I SA/Rz 839/17
WyrokWSA w Rzeszowie2018-01-30
Skład orzekający: Jarosław Szaro, Grzegorz Panek, Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo orzekł o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe stowarzyszenia, pomimo sprzedaży przedsiębiorstwa stowarzyszenia i potencjalnej odpowiedzialności nabywcy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo orzekły o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe stowarzyszenia. Spełnione zostały przesłanki pozytywne odpowiedzialności (bezskuteczność egzekucji z majątku stowarzyszenia) oraz negatywne (brak wykazania braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość lub nie wskazanie mienia spółki pozwalającego na zaspokojenie zaległości). Odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa jest odrębnym reżimem prawnym, alternatywnym do odpowiedzialności członka zarządu, a organy mają prawo wybrać, od którego z dłużników solidarnych dochodzić realizacji zobowiązań.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności P. K. jako byłego członka zarządu stowarzyszenia K. H. S. za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku od towarów i usług za lata 2011-2012. Stowarzyszenie sprzedało swoje przedsiębiorstwo spółce z o.o., w której P. K. również pełnił funkcję prezesa zarządu. Egzekucja z majątku stowarzyszenia okazała się bezskuteczna. P. K. zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych, w szczególności dotyczące odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa i niezastosowania przepisów Kodeksu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro / spr./ Sędzia WSA Grzegorz Panek Asesor WSA Jacek Boratyn Protokolant sekr. sąd. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] października 2017 r. nr [...], [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako byłego członka zarządu [...] wraz z [...] i pozostałymi członkami zarządu tj. J. K. i J. H. za zaległości podatkowe tego [...] w podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 i 2012 roku oddala skargę.
Przedmiotem skargi P. K. jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej DIAS) z dnia [...] października 2017 r. nr [...], [...], [...], [...], w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu K. H. S. wraz z Klubem i pozostałymi członkami zarządu tj. J. K. i J. H. za zaległości podatkowe tego Klubu w podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 i 2012 r.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące okoliczności faktyczne i prawne: Postanowieniem z dnia 13.10.2016 r. nr [...], [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej NUS) wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej P. K. jako byłego członka zarządu K. H. S. solidarnie z pozostałymi członkami zarządu: J. H. i J. K. oraz ww. Klubem sportowym za zaległości podatkowe tego Klubu w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: I-IV 2011 r., VI-XII 2011 r., I-II 2012 r., zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące: I-II 2011 r., IV 2011 r., VI - XII 2011 r., podatku od towarów i usług za miesiące: I 2011 r., IV - VII 2011 r., IX 2011 r., XI-XII 2011 r., I 2012 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], [...], NUS, orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. K. jako byłego członka zarządu K. H. S. solidarnie z Klubem i pozostałymi członkami zarządu tj. J. K. i J. H. za zaległości podatkowe tego Klubu w:
1) podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pełnionej funkcji płatnika za miesiące: I-IV 2011 r., VI-XII 2011 r., I-II 2012 r. - w łącznej wysokości 367.696,40 zł, wraz z odsetkami za zwłokę od ww. zaległości podatkowych, obliczonymi na dzień wydania decyzji, w łącznej wysokości 199.169,00 zł, a także kosztami egzekucyjnymi w łącznej wysokości 31.745,78 zł,
2) zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pełnionej funkcji płatnika za miesiące: I-II 2011 r., IV 2011 r., VI-XII 2011 r. - w łącznej wysokości 48.098,00 zł, wraz z odsetkami za zwłokę od ww. zaległości podatkowych, obliczonymi na dzień wydania decyzji, w łącznej wysokości 26.535,00 zł, a także kosztami egzekucyjnymi w łącznej wysokości 4.172,48 zł,
3) podatku od towarów i usług za miesiące: I 2011 r., IV-VII 2011 r., IX 2011 r., XI-XII 2011 r., I 2012 r. - w łącznej wysokości 31.046,00 zł, wraz z odsetkami za zwłokę od ww. zaległości podatkowych, obliczonymi na dzień wydania decyzji, w łącznej wysokości 17.537,00 zł, a także kosztami egzekucyjnymi w łącznej wysokości 2.722,12 zł.
NUS uznał, że w sprawie zostały spełnione wszystkie konieczne przesłanki do orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej P. K. jako byłego prezesa zarządu Klubu, a także, że nie zachodzą przesłanki uwalniające byłego członka zarządu od odpowiedzialności.
W odwołaniu od tej decyzji P. K. wniósł o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez uznanie, że przekazanie aportem przedsiębiorstwa prowadzonego przez stowarzyszenie (K. H. S.) do spółki z o.o. (umowa z dnia 25.10.2011 r.) - skutkuje brakiem odpowiedzialności spółki za zobowiązania stowarzyszenia, pomimo, że w myśl przepisu art. 551 kodeksu cywilnego pod pojęciem przedsiębiorstwa rozumie się także zobowiązania wynikające z ksiąg i dokumentów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej a zakres odpowiedzialności określa przepis art. 554 k.c. - nabywca przedsiębiorstwa jest odpowiedzialny solidarnie ze zbywcą za jego zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a nadto - wbrew uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - odpowiedzialności tej nie można bez zgody wierzyciela wyłączyć ani ograniczyć. W ocenie P. K., z uwagi na powyższe, wszelkie decyzje zmierzające do ustalenia odpowiedzialności podatkowej członków zarządu K. H. S. są przedwczesne i oczywiście wadliwe. Nadto wskazał, że nie informowano go o decyzjach Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej (dalej DUKS) z dnia [...].06.2015 r., które nie zostały zaskarżone przez zarząd K. H. S. oraz nie ustalono stanu majątkowego spółki, która przejęła przedsiębiorstwo stowarzyszenia, co ma skutkować brakiem możliwości ustalenia jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe stowarzyszenia.
DIAS decyzją z dnia [...] października 2017 r., opisaną na wstępie - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że K. H. S. jest stowarzyszeniem kultury fizycznej (podmiot nie wpisany do rejestru przedsiębiorców), zarejestrowanym w Krajowym Rejestrze Sądowym od dnia 13.08.2002 r. pod numerem KRS 000126751.
