I SA/Rz 85/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia NSA Jacek Surmacz, Protokolant sekr. sąd. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi J.S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Rzeszowie z dnia 15 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Rz 511/22 odrzuca skargę. Wyrokiem z 15 listopada 2022 r. sygn. I SA/Rz 511/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. S. (dalej: Skarżący) na decyzje w przedmiocie płatności rolnych ONW na 2018r. Żadna ze stron nie wniosła skargi kasacyjnej, nie sporządzono uzasadnienia wyroku. W dniu 19 grudnia 2022 r. stwierdzona została prawomocność tego orzeczenia od dnia 16 grudnia 2022 r. Akta sprawy zwrócono organowi wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia. W dniu 15 lutego 2023 r. wpłynęła do Sądu skarga J. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem. Odnośnie do podstawy wznowienia, o której mowa w przepisach ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) dalej: "P.p.s.a.", J. S. podniósł, że w składzie Sądu brała udział osoba nieuprawniona, a zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Sąd z urzędu powinien zbadać, czy powołany do rozstrzygnięcia sprawy skład Sądu jest składem właściwym. Zdaniem Skarżącego, doszło do naruszenia art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Sąd powinien być bezstronny, właściwy, powołany zgodnie z przepisami. Nie powinno być wątpliwości, czy jakiekolwiek siły polityczne miały wpływ na jego działalność. Natomiast w wydaniu zaskarżonego wyroku brał udział sędzia Jacek Boratyn, który został powołany na to stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa wyłonionej po skróceniu kadencji wcześniejszych członków Rady w sposób niezgodny z Konstytucją. Powyższe skutkuje naruszeniem gwarancji bezstronności i niezależności wyłonionego z udziałem takiego sędziego sądu. Skarżący odwołał się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-585/18, C-624/18, C-625/18 oraz uchwały Sądu Najwyższego o sygn. BSA I-4110-1/20. Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, bowiem Skarżący nie wskazał w niej ustawowej podstawy wznowienia prawomocnie zakończonego postępowania sądowego. Przepis art. 280 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Przez to ostatnie pojęcie należy zrozumieć zbadanie czy składający skargę o wznowienie postępowania jako jej podstawę wskazał którąś z przyczyn wymienionych w art. 271, art. 272 czy w końcu art. 273 P.p.s.a. Chodzi tutaj o zbadanie czy któraś z tych przesłanek została w sposób formalny wymieniona w skardze. W sprawie niniejszej J. S. wskazał jako przyczynę wznowienia udział w składzie orzekającym sędziego nieuprawnionego. Takie wskazanie formalnie mieści się w ramach podstawy określonej w art. 271 pkt 1 P.p.s.a., która obejmuje sytuacje wznowienia postępowania z powodu nieważności, gdy w składzie Sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał Sędzia wyłączony na mocy ustawy. Nie zachodziła zatem podstawa do skorzystania z instytucji przewidzianej w art. 280 § 1 P.p.s.a., a sprawa została skierowana na rozprawę. W myśl art. 281 P.p.s.a., na rozprawie Sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia, to odrzuca skargę o wznowienie. Chodzi tutaj o takie rozważenie okoliczności sprawy, aby stwierdzić czy okoliczności faktyczne podane przez składającego skargę o wznowienie mieszczą się w ramach podstawy wznowienia zawartej w powołanych przepisach art. 271 do art. 273 P.p.s.a.. Ponieważ w niniejszej sprawie Skarżący wskazał na przesłankę mogącą mieścić się w podstawie art. 271 pkt 1 P.p.s.a. należało rozważyć czy w składzie Sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał Sędzia wyłączony na mocy ustawy. Zdaniem Sądu, przesłanki zawarte w tej podstawie nie zostały zrealizowane. Sąd administracyjny w pełni zgadza się z poglądem zawartym w wyroku NSA z 25 maja 2023 r. sygn. III FSK 1592/22, który stwierdził że "sędzia sądu administracyjnego jest sędzią Rzeczypospolitej Polskiej i sędzią europejskim, także wówczas, gdy procedura poprzedzająca jego powołanie mogła być dotknięta wadami". Trzeba bowiem wskazać, że sędzia sądu administracyjnego nie może być osobą nieuprawnioną, o której mowa w art. 271 pkt 1 P.p.s.a. skoro przeszedł pozytywnie procedurę powołania na urząd sędziego. Nawet gdyby w toku powoływania na urząd sędziego doszło do uchybień przepisom rangi podkonstytucyjnej to akt powołania przez Prezydenta RP sanuje te uchybienia (patrz: postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. I OZ 712/19). Bazując na przedstawionych poglądach sąd administracyjny uznał, że wskazywany we wniosku sędzia WSA Jacek Boratyn nie może być uznany za osobę nieuprawnioną do orzekania, a tym samym nie zaktualizowała się ta przesłanka wskazana przez Skarżącego, bowiem Sędzia ten przeszedł pozytywnie całą procedurę powołania na stanowisko. Ponadto sędzia Jacek Boratyn został powołany na stanowisko sędziowskie na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w kwestionowanym przez Skarżącego składzie, ale w procedurze przekształcenia stanowiska asesora sądowego wojewódzkiego sądu administracyjnego w stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Stanowisko asesora sądowego powierzono mu natomiast na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie, której członkom skrócono kadencję (zob. art. 6 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2018 r. poz. 3), a więc w składzie, który nie był kwestionowany w orzecznictwie sądów krajowych ani międzynarodowych. Formalnie doszło do przekształcenia stanowiska asesora wojewódzkiego sądu administracyjnego w stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale funkcje te pełniła i pełni ta sama osoba. Natomiast sama procedura przekształcenia stanowiska asesora sądowego w sędziowskie ukształtowana została przepisami ustawy z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1124). Nie może być również mowy o zaistnieniu podstawy do wyłączenia sędziego z mocy samej ustawy. Instytucja wyłączenia sędziego z urzędu została przewidziana w art. 18 § 1 P.p.s.a., gdzie w punktach od 1 do 7 enumeratywnie wymieniono wszystkie sytuacje, kiedy sędzia jest z mocy samej ustawy wyłączony od orzekania. Żadna z tych przyczyn w sprawie niniejszej nie zaistniała. Należy wskazać że w ramach podstaw wznowienia postępowania przewidzianych przepisem art. 271 pkt 1 P.p.s.a. nie mieści się badanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. Tryb badania spełnienia tych przesłanek został przewidziany w art. 5a ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz U. z 2022, poz..2492 - dalej: P.u.s.a.). Przepis ten stanowi, że dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, na wniosek uprawnionego, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy Badanie to ma jednak charakter wnioskowy, zaś stosowny wniosek może być złożony przez osobę uprawnioną czyli skarżącego lub uczestnika postępowania w terminie tygodnia od dnia zawiadomienia uprawnionego do złożenia wniosku o składzie rozpoznającym sprawę. Należy nadmienić że po upływnie tego terminu prawo do wniesienia wniosku wygasa. (art. 5a § 2-4 P.u.s.a.). Badanie zatem spełniania przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności nie mieści się w pojęciu podlegania przez sędziego wyłączeniu z mocy ustawy. Jest osobnym, wnioskowym trybem wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie. Na marginesie należy jedynie nadmienić, że Skarżący został zawiadomiony o składzie rozpoznającym sprawę w dniu 20 września 2022 r. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że okoliczności faktyczne wskazane w skardze nie wyczerpują ustawowych przesłanek wznowienia, a tym samym wznowienie jest niedopuszczalne i dlatego zgodnie z art. 281 P.p.s.a skargę o wznowienie odrzucił.