I SA/Rz 84/26

WyrokWSA w Rzeszowie2026-05-14

Skład orzekający: Grzegorz Panek, Małgorzata Niedobylska, Jarosław Szaro

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, biorąc pod uwagę trudną sytuację zdrowotną i majątkową wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo odmówił umorzenia zaległości składkowych, ponieważ nie zaszły przesłanki do uznania ich za całkowicie nieściągalne, a także nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające umorzenie ze względu na ważny interes strony lub stan finansów ubezpieczeń społecznych. Organ prawidłowo ocenił, że mimo trudnej sytuacji zdrowotnej i majątkowej wnioskodawcy, umorzenie byłoby pochopne i sprzeczne z interesem publicznym, zwłaszcza że działalność gospodarcza nie została definitywnie zakończona, a wnioskodawca nie wykazał trwałej niezdolności do pracy.
Stan faktyczny
Skarżący L.B. złożył wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, wskazując na swoją ciężką chorobę, trudną sytuację materialną i rodzinną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki do całkowitej nieściągalności należności ani przesłanki uzasadniające umorzenie ze względu na ważny interes strony. Po utrzymaniu w mocy pierwszej decyzji przez ZUS, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając błędną ocenę jego sytuacji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Jarosław Szaro /spr./, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2026 r. sprawy ze skargi L.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2025 r., nr UP-858/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 17 grudnia 2025 r. nr UP-858/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) utrzymał w mocy decyzję ZUS z 31 października 2025 r. nr 2000/2025 wydaną wobec L. B. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...] zł. Jak wynika z akt sprawy L.B., dalej: skarżący/zobowiązany, pismem z 25 sierpnia 2025 r. (data wpływu do organu 8 września 2025 r.) złożył wniosek o umorzenie należności wobec ZUS. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą nieuleczalnie, przewlekle chorą, wymagającą stałego, nieprzerwanego leczenia i ciągłej diagnostyki. Przeszedł operację raka. ze względu na sytuację rodzinną i stan majątkowy nie jest w stanie opłacić zaległości, gdyż nie miałby możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych swojej rodziny. Podkreślił, że 24 września 2022 r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Podniósł, że pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie zaległości stwarzałoby możliwość i szansę na powrót do prowadzonej wcześniej działalności gospodarczej, odbudowę przedsiębiorstwa po pandemii i dalsze jego prowadzenie, w tym samodzielne utrzymanie. Wnioskodawca wskazał, że zgodnie z postanowieniem Sądu z dnia 21 stycznia 2023 r. otrzymuj alimenty w wys. [...], zł. miesięcznie oraz regularną pomoc z instytucji państwa, a mianowicie: ZUS opłaca mu składki emerytalne, MOPS opłaca mu składki zdrowotne. Z MOPS pobiera zasiłek rodzinny. Ponadto z MOPS otrzymuje pomoc żywnościową z powodu ubóstwa, dodatek mieszkaniowy, dodatek celowy na zakup żywności, zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby. Do wniosku dołączył zaświadczenie lekarskie o schorzeniach przewlekłych, informację z ZUS o zgłoszeniu od 25 września 2022r. do ubezpieczenia emerytalnego z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, dwie decyzje zdrowotne, decyzję o zasiłku celowym na zakup żywność, decyzję o zasiłku celowym na zakup żywności, decyzję o zasiłku okresowym z powodu długotrwałej choroby ŚD.MU.5101.208.25 1.01.2025- 30.04.2025, decyzję o zasiłku okresowym z powodu długotrwałej choroby ŚD.WG.5101.583.25 1.05.2025- 31.08.2025, dwie decyzje o dodatku mieszkaniowym, dwa skierowania do otrzymania pomocy żywnościowej z powodu ubóstwa z funduszy pomocy najbardziej potrzebującym. 9 września 2025 r. ZUS skierował do wnioskodawcy wezwanie o dostarczenie dokumentów dotyczących pomocy publicznej de minimis oraz innych dokumentów uzasadniających umorzenie należności z tytułu składek. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca nadesłał dokumenty dotyczące pomocy publicznej. Ponadto wskazał, że od 3 lat ma zawieszoną działalność gospodarczą i jej nie wykonuje. W latach 2023, 2024 ani na dzień 30 czerwca 2025 r. nie osiągnął żadnych przychodów, ani dochodów z działalności gospodarczej. Wskazał, że nie pracuje zarobkowo. Nie pobiera renty, ani emerytury. Korzysta z pomocy instytucji państwa w tym: -składki emerytalne opłacane przez ZUS: [...], zł., -składki zdrowotne (wyliczone od najniższej stawki [...], zł., -pobiera zasiłek celowy na zakup żywności: [...], zł., -pobiera zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby: [...], zł., -pobiera dodatek mieszkaniowy: [...], zł., -pobiera zasiłek rodzinny: [...], zł. Ponadto otrzymuje świadczenie wychowawcze Rodzina 800+ oraz pomoc żywnościową z Programu Fundusze Europejskie Na Pomoc Żywnościową. Wskazał, że nie posiada dochodów z innych źródeł. Mieszka w mieszkaniu o pow. ok. 44m2, na którym ustanowiona jest dożywotnia służebność. Nadmienił, że prowadząc działalność posługiwał się przypisanym do działalności gospodarczej pojazdem Peugeot Boxer- rok produkcji 2008, który służył do przewozu osób bardzo ciężko chorych. Zaznaczył, że nie posiada domu, gospodarstwa rolnego, maszyn, urządzeń, nie posiada praw autorskich, licencji, koncesji, patentów, wierzytelności, papierów wartościowych. Jest właścicielem niewielkiego telewizora i standardowego, podstawowego sprzętu gospodarstwa domowego. Wymienił stałe wydatki związane z utrzymaniem w tym: -z tytułu miesięcznych opłat za czynsz: [...], zł, -opłaty eksploatacyjne - energia elektryczna, gaz, woda: [...], zł, -koszty związane z leczeniem - wykup leków, badania, wizyty lekarskie, szczepienia, okulary: [...], zł. Wskazał także, że ponosi koszty związane z codziennym utrzymaniem (wyżywienie, odzież i inne konieczne art. codziennego użytku). Zaznaczył, że nie posiada zaległości podatkowych. Wskazał, że jest ojcem sprawującym opiekę nad 4 letnim dzieckiem. Podkreślił , że pozytywne rozpatrzenie sprawy dałoby mu szansę na powrót do prowadzonej działalności, odbudowę przedsiębiorstwa po pandemii i długim przestoju oraz dalsze jej prowadzenie, w tym samodzielne utrzymanie. 6 października 2025 r. ZUS wydał decyzję w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Z kolei decyzją z 31 października 2025 r. nr 2000/2025, ZUS,, działając na podstawie: 1. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2, 3, 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 350 - dalej: u.s.u.s) odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej jednocześnie płatnikiem składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...], zł, w tym na: a) ubezpieczenia społeczne - za okres 03.2010 - 10.2011, 05.2018 - 10.2020, 05.2021 do 09.2022 r. w łącznej kwocie [...], zł, w tym z tytułu składek – [...], zł, odsetek – [...], zł, kosztów upomnienia [...], zł, b) ubezpieczenie zdrowotne - za okres 07.2010 do 10.2011, od 11.2019 do 10.2020r., od 05.2021 r do 09.2022 r. w łącznej kwocie [...], zł, w tym z tytułu składek - [...], zł, odsetek - [...], zł, kosztów upomnienia – [...], zł c) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 03.2010 do 06.2012 r, od 08.2022 r do 09.2022 r w łącznej kwocie [...], zł, w tym z tytułu: składek – [...], zł, odsetek – [...], zł, kosztów upomnienia – [...], zł, 2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i 3b i art. 32 u.s.u.s. oraz w związku z § 3 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141 poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem z 2003 r.