Skład osobowy zarządu Stowarzyszenia K. H. S., w czasie gdy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych, w okresie od dnia 21.02.2011 r. (termin płatności zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za I 2011 r.) do dnia 20.03.2012 r. (termin płatności zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za II 2012 r.), ustalony został przez organ I instancji w oparciu o dokumenty złożone w Krajowym Rejestrze Sądowym, jest bezsporny i wynika wprost z dokumentów. Na podstawie kopii protokołu z posiedzenia Zarządu Klubu z dnia 1.06.2009 r., a także kopii uchwały z dnia 1.06.2009 r. w sprawie uzupełnienia składu zarządu ustalono, że od tego dnia w skład zarządu wchodzili: P. K. (prezes Klubu), J. H. (wiceprezes), J. K. (wiceprezes), B. K. (członek).
Postanowieniem z dnia 11.05.2012 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w R. dokonał zmian we wpisie dotyczącym składu zarządu, wykreślając m.in. spośród członków tego organu P. K. i J. H., oraz wpisując nowych członków organu.
W zakresie dotyczącym J. K. zaktualizowano wpis przez zmianę funkcji pełnionej w zarządzie: z "wiceprezes ds. szkolenia i młodzieży", na "wiceprezes". P. K. był członkiem ww. organu co najmniej od dnia 1.06.2009 r. do dnia 2.04.2012 r. (data Walnego Zebranie Sprawozdawczo-Wyborczego Członków KH S. oraz zebrania zarządu KH S.).
Decyzje organu kontroli skarbowej wydane w sprawie odpowiedzialności podatkowej K. H. S. jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2011 r z dnia 29.06.2015 r. nr [...], [...] oraz w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. i 2012 r. z dnia 29.06.2015 r. nr [...], [...], zostały prawidłowo doręczone podatnikowi w dniu 29.06.2015 r. Również decyzja NUS z dnia [...].08.2016 r. nr [...], orzekająca o odpowiedzialności podatkowej Klubu jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych w miesiącach I, II, III i X 2012 r. przychodów z działalności wykonywanej osobiście oraz określającej wysokość należności z tytułu pobranych a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłaconych w powyższych miesiącach 2012 r. - została prawidłowo doręczona w dniu 1.09.2016 r. Od doręczonych decyzji nie wniesiono odwołań, a ich prawomocność w połączeniu z brakiem wpłat należnych kwot i bezskutecznością egzekucji przesądza o możliwości wszczęcia postępowania w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członków zarządu za zaległości podatkowe podatnika K. H. S.
Brak wpłat kwot podatków wynikających z ww. decyzji spowodował powstanie zaległości podatkowych.
DIAS w szczególności wskazał, że należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych zostały objęte tytułami wykonawczymi:
- z dnia 26.08.2015 r. o numerach: [...] za I 2011 r., [...] za II 2011 r., SM3/784/15 za III 2011 r., [...] za IV 2011 r., [...] za VI 2011 r., [...] za VII 2011 r., [...] za VIII 2011 r., [...] za IX 2011 r., [...] za X 2011 r., [...] za XI 2011 r., [...] za XII 2011 r.,
- z dnia 30.12.2013 r. nr [...] za I 2012 r.,
- z dnia 28.03.2013 r. nr [...] za II 2012 r.
Należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych zostały objęte tytułami wykonawczymi z dnia 26.08.2015 r. o kolejnych numerach od [...] do [...] za okresy odpowiednio: I, II, IV, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII 2011 r.
Należności z tytułu podatku od towarów i usług zostały objęte tytułami wykonawczymi z dnia 26.08.2015 r. o numerach kolejnych od [...] do [...] za okresy odpowiednio: I, IV, V, VI, VII, IX, XI, XII 2011 r. i I 2012 r.
Odpisy wymienionych tytułów wykonawczych zostały skierowane na adres podatnika wraz z niżej wymienionymi zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.
Koszty egzekucyjne wykazane w decyzji, powstały w wyniku zastosowania przez organ egzekucyjny – NUS skutecznych środków egzekucyjnych, w postaci zajęć wierzytelności z rachunku bankowego należącego do K. H. S. prowadzonego przez P. Bank Spółdzielczy:
- zajęcie z dnia 27.08.2015 r., zawiadomienie nr [...] doręczono 1.09.2015 r.,
- zajęcie z dnia 09.01.2014 r., zawiadomienie nr [...], doręczono w dniu 14.01.2014 r.,
- zajęcie z dnia 11.04.2013 r., zawiadomienie znak [...], doręczono w dniu 15.04.2013 r.
Sporządzono również protokół o stanie majątkowym.
Na poczet ww. zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwlokę, od czasu wydania decyzji przez organy: podatkowy i kontroli skarbowej nie wpłynęły żadne wpłaty od Klubu, nie udało się również wyegzekwować tych kwot w toku prowadzonej egzekucji.
Egzekucja administracyjna prowadzona wobec dłużnika na podstawie ww. tytułów wykonawczych okazała się nieskuteczna, a podejmowane czynności egzekucyjne nie doprowadziły do zaspokojenia wymagalnych zobowiązań podatkowych.
NUS jako organ egzekucyjny prowadził egzekucję administracyjną na podstawie tytułów wykonawczych [...] z 28.03.2013 r. i [...] z 30.12.2013 r., zajmując rachunek bankowy w P. Banku S. W dniu 29.06.2016 r. Sąd Rejonowy w S. postanowieniem sygn. akt [...] przekazał Komornikowi Sądowemu dalsze łączne prowadzenie egzekucji z majątku K. H. S., a jednocześnie pozostawił w mocy wszelkie czynności dokonane przez administracyjny organ egzekucyjny. NUS przekazał Komornikowi Sądowemu m.in. dwa ww. tytuły egzekucyjne.
Komornik Sądowy prowadził egzekucję z rachunku bankowego w P. Banku S. (zawiadomienia o zajęciu ww. rachunku z dnia 04.10.2013 r. [...], z dnia 09.06.2014 r. [...]).
W odniesieniu do tytułów wykonawczych nr [...], [...], obejmujących zaległości powstałe na skutek wydania przez DUKS decyzji z dnia [...].06.2016 r., NUS prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku KH S. obejmujące zajecie wierzytelności z rachunku bankowego w P. Banku S. (zawiadomienie z dnia 27.08.2015 r.). Sporządzono również dwukrotnie "protokół o stanie majątkowym zobowiązanego" (w dniu 16.06.2016 r. i 17.11.2016 r.). Prowadzona egzekucja administracyjna nie doprowadziła do choćby częściowego uzyskania objętych postępowaniem kwot. Egzekucję z rachunku bankowego podatnika prowadził równolegle Komornik Sądowy - na podstawie m.in. 30 sztuk dalszych tytułów wykonawczych przekazanych za pismem z dnia 25.09.2015 r. (zawiadomienia Komornika Sądowego z dnia 12.10.2015 r., [...] – [...], [...] – [...]).
Egzekucja sądowa z majątku Stowarzyszenia nie doprowadziła do zaspokojenia zaległości podatkowych Klubu, jak również powstałych kosztów egzekucyjnych. Komornik Sądowy umorzył wszelkie postępowania egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela wobec nieznalezienia majątku dłużnika podlegającego egzekucji, zwracając NUS tytuły wykonawcze i dalsze tytuły wykonawcze.
Obydwa organy prowadzące egzekucję stwierdziły brak jakiegokolwiek majątku Klubu, z którego możliwe byłoby zaspokojenie dochodzonych kwot.
Zmniejszenie kwot zaległości podatkowych w porównaniu do przypisów wynikających z odpowiednich deklaracji powstało wskutek zgodnego z wnioskiem podatnika zaliczenia na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę zwrotu podatku wynikającego z deklaracji VAT-7 za miesiąc marzec 2014 r. w wysokości 2.926,00 zł. Według postanowienia NUS z dnia 23.05.2014 r. nr
[...], zaliczenia dokonano na poczet kosztów upomnień w kwocie 20,40 zł, oraz zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych (płatnik) m.in. za I 2012 r.: należność główna - 1.697,60 zł, odsetki za zwłokę 447,00 zł. Do zapłaty za ten okres pozostała zaległość w kwocie 3.630,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.
W kontekście braku efektów prowadzonej egzekucji, w toku której wyczerpano wszystkie możliwe sposoby egzekucji, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż zostały spełnione pozytywne przesłanki odpowiedzialności członka zarządu jako osoby trzeciej, określone w art. 116 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm.; dalej O.p.). Zebrany materiał dowodowy wskazuje na bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec Klubu, a fakt pełnienia przez P. K. funkcji w zarządzie Klubu w okresie, kiedy upływał termin płatności omawianych i istniejących zobowiązań podatkowych, nie budzi wątpliwości.
K. H. S. nie występował nigdy z wnioskiem w sprawie ogłoszenia upadłości.
W takim przypadku, możliwość uwolnienia się od odpowiedzialności sprowadza się do wykazania, że niezłożenie wniosku nie nastąpiło z winy strony, jednak w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego P. K. nie przedstawił żadnych dowodów, świadczących o braku tej winy, a to stronę przede wszystkim obciąża ciężar dowodu w tym zakresie.
Ustalony w sprawie stan faktyczny oparto na dostępnym materiale dowodowym, obrazującym sytuację finansową Stowarzyszenia.
Odnośnie stanu majątkowego K. H. S., organ I instancji wykazał, że podatnik zbył na podstawie umowy z dnia 25.10.2011 r. prowadzone przedsiębiorstwo i od tej pory nie dysponuje żadnym wartościowym majątkiem ruchomym lub nieruchomym. Ustalenia te oparte zostały na dokumentach zgromadzonych w toku kontroli UKS w R. oraz postępowania zabezpieczającego przeprowadzonego przez NUS znajdujących się w aktach sprawy.
W oparciu o sprawozdania finansowe K. H. S. za lata 2010-2012 ustalono, że zobowiązania podatnika na koniec lat obrotowych 2009-2012 przekraczały znacznie wartość aktywów. Największa dysproporcja pomiędzy wysokością zobowiązań a wartością posiadanego majątku istniała na koniec 2010 r. Na zmniejszenie kwoty zobowiązań krótkoterminowych - porównując rok 2011 do 2012 - miała wpływ sprzedaż przedsiębiorstwa w dniu 25.10.2011 r. i przejęcie przez nabywcę wyszczególnionych w protokole z dnia 1.02.2012 r. zobowiązań Klubu.
Analizy sytuacji ekonomicznej i finansowej stowarzyszenia obejmującej lata 2009 - 2012 organ I instancji dokonał w oparciu o wskaźniki finansowe, obliczone na podstawie danych zawartych w rachunkach zysków i strat oraz bilansach Klubu. Szczególną uwagę zwrócono na wskaźniki bieżącej płynności i ogólnego zadłużenia. Wskaźnik bieżącej płynności osiągał w analizowanych okresach wartości znacznie poniżej dolnej granicy optimum, odpowiednio: 0,11, 0,026, 0,057 i 2,19 (optimum to: 1,2 - 2,4). Specyficzne warunki kształtujące płynność finansową firm powodują, że poziom tego wskaźnika jest branżowo zróżnicowany, jednak niezależnie od tego, poziom wskaźnika poniżej 1,2 oznacza, że firma nie posiada wystarczających zasobów pieniężnych na pokrycie bieżących zobowiązań, co wskazuje na istnienie trudność płatniczych.
Wskaźnik ogólnego zadłużenia, definiowany jako stosunek ogółu zobowiązań przedsiębiorstwa do jego aktywów, informujący o zdolności do wywiązywania się z całkowitego zadłużenia kształtował się powyżej optimum przyjmując wartości: za 2009 r. - 9,13 (509.307,05 zł ÷ 55.777,05 zł), za 2010 r. - 38,60 (850.315,51 zł ÷ 22.027,29 zł), za 2011 r. - 17,55 (2.802.904,07 zł ÷ 159.673,30 zł) i za 2012 r. - 2,48 (214.542,99 zł ÷ 86.518,01 zł). Optymalne wartości powinny zawierać się w przedziale od 0,57 do 0,67, co w przypadku Klubu oznacza bardzo wysoki z roku na rok udział długu w działalności Klubu i związane z tym ryzyko bankructwa. Wskaźnik ten pokazał, że problemy finansowe występowały już w 2009 r. a stowarzyszenie nie miało zdolności do wywiązywania się z zobowiązań zaciągniętych względem wierzycieli. Negatywne trendy w działalności przedsiębiorstwa prowadzonego przez K. H. S., istniejące przynajmniej od 2009 r., uległy dalszemu pogłębieniu. Wskazane w tabeli decyzji NUS dane, zawarte w sprawozdaniach finansowych wskazują, iż w każdym roku zobowiązania stowarzyszenia przekraczały wartość jego majątku zatem została spełniona przesłanka z art. 11 ust. 2 Prawa upadłościowego.
Organ pierwszej instancji uznał, że zapoznanie się ze sprawozdaniem finansowym za 2010 r. winno skłonić członków zarządu do przygotowania i złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości stowarzyszenia. Sprawozdanie to zostało złożone do Urzędu Skarbowego w dniu 16.01.2012 r. Biorąc jednak pod uwagę art. 52 ust. 1 ustawy o rachunkowości, zgodnie z którym roczne sprawozdanie finansowe stowarzyszenia winno zostać sporządzone nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia bilansowego - zatem w tym przypadku powinno to nastąpić najpóźniej do 31 marca 2011 r., to z tym dniem zarząd miał możliwość zapoznania się z danymi zawartymi w sprawozdaniu za 2010 r. W związku z tym, dwutygodniowy termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, upłynął w dniu 14.04.2011 r. Tak ustalona data jest terminem granicznym, gdyż członek zarządu ma możliwość i powinien zapoznać się z danymi dotyczącymi sytuacji finansowej podatnika przede wszystkim już w trakcie roku obrotowego. Skoro ostateczna data złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości przez członka zarządu, umożliwiająca mu uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe KH S., tj. 14.04.2011 r., przypada wcześniej niż data zawarcia umowy w sprawie sprzedaży przedsiębiorstwa, zatem DIAS przyjął, że w tym dniu KH S. posiadał zdolność upadłościową w rozumieniu Prawa upadłościowego i możliwe było skuteczne złożenie wniosku w tej sprawie do właściwego sądu gospodarczego.
W ocenie DIAS zgromadzony materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość Klubu przede wszystkim w oparciu o przesłankę z art. 11 ust. 1 Prawa upadłościowego (niewykonywanie wymagalnych zobowiązań pieniężnych). Z punktu widzenia tej regulacji, niewypłacalność ma miejsce już w pierwszym dniu opóźnienia, niezależnie od wielkości obu zobowiązań i niezależnie od tego, jak duże jest opóźnienie w zapłacie. DIAS naprowadził, że to rygorystyczne określenie przesłanek upadłości wynika z woli ustawodawcy. Zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 12 ustawy, obowiązującym przed 1.01.2016 r., mimo istnienia stanu niewypłacalności, nie w każdym wypadku zostanie ogłoszona upadłość, ale pozostałe konsekwencje niewypłacalności, w tym odpowiedzialność za niezłożenie wniosku o upadłość w terminie, pozostają aktualne.
W toku postępowania prowadzonego przed organami podatkowymi strona nie wskazała żadnych składników majątku podatnika mogących zaspokoić wierzyciela. W dniu 7.11.2016 r. do strony skierowano wezwanie nr [...], [...], do przedłożenia dowodów wskazujących na wystąpienie przesłanek egzoneracyjnych, a także do okazania dokumentów posiadanych przez stronę, mogących mieć związek z prowadzonym postępowaniem podatkowym. Pismem z dnia 17.11.2016 r. pełnomocnik P. K. wskazał, że w aktach Sądu Rejonowego w S. Wydział II Karny, pod sygn. [...] znajduje się opinia nr [...] Biura Ekspertyz Sądowych - Departament Księgowości Śledczej, w której, według niego szczegółowo zbadano ww. materię przesądzając w konkluzji, iż brak jest wszelkich podstaw do konstruowania odpowiedzialności P. K. za zaległości K. H. S. za jakikolwiek okres. Dodatkowo pełnomocnik strony wskazał, że cała dokumentacja, w szczególności finansowo - księgowa pozostaje w dyspozycji zarządcy K. H. S.
DIAS podał, że w aktach sprawy znajdują się Opinia Biura Ekspertyz Sądowych w L. Departament Księgowości Śledczej z dnia 16.07.2014 r. dotycząca kondycji finansowej, przesłanek upadłościowych, dokumentacji księgowej spółki C. PBS Bank K. H. S. Sp. z o. o. w kontekście wskazanych zdarzeń, nieprawidłowości oraz decyzji Zarządu i Rady Nadzorczej, a także uzupełniająca ją opinią nr [...].
W ocenie DIAS wnioski wyciągnięte przez pełnomocnika z treści wskazanych dowodów są całkowicie nieuprawnione.
Dalej wskazano, że gromadząc materiał dowodowy w sprawie, NUS zwrócił się do DUKS o przekazanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, o których mowa w Protokole z czynności postępowania kontrolnego oraz z badania ksiąg z dnia 29.05.2015 r. nr [...], są to m.in.:
1) Umowa przedwstępna sprzedaży przedsiębiorstwa z dnia 17.08.2011 r.;
2) Umowa sprzedaży przedsiębiorstwa z dnia 25.10.2011 r.;
3) Protokół zdawczo - odbiorczy w zakresie zawartej umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, Repertorium A nr [...] z dnia 25.10.2011 r., wraz z załącznikiem: Wykaz należności i zobowiązań, których przejście nastąpiło na Odbierającego w związku z zawartą umową sprzedaży przedsiębiorstwa.
Z umów tych nie wynika, że nabywca przedsiębiorstwa przejął odpowiedzialność za wszelkie zobowiązania wobec wszystkich wierzycieli - w tym wobec Skarbu Państwa reprezentowanego przez NUS z tytułu zaległości podatkowych K. H. S. Natomiast bezsprzecznie z dokumentów tych wynika, że to zbywca – K. H. S. ma odpowiadać finansowo za zaległości wobec podmiotów publicznoprawnych, które zostaną ujawnione po przejęciu przedsiębiorstwa, (§ 2 pkt 4 umowy przedwstępnej z dnia 17.08.2011 r.). Klauzula ta została przeniesiona do treści umowy sprzedaży przedsiębiorstwa z dnia 25.10.2011 r. (§ 3 pkt 5): "Spółka nie przejmuje jakichkolwiek zobowiązań publicznoprawnych, w szczególności z tytułu podatków oraz zobowiązań w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Gdyby jednak okazało się, że zobowiązania takie zalegają w związku z prowadzonym Przedsiębiorstwem i Spółka zostanie jako nabywca Przedsiębiorstwa zobowiązana do ich zapłaty, wówczas K. H. S., zobowiązuje się do zwrotu poniesionych przez Spółkę na ten cel kwot".
W związku ze sprzedażą przedsiębiorstwa przez K. H. S. na rzecz C. PBS Bank K. H. S. Sp. z o.o. (aktualna nazwa K. H. S. Sp. z o.o.) sporządzony został w dniu 1.02.2012 r., protokół, którego załącznik stanowił wykaz należności i zobowiązań, których przejście nastąpiło na podmiot nabywający przedsiębiorstwo w związku z zawartą umową sprzedaży.
DIAS wskazał, że w czasie zawierania zarówno przedwstępnej umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, jak również umowy sprzedaży, a także w czasie sporządzania protokołu z dnia 1.02.2012 r. P. K. pełnił równocześnie funkcję prezesa zarządu stowarzyszenia K. H. S., jak również C. PBS Bank K. H. S. Sp. z o.o. P. K. działał również w charakterze reprezentanta podmiotu przekazującego (obok J. H.) i odbierającego przy sporządzaniu ww. protokołu z dnia 1.02.2012 r. Wobec tego DIAS uznał, że strona miała istotny wpływ na ostateczny kształt zapisów ww. dokumentów, a tym samym świadomość jak zawarcie tych umów wpłynie na sytuacje ekonomiczną obu podmiotów. Zamiast chronić wierzycieli zarząd dążył do sprzedania przedsiębiorstwa, a wprowadzone do umowy klauzule wskazywać mogą na zamiar osłabienia pozycji wierzycieli publicznoprawnych próbujących dochodzić swoich należności.
DIAS uznał za w pełni uzasadnione twierdzenie, że w sprawie nie zaistniała którakolwiek przesłanka wyłączająca odpowiedzialność podatkową byłego członka zarządu.
Odnosząc się do zarzutu strony o błędnym ustaleniu przez NUS stanu faktycznego poprzez uznanie, że przekazanie przedsiębiorstwa stowarzyszenia do spółki z o.o. umową sprzedaży z dnia 25.10.2011 r. skutkuje brakiem odpowiedzialności spółki za zobowiązania stowarzyszenia, DIAS zauważył, iż w decyzji organu pierwszej instancji brak jest stwierdzeń które można by uznać za podstawę do tak sformułowanego zarzutu. Wyjaśnił, że odpowiedzialność podatkowa członków zarządu osoby prawnej uregulowana w Ordynacji podatkowej jest jedną z instytucji prawa podatkowego regulujących odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania podatników, odrębną od uregulowań cywilnoprawnych i nie może być ograniczona umownie ze skutkiem wiążącym wierzyciela publicznoprawnego, a jedynymi sposobami na jej uniknięcie jest wykazanie jednej z przesłanek egzoneracyjnych uregulowanych w art. 116 w zw. z art. 116a O.p. W toku postępowań prowadzonych na podstawie art. 116 O.p. nie bierze się pod uwagę i nie rozstrzyga kwestii ewentualnej odpowiedzialności innych osób trzecich, których zakres odpowiedzialności uregulowany jest w odrębnych przepisach ustawy (art. 110 do art. 117b), takich jak np. nabywca przedsiębiorstwa, którego odpowiedzialność uregulowana w treści art. 112 i 112a ustawy. Odpowiedzialność taka wymaga prowadzenia odrębnego postępowania przy uwzględnieniu odrębnie ukształtowanych przesłanek. W decyzji organu pierwszej instancji brak jest również stwierdzeń, wskazujących na próbę ograniczenia lub wyłączenia odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa. Nadto NUS jasno wskazał, że jako wierzyciel należności publicznoprawnych, nie złożył żadnego oświadczenia żadnemu podmiotowi, którego treścią byłoby wyrażenie zgody na przejecie długów podatkowych K. H. S.
Poza ustalonym w art. 116 w związku z art. 116a O.p. przedmiotem postępowania pozostaje również kwestia stanu majątkowego nabywcy przedsiębiorstwo prowadzonego przez stowarzyszenie, czyli K. H. S. Sp. z o.o.
Z uwagi na stanowisko zaprezentowane przez stronę w odwołaniu, dotyczące zasadności decyzji DUKS z dnia [...].06.2015 r. i in. - nie zaskarżonych w toku instancji przez zarządzających, a o których nie informowano m.in. skarżącego określających zobowiązania podatkowe za poszczególne miesiące wskazane w sentencji niniejszej decyzji, DIAS wyjaśnił, że wydanie tych decyzji pozostaje bez wpływu na moment powstania zobowiązania podatkowego, które zawsze winno zostać wykonane w prawidłowej wysokości w ustawowo uregulowanym terminie czyli do 20 (w podatku dochodowym) i 25 (w przypadku podatku od towarów i usług) dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zajścia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, chyba że w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo, że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji. W takim przypadku organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego (§ 2 oraz § 3 ww. artykułu).
Oznacza to, że zobowiązania podatkowe stowarzyszenia powstały z mocy prawa, a podatnik był zobowiązany do ich zapłaty w prawidłowo wyliczonej wysokości i w terminie wyznaczonym przez przepisy prawa. Niewypełnienie tych obowiązków uzasadnia wydanie decyzji na podstawie przepisu art. 21 § 3 O.p. Data wydania decyzji nie ma wpływu na fakt, że zobowiązania z nich wynikające istniały już wcześniej i powinny zostać wykonane w terminach przewidzianych w ustawach podatkowych. DIAS zwrócił uwagę, że pogląd taki jest jednolicie wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Nadto DIAS powołując się na stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 24.06.2015 r., sygn. akt I GSK 1800/13 - wskazał, iż w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej nie można kwestionować wcześniejszych ustaleń dokonanych przez organy podatkowe, np. co do podstawy opodatkowania, wysokości podatku. Innymi słowy, zarzut dotyczący wymiaru zobowiązania podatkowego nie może być podnoszony w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 116 O.p.
Wobec powyższego DIAS ocenił, że niezasadne są zarzuty dotyczące nieprawidłowych podstaw działania organu podatkowego i błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
DIAS uznał materiał dowodowy zgromadzony w sprawie za kompletny a przeprowadzone postępowanie za prawidłowe i wnikliwe. Wskazane w sentencji decyzji organu I instancji koszty egzekucyjne znajdują potwierdzenie w aktach sprawy, a odsetki za zwłokę przypadające od wymienionych zaległości podatkowych, zostały prawidłowo wyliczone do dnia wydania decyzji przez organ I instancji, przy zastosowaniu obowiązujących w tych okresach stawek odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych.
P. K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję DIAS z dnia [...] października 2017 r. wnosząc o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 554 k.c. poprzez jego niezastosowanie i mylne przyjęcie, iż w przypadku nabycia przedsiębiorstwa o którym mowa w art. 551 k.c. nie przechodzą na nabywcę z mocy ustawy wszelkie zobowiązania związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, tym samym naruszenie ww. przepisu doprowadziło organy I i II instancji do mylnego przyjęcia, iż w przypadku nabycia przedsiębiorstwa zastosowanie mają przepisy o przejęciu długu tj. art. 519 i następne k.c.
2) art. 112 O.p. poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy przepis ten przenosi konstrukcję art. 551 k.c. wprost na grunt prawa podatkowego co do odpowiedzialności nabywcy za zobowiązania przedsiębiorstwa związane z jego prowadzeniem, organ zupełnie pominął odpowiedzialność nabywcy, tym samym nie kierując przeciwko niemu czynności egzekucyjnych - mimo, iż uprawnienie to wynika wprost z ustawy;
3) art. 116 w zw. z art. 112 O.p. i art. 551 k.c. poprzez całkowicie błędną interpretację przesłanki bezskuteczności egzekucji oraz przesłanek wyłączających odpowiedzialność osób trzecich za zobowiązania, w szczególności pominięcie zasady solidarności nabywcy przedsiębiorstwa za zobowiązania powstałe w związku z jego prowadzeniem, podczas gdy w toku postępowania organ podatkowy ani organy egzekucyjne nie podjęły egzekucji z majątku nabywcy, mimo wyraźnego wskazania przez skarżącego jego danych identyfikacyjnych i majątku jaki wszedł w jego posiadanie.
Nadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Sądu Rejonowego w S. Wydział II Karny sygn. akt [...], a to wyroku z dnia 28.09.2017 r. oraz opinii biegłych z BES w L. z 16.07.2014 na okoliczność:
- braku zawinienia co do niezgłoszenia wniosku o upadłość przez skarżącego,
- przejęcia przez C. PBS Bank K. H. S. sp. z o.o. zobowiązań stowarzyszenia K. H. S. i przystąpienie do spłaty wierzycieli nabytego przedsiębiorstwa;
- możliwości prowadzenia egzekucji przeciwko C. PBS B. K. H. S. sp. z o.o. w związku z nabyciem przedsiębiorstwa od stowarzyszenia K. H. S.
W uzasadnieniu rozszerzono powyższe zarzuty.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny miał na uwadze, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku dowodowego zawartego w skardze o przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci akt sporawy Sądu Rejonowego w S. sygn. [...] i zapadłego w sprawie tej wyroku oraz opinii biegłych BES w L .
Dopuszczenie tych dowodów nie było dopuszczalne z uwagi na reguły rządzące postępowaniem sądowoadministracyjnym. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznaje sądowi jedynie rolę kontrolną. Nie prowadzi on postępowania dowodowego i nie dokonuje oceny dowodów , czy też na ich podstawie nie rozstrzyga sprawy. Rolą sądu administracyjnego jest rola organu kontrolującego prawidłowość procedowania przez organy podatkowe pod względem zgodności z prawem procesowym i ocena zgodności zapadłego orzeczenia z prawem materialnym.
W tak stworzonym systemie rzeczą organów jest zebrać materiał dowodowy i wydać orzeczenie, zaś rolą sądu jest tylko dokonanie kontroli tegoż postępowania. W tak ujętym zakresie obowiązku nie leży prowadzenie postępowania dowodowego. Dopuszczalne jest jedynie przeprowadzenie dowodu z dokumentów w celu usunięcia istotnych wątpliwości , nie zaś mające na celu prowadzenie postępowania za organy.
Zgłoszone dowody prowadziły by natomiast do prowadzenia postępowania za organy, podczas gdy sąd ma obowiązek dokonać kontroli z uwzględnieniem materiału zgromadzonego na czas wydania przez nie orzeczenia.
Ponadto należy wskazać, że ocena prawnokarna niezgłoszenia upadłości jest inna niż dokonywana w postępowaniu administracyjnym i zawarte w wyroku karnym ewentualne uniewinnienie oskarżonego nie jest wiążące dla sądu administracyjnego ( art. 11 ppsa ). Argumenty zaś dotyczące przejęcia zobowiązań przez C. K. H. S. sp. z o.o. i możliwość prowadzenia przeciwko niej egzekucji muszą być rozpatrywane z uwzględnieniem obowiązującego prawa regulującego odpowiedzialność poszczególnych podmiotów za zobowiązania dłużnika – w tym przypadku K. H. S.
Stąd też Sąd uznał, że brak było podstaw do uzupełniania postępowania dowodowego i dopuszczenia wnioskowanych dowodów.
Po drugie należy odnieść się do odpowiedzialności członka zarządu osoby prawnej w sytuacji , gdy doszło do przeniesienia przedsiębiorstwa tej osoby do innej jednostki organizacyjnej czy też osoby prawnej.
Kwestia odpowiedzialności członka organu zarządzającego za zobowiązania podatkowe osoby prawnej innej niż wymieniona w art. 116 o.p. została uregulowana w art. 116a § 1 o.p., który stanowi, że odpowiadają całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami, na zasadach przewidzianych w art. 116 o.p.
Przepis art. 116 § 1 o.p. stanowi natomiast, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.
Przepis ten tworzy podstawę do przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki , co należy odnieść także do innych osób prawnych, na członka zarządu takiej jednostki.
Członek zarządu za takie zobowiązania odpowiada solidarnie ( a więc w całości i na równi ze spółką ) za wszelkie zobowiązania tego podmiotu, niezależnie od zajmowanego stanowiska w zarządzie i pełnionej w nim roli. Podstawą przeniesienia odpowiedzialności jest okoliczność nieskutecznej egzekucji prowadzonej z majątku tego podmiotu, przy czym może to być bezskuteczność całkowita lub częściowa.
Spełnienie tych przesłanek , przy zaistnieniu przesłanek kolejnych może skutkować przeniesieniem odpowiedzialności.
Kwestie odpowiedzialności podmiotu nabywcy przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa reguluje z kolei przepis art. 112 § 1 o.p. stanowiący, że nabywca przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, chyba że przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o tych zaległościach.
Przepis ten przewiduje więc również odpowiedzialność solidarną nabywcy przedsiębiorstwa z jego zbywcą za zobowiązania powstałe w związku z prowadzeniem tego przedsiębiorstwa. Nabywca przedsiębiorstwa nie przejmuje zatem zobowiązań podatkowych od podatnika, którego przedsiębiorstwo nabywa, ale odpowiada za zobowiązania te obok tego podatnika, jako dłużnik solidarny. Zbycie przez podatnika przedsiębiorstwa nie powoduje zatem przejścia zobowiązań podatkowych na nabywcę a jedynie skutkuje powstaniem odpowiedzialności solidarnej , która może być egzekwowana dopiero po wydaniu stosownych orzeczeń przez organy podatkowe w myśl art. 112 § 1 o.p. Nabywca przedsiębiorstwa w takim przypadku nie jest następcą prawnym zbywcy, a jedynie osobą posiłkowo odpowiedzialną, pod pewnymi warunkami i z pewnymi ograniczeniami za zobowiązania podatkowe wynikające z działalności przedsiębiorstwa.
W przedmiotowej sprawie , co nie budzi wątpliwości doszło do sprzedaży przedsiębiorstwa osoby prawnej K. H. S. , działającego w formie stowarzyszenia sportowego na rzecz spółki z ograniczona odpowiedzialnością.
Sprzedaż taka powodowała powstanie odpowiedzialności solidarnej spółki ze stowarzyszeniem za zobowiązania podatkowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
Jednocześnie , z uwagi na niemożność przeprowadzenia skutecznej egzekucji z majątku stowarzyszenia długów związanych z powstałymi zobowiązaniami podatkowymi doszło zaktualizowania się odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania tej osoby prawnej. Zaistniał więc zbieg odpowiedzialności solidarnej członków zarządu ze stowarzyszeniem i nabywcy przedsiębiorstwa z podatnikiem.
W ocenie sądu w takiej sytuacji organy mają prawo wybrać, od którego z dłużników solidarnych będą dochodziły realizacji zobowiązań podatkowych. Mogą one wydać decyzje o odpowiedzialności solidarnej członków zarządu, ale także o odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa, który także odpowiada jako osoba trzecia, za nieswoje zobowiązania podatkowe. Brak jest bowiem jakichkolwiek uregulowań , które wskazywały by na pierwszeństwo którejkolwiek z grup osób odpowiedzialnych, czyli konieczność dochodzenia należności w określonej kolejności. Organy w tym zakresie powinny się kierować realnymi możliwościami osiągniecia realizacji zobowiązań, przy czym każdorazowo musza baczyć , czy spełnione są przesłanki do przeniesienia odpowiedzialności na inną osobę.
Tylko spełnienie dalszych przesłanek określonych w art. 116 ( członkowie organu zarządzającego ) lub 112 ( nabywca przedsiębiorstwa ) pozwala organom na wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązanie podatnika.
W przedmiotowej sprawie organy orzekły o odpowiedzialności na podstawie art. 116a o.p. w zw. z art. 116 § 1 o.p. członka zarządu ( prezesa zarządu ) osoby prawnej za zobowiązania podatkowe tej osoby w podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku od towarów i usług.
Odpowiedzialność takiej osoby , członka zarządu możliwa jest , co organy słusznie wskazały po spełnieniu określonych przesłanek.
Zobowiązania te musiały więc powstać w okresie czasu, kiedy dana osoba pełniła funkcje członka zarządu, musiały być one dochodzone od tego podmiotu , z majątku tego podmiotu, lecz egzekucja okazała się częściowo lub całkowicie bezskuteczna ( przesłanki pozytywne ) oraz osoba ta nie wykazała, że zgłoszono wniosek o upadłość, lub nie wykazała, że do niezgłoszenia wniosku doszło bez jej winy , lub też nie wskazuje mienia spółki ( osoby prawnej ), z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
W przedmiotowej sprawie organy wykazały wszystkie okoliczności uzasadniające przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe na członków zarządu.
Nie jest kwestionowane, że należności z tytułu obowiązków płatnika ciążące na stowarzyszeniu nie były przez nie realizowane. Nie odprowadziło on składek z tytułu podatku dochodowego za wskazane w decyzjach okresy czasu. Powstały również zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług. W tym czasie funkcje prezesa zarządu pełnił skarżący.
Prowadzone było postępowanie egzekucyjne przeciwko K. H. S. , jednak nie przyniosło ono rezultatów i nie udało się przeprowadzić skutecznej egzekucji. Komornik sądowy umorzył wszystkie postępowania przeciwko K. H. S.
Tym samym została spełniona przesłanka określona w art. 116 § 1 o.p.
Sąd stoi na stanowisku, że występujące w tym przepisie pojęcie " egzekucji z majątku spółki " należy odnieść do majątku spółki " sensu stricto" a więc tego, który w trakcie prowadzenia egzekucji spółka posiadała . Nie obejmuje to pojęcie majątku podmiotu, który był nabywca przedsiębiorstwa tej spółki czy też , jak w przedmiotowym przypadku osoby prawnej. Nie jest konieczne do zastosowania instytucji z art. 116 § 1 o.p. przeprowadzenie egzekucji z majątku nabywcy przedsiębiorstwa od podmiotu, którego członkowie zarządu maja ponosić odpowiedzialność za jego zobowiązania podatkowe.
Wynika to wprost z brzmienia tego przepisu, który stanowi o " majątku spółki", jak także z wykładni systemowej wskazującej, że zaspokojenie z majątku nabywcy może nastąpić dopiero po wyczerpaniu przesłanek instytucji opisanej w art. 112 § 1 o.p.
Przeprowadzenie bezskutecznej egzekucji z majątku tego podmiotu , jest zatem wystarczające.
W tych okolicznościach organy zasadnie uznały, że spełnione zostały pozytywne przesłanki odpowiedzialności członka organu zarządzającego osoby prawnej.
Nie zaistniała natomiast żadna z przesłanek negatywnych wyłączających taką odpowiedzialność.
Organy w trakcie postępowania zbadały sytuację podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą i ustaliły jego stan finansowy precyzując czas , kiedy doszło do zaprzestania płacenia zobowiązań, a zatem zaistnienia przesłanki z art. 11 ust.1 prawa upadłościowego i naprawczego. Ustalenia te, jako oparte na zgromadzonych dowodach i mające charakter ustaleń okoliczności faktycznych, nie zaś oceny prawnej nie mogą ( i zasadniczo nie są ) być skutecznie zakwestionowane. Organy odnosząc się do wskaźników ekonomicznych K. H. wykazały jego złą sytuację ekonomiczną powodującą niemożność terminowego regulowania zobowiązań ( wskaźnik ogólnego zadłużenia, wskaźnik bieżącej płynności ). Następnie wykazały, że Klub nie regulował terminowo swoich zobowiązań, wskazując na wiele niepokrytych terminowo długów. Na tej podstawie zasadnie wywiodły, że podmiot zaprzestał spłacania zobowiązań, a stan ten nie miał charakteru przejściowego, ale był permanentny i cechował się trwałością. Firma nie posiadała wystarczających zasobów pieniężnych na pokrycie bieżących zobowiązań. Takie ustalenia faktyczne, zasadniczo niekwestionowane w skardze pozwoliły organom przyjąć, że przyczyna zgłoszenia upadłości zaistniała już w 2010 roku i wtedy powinien być zgłoszony wniosek o upadłość. Skarżący pozostawał wówczas członkiem zarządu i zaniechanie złożenia takiego wniosku właśnie jego obciąża. Sprawia ,że nie wystąpiła przesłanka negatywna z art. 116 § 1 pkt 1 lub 2 o.p.
Pomimo zaistnienia przesłanki zgłoszenia upadłości ( art.11 ust.1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze w brzmieniu obowiązującym w roku 2010- "dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych".) członkowie zarządu nie zgłosili wniosku o upadłość.
Trzeba również wskazać, że konieczność zgłoszenia upadłości nie wynikała , ze sprzedaży przedsiębiorstwa , a więc nie będzie miała zastosowania przesłanka z art. 116 § 1a o.p.
Kończąc tę część rozważań należy jeszcze wspomnieć – co również nie budzi wątpliwości, że skarżący nie wskazał mienia klubu, z którego można by zaspokoić roszczenia. Wskazywanie na możliwość zaspokojenia z majątku K. H. S. sp z o.o. nie spełnia przesłanki z art. 116 § 1 pkt 2 o.p. Przepis ten wprost stanowi o " mieniu spółki " czyli tej osoby prawnej w której pełnił funkcje członka zarządu i będącej podatnikiem.
Po trzecie należy w końcu wskazać, że reżim przenoszenia odpowiedzialności na nabywcę przedsiębiorstwa podatnika jest reżimem alternatywnym do odpowiedzialności członka zarządu, nie zaś go poprzedzającym , zaś w przedmiotowej sprawie i tak mógłby odnosić się tylko do odpowiedzialności za podatek od towarów i usług.
Wśród przesłanek zastosowania odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa podatnika za jego zobowiązania podatkowe szczególną role pełnia wyłączenia tej odpowiedzialności.
I tak nabywca nie odpowiada za zobowiązania, o których nie mógł się dowiedzieć nawet przy zachowaniu należytej staranności, jego odpowiedzialność ogranicza się do wysokości wartości nabytego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części, a także nie obejmuje ten przepis zobowiązań wymienionych w art. 112 § 4 pkt 1 i 2 o.p. co oznacza, że nabywca nie odpowiada za podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów. Nabywca nie odpowiada także za podatki nie wymienione w zaświadczeniu, o którym mowa w art. 306g o9.p.
Regulacja ta ma więc całkowicie odrębny od regulacji zawartej w art. 116 i 116 a o.p. charakter , dotycząc zupełnie innego podmiotu , posiadając własne , zarówno pozytywne, jak i negatywne przesłanki zastosowania.
Nie mają znaczenia w tym zakresie argumenty skarżącego zawarte w skardze odnośnie zastosowania przepisów kodeksu cywilnego dotyczące odpowiedzialności cywilnoprawnej nabywcy przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe została uregulowana w sposób kompleksowy i wyczerpujący w o.p.
Z tych względów sąd uznał skargę za nieuzasadniona i oddalił ją na podstawie art. 151 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło