I SA/Rz 860/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Włoch po rozpoznaniu w dniu 18 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokat J. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 860/16 o odmowie przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. R. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2016 r.: nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2015 rok nr [...] w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) na 2015 rok - postanawia - zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać adwokat J. P. kwotę 615 zł (sześćset piętnaście złotych), obejmującą podatek od towarów i usług w wysokości 115 zł (sto piętnaście złotych), tytułem wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną, która nie została opłacona. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi A. R. na wymienione w sentencji decyzje Dyrektora . Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Na skutek wniosku skarżącego, postanowieniem z dnia 24 lutego 2017 r., referendarz sądowy w tut. Sądzie przyznał mu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W dniu 20 marca 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla A. R. adwokata w osobie B. K. W dniu 13 kwietnia 2017 r. wymieniony adwokat złożył w Sądzie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, wnosząc równocześnie o przyznanie kosztów z tego tytułu. Wniosek pełnomocnika został uwzględniony przez referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2017 r. W dniu 12 maja 2017 r. wpłynęło do Sądu pismo Okręgowej Rady Adwokackiej informujące o zmianie pełnomocnika z urzędu i wyznaczeniu w miejsce adwokata B. K. adwokat J. P. W dniu 9 czerwca 2017 r. adwokat J. P. złożyła w Sądzie sporządzoną przez siebie opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego na wstępie wyroku. Jednocześnie wniosła o przyznanie kosztów tego rodzaju pomocy prawnej, oświadczając, że nie zostały one pokryte w całości ani w części. Żądanie to ponowiła dnia 9 sierpnia 2017 r. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SA/Rz 860/16 referendarz sądowy odmówił przyznania adwokat J. P. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W ocenie referendarza skoro dla skarżącego A. R. ustanowiony został adwokat, którego w osobie B. K. wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka i pełnomocnik ten podjął czynność w postaci sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to fakt sporządzenia takiej opinii przez kolejno ustanowionego w sprawie pełnomocnika dla strony nie może skutkować przyznaniem temu ostatniemu wynagrodzenia za powyższe. Zdaniem referendarza oznaczałoby to bowiem niczym nieuzasadnione obciążanie Skarbu Państwa obowiązkiem dwukrotnej zapłaty za tę samą czynność. Referendarz podkreślił, że adwokat J. P. sporządzając dla strony przedmiotową opinię miała świadomość, że czynność taką podjął już wcześniej pierwotnie wyznaczony dla tej strony pełnomocnik, bowiem opinia taka znajdowała się już w aktach sądowych (wpłynęła ona do Sądu w dniu 14 kwietnia 2017 r., zaś adwokat J. P. wyznaczona została pełnomocnikiem skarżącego dopiero w dniu 8 maja 2017 r.). Adwokat J. P. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia z dnia 18 sierpnia 2017 r. zarzucając mu naruszenie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) poprzez odmowę przyznania pełnomocnikowi kosztów zastępstwa procesowego. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie jej wynagrodzenia odpowiednio według zasad określonych w ww. przepisach. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że działając jako pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu i mając na uwadze działanie w jego interesie musiała zapoznać się z aktami postępowania, wykonać fotokopię akt a następnie zaznajomić się z nimi w oparciu o niezbędne przepisy ustaw na podstawie których rozstrzygana była sprawa skarżącego. Następnie sporządziła opinię prawną o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej. W jej ocenie czynności podjęte przez nią jako pełnomocnika z urzędu w przedmiotowej sprawie stanowiły faktyczna pomoc prawną udzieloną skarżącemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., określanej dalej jako "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.), należy się wynagrodzenie w zakresie określonym w art. 250 § 1 P.p.s.a., tj. według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych, w tym za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Z treści przepisu § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U z 2016 r., poz. 1714), regulacji obowiązującej odnośnie kwestii wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną, która nie została opłacona, które weszło w życie w dniu 2 listopada 2016 r. wynika, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Skoro skarga w przedmiotowej sprawie została wniesiona 7 października 2016 r., zatem zastosowanie w niniejszej sprawie będą miały przepisy rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz.1801, zwane dalej rozporządzeniem). Zgodnie z § 2 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Stosownie natomiast do § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Wysokość opłaty maksymalnej w postępowaniu w pierwszej instancji przed sądami administracyjnymi w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, ustala treść § 21 ust. 1 pkt 1 lit a rozporządzenia, tj. obliczona ona zostaje na postawie § 8 rozporządzenia. Stosownie z kolei do treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia opłata maksymalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Zgodnie z ww. przepisami wartość przedmiotu sprawy I SA/Rz 860/16 wynosi 13.133,52 zł, a więc mieści się w przedziale: powyżej 10000 zł do 50000 zł, co oznacza, że opłata maksymalna wynosi 4800 zł, zaś wartość przedmiotu sprawy I SA/Rz 861/16 wynosi 3.767,95 zł, a więc mieści się w przedziale: powyżej 1500 zł do 5000 zł, co oznacza, że opłata maksymalna wynosi 1200 zł. Jak wynika z akt sprawy Sąd postanowił połączyć do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oznaczone sygn. I SA/Rz 860/16 oraz I SA/Rz 861/16 i prowadzić je pod sygnaturą I SA/Rz 860/16. W związku z powyższym zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia opłata maksymalna w niniejszej sprawie wynosi łącznie 6000 zł, lecz zgodnie z treścią § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b wyżej cytowanego rozporządzenia musiała być odpowiednio pomniejszona. Ponadto zgodnie z art. 250 § 2 P.p.s.a.w uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie o którym mowa w § 1 (art. 250 P.p.s.a.). Zatem art. 250 § 2 P.p.s.a. dopuszcza możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Co więcej przypomnieć w tym miejscu należy, że mające zastosowanie w sprawie rozporządzenie również stanowi dyrektywę kierunkową dla ustalenia wynagrodzenia pełnomocnika w każdym indywidualnym przypadku, m.in. z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, również czasu poświęconego sprawie. Zaznaczyć należy, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona przez adwokat J. P. jest już drugą opinią w tej samej sprawie (poprzednia sporządzona była przez adwokata B. K.), jednakże skoro Sąd uznał, że należy doręczyć ją stronie skarżącej to również należało przyjąć, że obecnemu pełnomocnikowi strony skarżącej - adwokat J. P. należy się wynagrodzenie za jej sporządzenie. Biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika, który polegał na przeanalizowaniu akt sprawy w kontekście zapadłego rozstrzygnięcia sądu I instancji i sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej oraz biorąc pod uwagę charakter i w zasadzie jednorodność obu połączonych spraw, należy uznać za zasadne zastosowanie art. 250 § 2 P.p.s.a. i obniżenie należnego wynagrodzenia do 500 zł, powiększonego na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług, liczoną według stawki 23 %, tj. o 115,00 zł. Mając na uwadze powyższe przyznano adwokat J. P. kwotę 615,00 zł, obejmującą należny podatek od towarów i usług w wysokości 115,00 zł, działając na podstawie art. 260 § 1, art. 250 § 1 i § 2 P.p.s.a., w związku z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia, o czym orzeczono, jak w sentencji postanowienia.