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie [...], zł, w tym: a) ubezpieczenia społecznego - za okres od 03.2010 r. do 10.2011 r. od 05.2018 r. do 10.2020 r., od 05.2021 r. do 09.2022 r. w kwocie łącznej [...], zł, w tym z tytułu: składek- [...], zł, odsetek - [...], zł, kosztów upomnienia - [...], zł, b)ubezpieczenie zdrowotne - za okres od 07.2010 r. do 10.2011 r. od 11.2019 r. do 10.2020 r., od 05.2021 r. do 09.2022 r. w kwocie łącznej [...], zł, w tym z tytułu: składek- [...], zł, odsetek - [...], zł, kosztów upomnienia - [...], zł, c) Fundusz Pracy - za okres od 03.2010 r. do 06.2012 r. od 08.2022 r. do 09.2022 r. w kwocie łącznej [...], zł, w tym z tytułu: składek - [...], zł, odsetek - [...], zł, kosztów upomnienia - [...], zł. Organ wskazał, że odsetki za okres 03.2010 do 11.2010 zostały naliczone na dzień przedawnienia. Odsetki za pozostały okres zostały policzone na dzień wpływu wniosku o umorzenie tj.: 8 września 2025 r. Wnioskodawca nie zgodził się z rozstrzygnięciem ZUS z 31 października 2025 r. nr 2000/2025 i złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po rozpatrzeniu wniosku ZUS decyzją z dnia 17 grudnia 2025 r. nr UP- 858/25 utrzymał w mocy ww. decyzję z 31 października 2025 r. Organ podkreślił, że do rozpatrzenia sprawy skorzystano z danych wygenerowanych z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS oraz rejestrów centralnych: Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Krajowego Rejestru Sądowego, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg Wieczystych. Na ich podstawie organ ustalono, że - od 23 maja 1996 r. do 30 czerwca 2012 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą pod firmą L. - od 4 lipca 2017 r. skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą C. o w zakresie m.in. pozostałych formy edukacji sportowej oraz zajęć sportowych i rekreacyjnych; działalność została zawieszona 24 września 2022 r., następnie wznowiona 29 października 2025 r. i ponownie zawieszona od 1 listopada 2025 r.; - skarżący posiadał tytuł do ubezpieczeń w ZUS: -do 23 września 2022 r. oraz od 29 października 2025 r. do 31 października 2025 r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, -od 25 września 2022 r. do 24 września 2025 r. jako osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem, podlegająca wyłącznie ubezpieczeniu emerytalnemu; -od 1 listopada 2025 r. skarżący nie posiada tytułu do ubezpieczeń w ZUS; -skarżący jest właścicielem samochodu ciężarowego marki Peugeot Boxer 335 wyprodukowanego w 2008 r., nr rej. [...], o wartości rynkowej [...] zł; -jest właścicielem lokalu mieszkalnego o powierzchni 47,1 m2 w P., przy ul. [...], dla którego Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], w której dokonano hipotecznego zabezpieczenia zaległości składkowych; -od 27 września 2019 r. jest rozwiedziony, ma troje dzieci, w tym dwoje dorosłych oraz 4-letnią H. B. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie ZUS odniósł się do kwestii przedawnienia należności z tytułu składek wskazując, że należności figurujące na koncie płatnika nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Jako uzasadnienie odmowy umorzenia zaległości ZUS wskazał brak wystąpienia przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s. oraz brak wystąpienia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 2003 r. Następnie organ odwoławczy dokonał analizy przesłanek umorzenia należności określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. i uznał, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: -sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, z przyczyn o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe, -nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, -ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; W ocenie ZUS w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. ponieważ wnioskodawca zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej 1 listopada 2025 r. co nie jest tożsame z zaprzestaniem jej wykonywania. Zdaniem ZUS, w przedmiotowej sprawie nie zachodzi również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s., ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nie zachodzi także przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję - 7 lutego 2013 r. i 31 grudnia 2013 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...] – T. K. wydał postanowienia o umorzeniu postępowań egzekucyjnych; w uzasadnieniach wskazano, że samochodu marki Peugeot Boxer z 2008 r. nie odnaleziono w miejscu zamieszania skarżącego, nie posiada on majątku ruchomego, z którego egzekucja okazałby się skuteczna, ale jest właścicielem lokalu mieszkalnego w [...] przy ul. W., objętego księgą wieczystą nr [...], z którego właściwym do prowadzenia egzekucji jest Komornik Sądowy – A. B.; W ocenie ZUS nie zachodzi również przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek prowadzi Dyrektor Oddziału ZUS w Rzeszowie (z rachunków bankowych i wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku w Urzędzie Skarbowym w Przemyślu) oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego w Przemyślu (ze środka, do którego zastosowania nie jest uprawniony Dyrektor Oddziału ZUS); istnieje majątek podlegający egzekucji w postaci nieruchomości, na której organ rentowy dokonał hipotecznego zabezpieczenia zaległości składkowych i dotychczas egzekucja nie była kierowana do tego składnika majątkowego. Zdaniem ZUS w przedmiotowej sprawie: - nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.; - wnioskodawca nie wykazał zgodnie z zapisem art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, - wnioskodawca nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń; - wnioskodawca nie wykazał, że stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS podkreślił, że ze zrozumieniem podchodzi do sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy, jednak w aktach sprawy brak jest dowodów, np. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub niezdolności do pracy na trwałe i całkowite wykluczenie z rynku pracy z powodów zdrowotnych. Organ podniósł, że pomimo istniejących schorzeń skarżący wykonywał działalność gospodarczą od 4 lipca 2017 r. do 23 września 2022 r. W załączonej dokumentacji medycznej nie ma żadnej wzmianki, by choroba powodowała niezdolność do pracy. ZUS stwierdził, że prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza pod firmą C. nie została zakończona, ale zawieszona i - po umorzeniu zaległości składkowych - prognozuje powrót do tej formy zarobkowania. W ocenie ZUS przedstawiony przez wnioskodawcę materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że w sprawie występują przesłanki do umorzenia zaległości z tytułu należnych składek. Podkreślono, że wnioskodawca jest właścicielem lokali mieszkalnego o powierzchni 47,1 m2 a także właścicielem samochodu ciężarowego marki Peugeot Boxer. Wnioskodawca zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że ZUS błędnie rozpoznał i określił jego sytuację materialną, rodzinna i zdrowotną. Wskazał, że budżet jego gospodarstwa domowego wraz ze wskazanymi przez ZUS zasiłkami pomocy społecznej i świadczeniami, we wskazywanym przez ZUS II kwartale 2025 r. wynosi łącznie: [...], zł. i jest o [...], zł. niższy niż poziom minimum socjalnego określony w październiku 2025 r., a tylko o [...], zł. wyższy niż poziom minimum egzystencji oszacowany na kwotę [...], zł w 2024 r. Podniósł, że ZUS w swoich wyliczeniach prawdopodobnie wliczył w budżet przyznaną tylko jeden raz, absolutnie incydentalnie na przełomie III i IV kwartału 2025 r. kwotę [...], zł. Nigdy wcześniej, ani nigdy później nie przyznano mu takiej kwoty. Wnioskodawca zaznaczył że ma przyznane zasiłki m.in. z powodu długotrwałej choroby i na zakup żywności. Podkreślił, że może sobie pozwolić na rezygnację z leczenia, w tym zaniechania przyjmowania któregoś z wielu koniecznych leków czy też żywności. Wskazał, że dodatek mieszkaniowy z ryczałtem na zakup opału nie jest wypłacany do jego rąk, ale na konto zarządcy. Następnie odniósł się do swojej sytuacji zdrowotnej wskazując, że jest osobą nieuleczalnie chorą, cierpiącą na bardzo poważne choroby przewlekłe, wymagające stałej diagnostyki, systematycznych, częstych specjalistycznych badań laboratoryjnych i lekarskich, stałego przyjmowania serii różnych leków, w tym także środków przeciwbólowych. Przeszedł operację raka. Następnie opisał swoje dolegliwości zdrowotne i przyjmowane lekarstwa. Podkreślił, że ze względu na sytuację rodzinna i stan majątkowy oraz sytuację zdrowotną nie jest w stanie opłacić zaległości, gdyż pociągnęłoby to nadzwyczaj ciężkie skutki dla niego i rodziny. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Wbrew jej zarzutom organ dokonał prawidłowych ustaleń sytuacji materialnej skarżącego, zasadniczo na podstawie przełożonych przez niego dokumentów, co jednak nie powoduje po jego stronie uprawnienia do umorzenia zaległości, których umorzenia się domagał. Kwestia umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i zaległości z tytułu wpłat na fundusz pracy uregulowane zostały w treści przepisów art. 28 ust. 1- 3 oraz w art. 28 ust.3a usus. Pierwsza grupa przesłanek reguluje kwestie umorzenia takich zaległości w sytuacji, gdy dochodzi do całkowitej nieściągalności składek. Przepis art. 28 ust.3 enumeratywnie wymienia sytuacje, kiedy do takiej nieściągalności dochodzi. Organ w zaskarżonej decyzji dokładnie przeanalizował wszystkie przesłanki wymienione w poszczególnych punktach tego przepisu i wskazał dlaczego uznał, że każdorazowo dana przesłanka nie zaistniała. Ustalenia te i argumentacja organu w tym zakresie nie jest skutecznie kwestionowana w skardze. Skarżący nie przedstawił w niej argumentów, które mogłyby podważać przedstawioną przez organ argumentację. W szczególności nie prowadzą do podważenia ustaleń organów w tym zakresie podawane przez skarżącego fakty dotyczące uzyskiwanych przez niego przychodów, stanu majątkowego i stanu zdrowia. W zakresie omawianych podstaw umorzenia należności okoliczności takie nie mają istotnego znaczenia. Przepis jasno określa kiedy dochodzi do całkowitej nieściągalności składek i wyliczenie to ma charakter enumeratywny. Niespełnienie żadnej z tych przesłanek prowadzi do wniosku, że stan całkowitej nieściągalności składek nie zaistniał. Wobec niezaistnienia stanu całkowitej nieściągalności, składki te z tej podstawy umorzone być nie mogą. Kwestia stanu majątkowego, osobistego i zdrowotnego skarżącego – dłużnika ZUS może być natomiast rozpatrywana w trybie przewidzianym przez przepis art. 28 ust. 3a usus przewidujący możliwość umorzenia składek w sytuacji, gdy nie występuje całkowita nieściągalność składek, , ale przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. W sytuacji, gdy któraś z tych przyczyn zostaje spełniona to organ może, ale nie musi umorzyć należności. \ W tym zakresie rozważając ważny interes osoby zobowiązanej organ bierze pod uwagę okoliczności wymienione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U. 2003.141.1365 ). Przewiduje on, że składki mogą być umorzone w sytuacji: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Każdorazowo zatem organ musi dokonać ustalenia czy któraś z przedstawionych sytuacji zaistniała. Jej wystąpienie nie jest jednak równoznaczne z umorzeniem zaległości. Decyzje w zakresie umorzenia składek organ podejmuje na podstawie tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że samo spełnienie przesłanek do podjęcia decyzji nie obliguje go do podjęcia decyzji korzystnej dla wnoszącego. Może on rozważyć także inne okoliczności i w ramach przysługującej mu swobody decyzyjnej, uznając, że są one na tyle doniosłe, że uzasadniają wydanie decyzji odmownej , nie uwzględnić wniosku strony. Prawo organu w tym zakresie podlega jedynie ograniczonej kognicji sądu administracyjnego. Sąd może zatem dokonać kontroli czy organ w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny i w sposób logiczny i zasługujący na ochronę wykazał przesłanki, dla których w ramach uznania administracyjnego nie uwzględnił wniosku strony, pomimo występowania przesłanki pozytywnej warunkującej udzielenie ulgi. Sąd bowiem w tego typu sprawach kontroluje jedynie zgodność procedowania organu z normami prawnymi regulującymi podstępowanie. Nie może natomiast ingerować w decyzje oparte o zasady słuszności, celowości , racjonalności, przewidywania możliwości ściągnięcia należności w przyszłości. To organ bowiem gospodaruje środkami publicznymi i to on ocenia czy może rozstrzygnąć o pozbawieniu majątku ZUS przysługujących mu składek. W przedmiotowej sprawie organ zgromadził wystarczający materiał dowodowy. Ustalił w jakiej wysokości istnieją zaległości, kiedy powstały i czego dotyczą. Ustalił także stan faktyczny w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego. Ustalenia te zasadniczo są zgodne z tym co w skardze podnosi dłużnik, gdyż ustaleń tych organ dokonał na podstawie przedłożonych przez niego danych. Ustalił zatem organ ,że sytuacja skarżącego jest zła. Posiada on bardzo niskie dochody, głownie z zasiłków i opieki społecznej, i ponosi koszty utrzymania w tym koszty leczenia. Ustalił także stan zdrowia skarżącego, wskazał na jakie choroby on cierpi i jakie musi z tego powodu ponosić koszty. Organ miał świadomość ,że skarżący posiada dochody poniżej minimum socjalnego, jednak powyżej minimum egzystencji. Jego ustalenia co do sytuacji skarżącego są więc prawidłowe i jego postępowanie nie narusza przepisów prawa procesowego. Prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, trafnie ocenił dowody i na tej podstawie prawidłowo ocenił stan faktyczny. To może wskazywać na spełnienie przesłanki ważnego interesu osoby ubiegającej się o otrzymanie ulgi ( niskie dochody i stan zdrowia ) w postaci umorzenia składek. Organ ustalił także, że skarżący posiada majątek w postaci mieszkania i starego samochodu. To ustalenie nie zmienia jednak co do zasady oceny występowania tej przesłanki. Wystąpienie choć jednej przesłanki, o której mowa w art. 28 ust.3 b usus umożliwia organowi, jeżeli podejmie taką decyzję w ramach uznania administracyjnego, umorzenie zaległości. W niniejszej sprawie organ jednak wskazał na cały szereg przyczyn dla których zadecydował się odmówić skarżącemu umorzenia zaległości. Organ wskazał tutaj na wiek skarżącego, który jednak nie eliminuje go z rynku pracy, posiadanie majątku, z którego można podjąć egzekucję należności, a przede wszystkim fakt, że działalność gospodarcza skarżącego nie została definitywnie zakończona a jedynie zawieszona. W tym zakresie organ wskazał na oświadczenia skarżącego, że zamierza on podjąć tę działalność, przy czym chciałby by jego konto zaległości zostało wyzerowane. W tych okolicznościach organ wskazał, że umorzenie zaległości byłoby pochopne i sprzeczne z interesem publicznym. Organ powołał się także na to, że umorzenie musi być stosowane tylko w przypadkach wyjątkowych, kiedy zła sytuacja ma charakter trwały, zaś sytuacja skarżącego taka nie jest. Jakkolwiek stan majątkowy skarżącego jest zły to jednak umorzenie nie uwzględniało by interesu publicznego. Wskazał także na stan zdrowia skarżącego, odnotowując wszystkie występujące u skarżącego schorzenia, jednak zwrócił uwagę, że nie posiada on orzeczenia o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy co powodowało by trwałe wykluczenie go z rynku pracy. Również w przedłożonej dokumentacji nie znajdują się żadne dokumenty, które potwierdzałyby, że występuje u niego trwała niezdolność do pracy. W takich okolicznościach nie stanowi przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i działania w ramach uznania administracyjnego odmowa umorzenia zaległości o co skarżący wnosił. Powody dla których organ wydal w ramach takiego właśnie uznania decyzję odmowną mieszczą się bowiem w katalogu przyczyn dla których taka decyzja może być podjęta i kierując się takimi właśnie przesłankami, co organ w decyzji dokładnie wykazał, nie naruszył on granic swobody uznania administracyjnego i decyzja taka nie może być uznana za dowolną. Z tych też względów, nie kwestionując samych argumentów przedłożonych skardze odnośnie trudnej sytaucji zdrowotnej i majątkowej skarżącego, sąd uznał, że decyzja Z|US prawa nie narusza i w konsekwencji skargę oddalił w myśl art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło