podkreślić przy tym należy, że instytucja prawa pomocy nie może być wykorzystywana do ochrony prywatnego majątku, ponieważ służyć ma zapewnieniu dostępu do sądu tym podmiotom, którym brak środków dostęp ten by uniemożliwiał, które znajdują się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej uniemożliwiającej wygospodarowanie lub pozyskanie środków pieniężnych. Ponadto, w przypadku osób prawnych, wykazanie przesłanek określonych w art. 246 § 2 Ppsa nie obliguje do uwzględnienia wniosku (por. postanowienie NSA z 30 września 2014 r. I FZ 325/14 oraz z 1 sierpnia 2014 r. II FZ 1189/14; opublikowane na stronie internetowej "http://orzeczenia.nsa.gov.pl"). Analiza wniosku w niniejszej sprawie przemawia za jego uwzględnieniem w części. Nie w pełni wykazano bowiem, że Spółka - znajdująca się z toku procesu likwidacyjnego, nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. Jak wynika z wpisu w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (nr ...) Spółka znajduje się w likwidacji. Ma jednak w dalszym ciągu podmiotowość prawną, ponieważ w czasie likwidacji, zgodnie z art. 274 § 3 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1577) dalej określanej skrótem "Ksh", zachowuje osobowość prawną. W dalszym ciągu jest więc uczestnikiem obrotu gospodarczego (prowadziła wcześniej działalność gospodarczą, z którą związana jest sprawa), choć nie prowadzi już aktualnie działalności operacyjnej. Dysponuje jednak majątkiem o wartości przewyższającej wartość wpisu, a nie ma już żadnych istotnych zobowiązań, które ten majątek w toku likwidacji by wyczerpywały; zadeklarowane zobowiązanie wynosi tylko 6 144,80 zł. Wartość środków trwałych określona została natomiast na 116 370,54 zł, a biorąc pod uwagę przedstawione bilanse dotyczy ona, będącej własnością Spółki, nieruchomości gruntowej i znajdującego się na niej budynku w miejscowości CD. Dysponuje więc majątkiem (środkiem), którego wartość przewyższa ewentualne koszty sądowe, a nie ma innych wydatków (poza zobowiązaniem 6 144,80 zł, które wszak równoważy wierzytelność wobec M. sp. z o.o.), które musiałaby jeszcze w toku likwidacji zaspokoić. Wartość kapitału zakładowego to z kolei kwota 42 200 zł. Do czasu dysponowania takimi aktywami uwzględnienie wniosku w całości nie jest zatem możliwe, ponieważ oznaczałoby ochronę prywatnego majątku strony, a jedynym kryterium oceny wniosku o prawo pomocy jest stan majątkowy. Podkreślić należy, że obowiązkiem likwidatora, począwszy od października 2014 r., a więc przez przeszło 3 lata, było przeprowadzenie czynności likwidacyjnych i doprowadzenie do rozwiązania Spółki. Jeżeli zatem przez tak długi czas nie dopełnił on wszystkich obowiązków określonych w przepisach Ksh, w szczególności art. 282 § 1 (zgodnie z nim powinien: zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki, a dopiero w ostatniej kolejności – stosownie do art. 286 § 1 Ksh, podzielić pozostały majątek między wspólników), to winien zapewnić Spółce środki na dalsze, nieuzasadnione z punktu widzenia podjętej przez wspólników uchwały o rozwiązaniu Spółki, jej funkcjonowanie. Podejmując decyzję o rozwiązaniu Spółki zdecydowano bowiem o zaniechaniu realizacji celu gospodarczego, dla którego została utworzona. Likwidator może więc w celu zapewnienia środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych albo zbyć pozostały majątek, którą to czynność i tak będzie musiał wykonać, biorąc pod uwagę art. 282 § 1 zd. 1 i 3 Ksh, albo skorzystać z instrumentu określonego w art. 275 § 3 Ksh i jako jedyny obecnie wspólnik zapewnić Spółce takie środki w formie dopłaty. Nie stanowiło dla niego zresztą trudności zapewnienie środków na wynagrodzenie ustanowionego przez siebie w imieniu Spółki jej pełnomocnika, które nie pochodziło ze zbytych składników majątkowych Spółki. W świetle powyższego oraz przyznanego w art. 246 § 2 Ppsa rozpoznającemu wniosek uznania postanowiłem zwolnić Spółkę od kosztów sądowych w 1/2 części. Dysponuje ona bowiem majątkiem, którego wartość pozwoli pokryć taką część kosztów postępowania i nie będzie stanowić dla niej ograniczenia dostępu do sądu, jak też nie będzie stanowić ochrony prywatnego majątku likwidowanej Spółki z korzyścią wyłącznie dla wspólnika (nie ma już w zasadzie zobowiązań, których spłata powinna być zabezpieczona), który w przyszłości stanie się jego wyłącznym beneficjentem, kosztem obowiązku publicznoprawnego wynikającego z art. 199 Ppsa. Wsparcie takie, poniesione przez Skarb Państwa na wstępnym etapie sprawy sądowej w kwocie 36 621 zł, nie pozbawi jej wszystkich środków, które będą mogły być jeszcze wykorzystane do dokończenia procesu likwidacji (w zasadzie już tylko zbycia nieruchomości i uregulowania zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości). W pozostałym zakresie wniosek podlegał oddaleniu, o czym łącznie orzekłem na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa.