I SA/Rz 862/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń / spr./ Sędziowie WSA Jarosław Szaro WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2014 r. oddala skargę. I SA/Rz 862/15 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej zwane - Kolegium) decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2015 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2014 rok w łącznej kwocie 237 zł. W dniu 18 marca 2015 r. M. C. (dalej - Skarżący) złożył wniosek o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za 2014 r. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] maja 2015 r. odmówił umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2014 r. w łącznej kwocie 237 zł. Jako podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji wskazał art. 67a § 1 pkt 3 i art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 dalej zwana - ord.pod. ). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał co należy rozumieć przez przesłanki zawarte w art.67a § 1 ord.pod. to jest ważny interes podatnika i interes publiczny i ocenił, że podane przez wnioskodawcę okoliczności nie mogło zostać uwzględnione w niniejszej sprawie albowiem nie noszą cech ważnego interesu podatnika czy też interesu publicznego. Ponadto podatnik uzyskał już ulgi w spłacie podatku od nieruchomości w poprzednich latach i udzieleniem ulgi po raz kolejny w odczuciu wnioskodawcy działanie organu stało się należne mu uprawnieniem. Sytuacja w jakiej się znajduje nie jest również sytuację nową, brak jest zatem charakteru nadzwyczajnego. Ponadto kwota podatku w skali miesiąca wynosi 20 zł i nie jest na tyle wysoka by pogorszyć jego sytuację życiową. Po rozpatrzeniu odwołania M. C. na decyzję Prezydenta miasta z dnia [...] kwietnia 2015 r. Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzje i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w stanie faktycznym sprawy organ podatkowy nie rozpatrzył wniosku o umorzenie zaległości podatkowej pod kątem istnienia interesu publicznego. Poza opisem, co zdaniem organu, stanowi interes publiczny, nie ma w decyzji rozważań odnoszących się do tej przesłanki. Nie można uznać za takowe stwierdzenie organu pierwszej instancji, że udzielenie ulgi z uwagi na nie uregulowanie należności podatkowych, mogłoby być uznane przez zobowiązanego jako należne mu uprawnień. Zauważyć należy, iż podatnik zarówno we wniosku o umorzenie podatku od nieruchomości jak i odwołaniu powoływał się na bardzo trudną sytuację materialną, bezrobocie, korzystanie w utrzymaniu z pomocy społecznej, brak środków na pokrycie leczenia, samotnym zamieszkiwaniu i gospodarowanie, co należy rozważyć w kontekście odpowiedzi na pytanie czy zapłata zaległości podatkowych nie spowoduje konieczność ubiegania się przez podatnika o środki z pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że w procesie stosowania art. 67a § 1 pkt 3 ord.pod. każdorazowo należy wnieść po uwagę ocenę skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania tych wartości nadrzędnych, które mogą kryć się w pojęciu interesu publicznego. Brak rozważań tych wartości w ramach interesu publicznego skutkuje naruszeniem prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Kolegium skonstatowało, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 67 a ord.pod. poprzez jego błędną zawężającą wykładnię. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę winien dokonać oceny przesłanek z art. 67a § 1 ord.pod. zgodnie z zaprezentowaną przez niego wykładnią. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Skarżący podniósł, że wnosi o rozpatrzenie jego sprawy w oparciu o jego faktyczną sytuacje materialną i życiową, a przede wszystkim zdrowotną. Samorządowy Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzkiej Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2014.1269 j.t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawa nie stanowi inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 157 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późniejszymi zmianami, dalej wzywana - ppsa). Zgodnie z art. 67 a § 1 pkt 3 ord.pod. organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadku uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Tak sformułowany przepis pozwala na uznaniowe przyznanie wymienionych w nim ulg podatkowych, jeżeli wystąpiła choć jedna z wymienionych w nim przesłanek - ważny interes podatnika lub interes publiczny. Z treści przepisu nie wynika jednak, aby negatywne załatwienie wniosku podatnika było możliwe tylko po przeanalizowaniu jednej przesłanki. Podkreślić należy, że ustalenie istnienia jednej z wymienionych w nim przesłanek zwalnia organ od konieczności badania występowania w rozpoznawanej sprawie drugi z nich jedynie wówczas, gdy zamierza on przyznać ulgę. Zgodnie z literalnym brzmieniem art. 67a § 1 pkt 3 ord.pod. organ może umorzyć zaległość podatkową w całości lub w części, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną gdy stwierdzi, że przemawiają za tym albo: ważny interes podatnika (konieczność ochrony jego dobra), albo interes publiczny (konieczność ochrony dobra publicznego) albo łącznie oba te interesy. Natomiast odmowa udzielenia ulgi w ramach przysługującego organowi uznania byłoby możliwe tylko w przypadku przeanalizowania występowania w rozpatrywanej sprawie w obu opisanych wyżej przesłanek. Użyty przez ustawodawcę w art. 67a § 1 pkt 3 ord.pod. łącznik "lub" zobowiązuje organ podatkowy przy stosowaniu ulg w spłacie zobowiązań podatkowych do rozważenia zarówno okoliczności ważnego interesu podatnika, jak również przesłanki interesu publicznego. Za takim odczytaniem tego przepisu przemawia również wykładnia systemowa, związana z treścią zasad ogólnych postępowania podatkowego, przede wszystkim art. 122 ord.pod., a także art. 121 § 1 ord.pod. Ograniczenie się w postępowaniu podatkowym do analizowania tylko jednej z dwóch wymienionych w art. 67a § 1 ord.pod. przesłanek godziłoby w zasady dokładnego wyjaśnienia sprawy przed podjęciem decyzji w sprawie zastosowania materialnego prawa podatkowego. Powyższe jest szczególnie istotne w razie działania organów w ramach luzu decyzyjnego, jaki daje uznanie administracyjne (decyzja o charakterze dyskrecjonalnym). W przypadku podjęcia niekorzystnego dla podatnika rozstrzygnięcia, niewątpliwie naruszałoby także zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i naraziło te organy na zarzut dowolnego, a nie uznaniowego działania. W przepisie art 67a § 1ord.pod. uregulowano formę pomocy państwa, która może być przyznana podatnikowi po to, aby egzekwując daniny publiczne, nie doprowadzić do obiektywnie istotnych, niepożądanych skutków z punktu widzenia zarówno tego podatnika, jak i interesu publicznego. Odpowiednie stosowanie tej pomocy w sposób optymalny z punktu widzenia obu tych interesów byłoby możliwe jedynie wówczas gdy organy w toku postępowaniu uzyskały by odpowiednią wiedzę na temat zarówno ważnego interesu podatnika, jak też interesu publicznego. Umorzenie zobowiązania podatkowego, stanowi wyłom od zasady płacenia podatków, tylko pozornie stawia w korzystniejszej sytuacji podatnika, korzystającego z takiego zwolnienia, w stosunku do tych, którzy podatek obowiązani są płacić. Umorzenie zobowiązania podatkowego nie stanowi przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej z budżetu danego związku publiczno-prawnego (Skarbu Państwa, gminny, miasta, etc.) podatnikowi po to, by przez stosowanie zasady (egzekwowania podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia zarówno społecznego, jak też indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższej, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych, państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. Wobec powyższego uznać zatem należy, że dyrektywa uwzględnienia interesu publicznego, zawarte w art. 67a § 1 pkt 3 ord.pod. nie może być wąsko rozumiana, ale wymaga przeanalizowania obowiązków ciążących na danym podatniku z punktu widzenia wartości istotnych dla całego społeczeństwa. Nie tylko im interesów fiskalnych związanych z dochodzeniem dochodami budżetowymi, ale także z potencjalnymi wydatkami na przykład w dziedzinie pomocy społecznej. Takiej analizy decyzja pierwszej instancji nie zawierała, dlatego też Kolegium słusznie uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] maja 2015 r. i sprawę przekazała organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Oczywistym jest, że decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości ma charakter uznaniowy. Nie zwalnia to jednak organu przy wydawaniu tego rodzaju decyzji z obowiązku rzetelnej i wnikliwej analizy, uwzględnienie interesu jednostki i interesu publicznego oraz wszelkich okoliczności w sprawie w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona analiza sprawy stanowi materią będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Należy podkreślić, że uchylenie przez Kolegium decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania czyni zadość żądaniom Skarżącego zawartych w odwołaniu od decyzji jak i w złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawy zobowiązany będzie do dokonania oceny przesłanek zawartych w art. 67a § 1 ord.pod. zgodnie z prezentowaną wykładnią tego przepisu przez Kolegium a także przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym uzasadnieniu. Mając to na uwadze należy uznać, iż kwestionowanie prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego przez Kolegium decyzją z dnia 19 czerwca 2015 r. jest niezasadny. Dlatego też w oparciu o przepis art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku.