I SA/Rz 846/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska Sędziowie WSA Grzegorz Panek / spr./ NSA Jacek Surmacz Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 marca 2014r. sprawy ze skargi B. R. i D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 rok - oddala skargę- Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] i ustaliło B.R. i D.R. wysokość podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 17.623,00 zł. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] Prezydent Miasta ustalił B.R. i D. R. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 21.305 zł. Wskazane osoby figurowały jako użytkownicy wieczyści w ewidencji gruntów i budynków działek o nr 77/38, 77/39, 77/42, 77/44, 77/40 o łącznej powierzchni 35.187 m2 oraz znajdujących się na nich budynków. Organ I instancji uznał, że wskazane działki związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej i zastosował zwiększoną stawkę podatku od nieruchomości w wysokości 0,59 zł/m2. Decyzja organu I instancji została doręczona D.R. - 21 lutego 2013 r. a B.R. - 12 marca 2013 r. Odwołaniem z dnia 6 marca 2013 r. (data wpływu) skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Wskazały, że nie zgadają się aby w ich przypadku zastosowanie miała stawka podatku od nieruchomości dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podkreśliły, że nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej w jakiejkolwiek formie. Nie czerpią także korzyści z tytułu dzierżawy lub najmu gruntów będących przedmiotem opodatkowania. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania B.R. Organ odwoławczy uznał, że w jej przypadku odwołanie zostało wniesione od decyzji która nie weszła do obrotu prawnego. Odwołanie bowiem wpłynęło do organu 6 marca 2013 r. zaś decyzja której ono dotyczyło została doręczona B.R. 12 marca 2013 r. Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie D.R. uchylił decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] i ustalił wysokość podatku od nieruchomości za 2013 r. w kwocie 17.623,00 zł. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że jak wynika z protokołu kontroli przeprowadzonej przez organ I instancji na działkach o nr 77/38, 77/39, 77/40, 77/44 o łącznej powierzchni 28.947 m2 stwierdzono składowanie materiałów przeznaczonych do segregacji, które przetwarza spółka "A". Na działce nr 77/42 o powierzchni 6.240 m2 nie stwierdzono składowania żadnych materiałów. Uwzględniając te ustalenia organ odwoławczy uznał, że tylko działki o nr 77/38, 77/39, 77/40, 77/44 o łącznej powierzchni 28.947 m2 związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej i do tych działek zastosował zwiększoną stawkę podatku od nieruchomości w wysokości 0,59 zł/m2. W skardze na powyższą decyzję B.R. i D.R. wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji podkreślając, że w ich przypadku nie może mieć zastosowania stawka podatku właściwa dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ponieważ takiej działalności one nie prowadzą. Dodatkowo na rozprawie dnia 4 marca 2014 r. skarżąca B.R. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik D.R. wskazała, że użytkowanie wieczyste działek stanowiących przedmiot opodatkowania przeniesione zostało na rzecz skarżących przez "A" spółka z o.o. w zamian za zwolnienie z długu. Na działkach znajdowały się i znajdują surowce wtórne których przetwarzaniem zajmuje się ta spółka. Pomimo zawarcia umowy o przeniesieniu użytkowania wieczystego spółka uniemożliwia korzystanie z działek. Spółka ta nadal korzysta z działek bezumownie wbrew woli skarżących. Same skarżące nie udostępniały działek będących w ich użytkowaniu wieczystym spółce "A". Na poparcie swojego stanowiska B.R. przedłożyła kserokopię aktu notarialnego z dnia 26 czerwca 2012 r., pism z dnia 23 i 26 września 2013 r. skierowanych do spółki "A", wezwanie do spółki "A" z dnia 31 grudnia 2013 r., wniosek skierowany do Sądu Rejonowego z dnia 13 stycznia 2014 r. decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] lutego 2014 r. odnośnie podatku od nieruchomości za 2012 r. Dokumenty te zostały dopuszczone jako dowód w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentacje wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dniu ich wydania. Zakres tej kontroli wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), której art. 134 § 1 wskazuje, że Sąd orzekając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami podnoszonymi w skardze, ani też powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (§ 1 pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W pierwszej kolejności trzeba zaznaczyć, że wniesiona skarga przez B. R. i D. R. podlegała rozpoznaniu w odniesieniu do obu wskazanych osób pomimo tego, że B. R. nie wyczerpała toku instancji. W jej bowiem przypadku organ odwoławczy stwierdził niedopuszczalność odwołania. Sąd uznał, że w przypadku kiedy decyzja jest adresowana do dwóch osób a tylko jedna z nich skutecznie zaskarżyła decyzję organu I instancji możliwe jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi także przez tę osobę która toku instancji nie wyczerpała. Odnośnie samego wymiaru podatku od nieruchomości na wstępie rozważań Sąd zauważa, że z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm. - określanej dalej także jako u.p.o.l.) wynika, że podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, będące właścicielami bądź posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych oraz użytkownikami wieczystymi gruntów. Dla powstania obowiązku podatkowego istotnym jest zatem tylko fakt pozostawania podmiotem prawa własności lub innej formy prawnego władztwa nad rzeczą. Podatek od nieruchomości ma tym samym charakter majątkowy, w takim znaczeniu, że obowiązek podatkowy powstaje przez sam fakt posiadania nieruchomości. Analiza art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych pozwala wyciągnąć wniosek, że opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają wszystkie grunty (poza wyłączonymi i zwolnionymi z podatku na mocy ustawy), bez względu na to, czy są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Niemniej istnienie takiego związku przesądza o wysokości podatku. Dla oceny, czy rację miały organy podatkowe twierdząc, że w okolicznościach niniejszej sprawy sporny grunt związany był z prowadzeniem działalności gospodarczej podstawowe znaczenie miało rozstrzygnięcie, czy grunt ten był w posiadaniu przedsiębiorcy, stosownie do definicji zawartej w art. 1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. Z definicji tej wynika, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę (inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą) skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tak więc różnego rodzaju obiekty niewykorzystywane w danym momencie lub gdzie prowadzona jest innego rodzaju działalność niż gospodarcza (np. socjalna) należy uznać za związane z działalnością gospodarczą. Ponadto w omawianej definicji nie ma warunku wykorzystywania tego rodzaju nieruchomości na cele związane z działalnością gospodarczą, wystarczy sam fakt ich posiadania przez przedsiębiorcę. Wyjaśnienia także tutaj wymaga wspomniane posiadanie. Nie może ono być odnoszone tylko i wyłącznie do posiadania w rozumieniu art. 336 k.c. Również władający nieruchomością na podstawie innych tytułów prawnych, niż objęte zakresem przedmiotowym kodeksu cywilnego, jest posiadaczem w rozumieniu przyjętym na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W doktrynie wskazuje się, że w niektórych ustawach ustawodawca posługuje się tym terminem w celu oznaczenia władztwa ekonomicznego nad rzeczą, pozwalającego na korzystanie z niej bez względu na to, czy władztwo to jest wyrazem prawa (własności, użytkowania, dzierżawy), czy też nie jest z takim prawem związane. Taką ustawą jest właśnie ustawa o podatkach i opłatach lokalnych, w której używa się pojęcia "posiadanie" na określenie korzystania przez przedsiębiorcę bez względu na istnienie i rodzaj tytułu prawnego do władania nieruchomością. Sam fakt objęcia nieruchomości we władanie przez przedsiębiorcę powoduje, że staje się on jej posiadaczem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Tego typu posiadaczem jest zarówno przedsiębiorca mający prawo własności danej nieruchomości, jak też mający tę nieruchomość w trwałym zarządzie na podstawie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), a także i ten, kto korzysta z nieruchomości sąsiada -właściciela bez jego wiedzy i zgody. Sam fakt wykorzystywania nieruchomości przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że to przedsiębiorca staje się posiadaczem tejże, a w związku z tym staje się ona związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ten rodzaj władztwa ekonomicznego nad nieruchomością nie przesądza o tym, kto będzie podatnikiem. Przedsiębiorca wykorzystujący grunty osoby fizycznej do prowadzenia działalności gospodarczej nie będzie podatnikiem. To ta osoba fizyczna jest podatnikiem, płacącym podatek od gruntu wykorzystywanego przez przedsiębiorcę, a więc według najwyższych stawek. Taka też sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Współużytkownikami wieczystymi gruntów będących przedmiotem opodatkowania są osoby fizyczne – B.R. i D.R. Grunty te znajdują się jednak w posiadaniu spółki z o.o. "A", która to spółka będąc wcześniej użytkownikiem wieczystym gruntów przeniosła to prawo wskazanym osobom fizycznym za zwolnienie z długu z tytułu zbycia udziałów przez B.R. i D.R., na podstawie aktu notarialnego z dnia 26 czerwca 2012 r. Na działkach spółka gromadziła i gromadzi surowce wtórne. Jak wynika z pisma z dnia 23 września 2013 r., dopuszczonego jako dowód na rozprawie, spółka z o.o. "A" korzysta w sposób stały i bezumowny z działek. Bez zgody skarżących prowadzi na tych działkach działalność gospodarczą. Wskazanym pismem spółka była wzywana do zaprzestania takiej działalności. Ponadto pismem z dnia 26 września 2013 r. skarżące wzywały spółkę o umożliwienie realizacji praw wynikających z użytkowania wieczystego. Działania te jednak nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. W konsekwencji skarżące wystąpiły do Sądu Rejonowego o nadanie aktowi notarialnemu z dnia 26 czerwca 2012 r. klauzuli wykonalności. Fakt wykorzystywania gruntów przez spółkę skutkuje tym, że to ona staje się posiadaczem tychże. Dotyczy to także sytuacji bezumownego korzystania z gruntów bez zgody wieczystych użytkowników. W związku z tym grunty należało uznać za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Należy tutaj zaznaczyć, że nie ma tutaj znaczenia okoliczność dotycząca prowadzenia bądź nie działalności gospodarczej przez same skarżące. Decydujące bowiem znaczenie ma to czy nieruchomość jest związana z działalnością gospodarczą w znaczeniu podanym wyżej. Przy czym związek ten nie musi odnosić się do osób które są użytkownikami wieczystymi gruntów. W tej sytuacji należało uznać, za prawidłowe stanowisko organu, że w stosunku do działek o nr 77/38, 77/39, 77/40, 77/44 o łącznej powierzchni 28.947 m2 winna zostać zastosowana stawka podatku od nieruchomości właściwa dla gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wskazać przy tym należy, że wydając swoją decyzję organ odwoławczy uznając, że działka nr 77/42 o powierzchni 6.240 m2 nie jest związana z prowadzeniem działalności gospodarczej i nie podlega opodatkowaniu stawką w wysokości 0,59 zł/ m2 powinien tą działkę opodatkować stawką właściwą dla gruntów pozostałych. Z niezrozumiałych powodów organ odwoławczy jednak tego nie uczynił. Stwierdzając to uchybienie Sąd doszedł do przekonania, że uchylenie decyzji z tego powodu byłoby działaniem na niekorzyść skarżących i stanowiło by złamanie zakazu reformationis in peius, wyrażonego w art. 134 § 2 p.p.s.a. Mając to wszystko na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.