I SA/Rz 865/16
PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-12-06
Skład orzekający: Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która wykaże brak środków na pokrycie kosztów sądowych, ma prawo do przyznania pomocy prawnej w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, jeśli wykaże brak dostatecznych środków na ich pokrycie. Jednakże samo wykazanie braku środków nie rodzi automatycznego prawa do ulgi, a przyznanie pomocy pozostaje uznaniem sądu. W przypadku podmiotów korporacyjnych, sąd powinien wziąć pod uwagę także celowość i zasadność przyznania pomocy, biorąc pod uwagę charakter i cel funkcjonowania wnioskodawcy w obrocie prawnym. W niniejszej sprawie, spółka nie wykazała braku środków, dysponując towarem o wartości znacznie przekraczającej koszty sądowe, a jej twierdzenia o bezwartościowości towaru były niezweryfikowane. Ponadto, spółka korzystała z pełnomocnika z wyboru, co podważało jej twierdzenia o braku środków, a jej celem jest pomnażanie zysku, a nie realizacja szczególnie doniosłych społecznie celów, co wyklucza uprzywilejowane traktowanie.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie majątkowym podała niewielki kapitał zakładowy, brak środków trwałych, brak zysku lub straty za ostatni rok obrotowy, oraz zamknięte rachunki bankowe. Podkreśliła, że posiada towary o dużej wartości, ale zalegają one w magazynie od 2014 r. i nie przedstawiają wartości rynkowej. Z bilansu wynikała jednak znacznie wyższa wartość zapasów. Spółka korzystała z pełnomocnika z wyboru.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy spółce "A" sp. z o.o.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Jacek Boratyn po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r., na posiedzeniu niejawnym, wniosku "A" sp. z o.o., z siedzibą w R., o przyznanie jej prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi "A" sp. z o.o., z siedzibą w R., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia (...) sierpnia 2016 r., nr (...), w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2014 r. - postanawia – odmówić przyznania prawa pomocy.
Skarżąca spółką, wystąpiła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym, na urzędowym formularzu, oświadczeniu o stanie majątkowym podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 5 000 zł, wartość środków trwałych 0 zł, a za ostatni rok obrotowy nie odnotowała ani zysku, ani straty.
Skarżąca posiadała trzy rachunki bankowe, jednakże wszystkie zostały zamknięte.
Uzasadniając złożony wniosek skarżąca podkreśliła, że aktualnie nie ma możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż jej konta zostały zajęte. Na obecną chwilę posiada jedynie towary o wartości 1 372 693 zł, jednakże towary te, w postaci zasilaczy, zalegają w magazynie od 2014 r. i w związku z tym nie przedstawiają żadnej wartości rynkowej.
Z przedłożonego jako załącznik do dodatkowego oświadczenia bilansu wynika, że skarżąca na koniec października 2016 r., posiadała zapasy o wartości 4 983 535 zł.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym, może nastąpić, gdy wykaże ona że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jakkolwiek warunkiem sine qua non przyznania osobie prawnej prawa pomocy jest wykazanie przez nią braku środków na pokrycie określonych kosztów postępowania, to przyznanie tego prawa pozostawione zostało jednak, z woli ustawodawcy, uznaniu sądu, lub referendarza rozpoznającego wniosek w tym przedmiocie. Jak bowiem wynika z przytoczonej wyżej regulacji art. 246 § 2 P.p.s.a., samo wykazanie przez osobę prawną lub inną jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej tego, że nie posiada środków na opłacenia określonych kosztów postępowania, nie rodzi po jej stronie swoistego rodzaju roszczenia o przyznanie jej tego typu ulgi. Świadczy o tym fakt, że w powołanym przepisie użyte zostało sformułowanie "prawo pomocy może być przyznane". Mamy więc w tym wypadku do czynienia z sytuacją odmienną od tej, jaka odnosi się do osób fizycznych, w przypadku których istnieje konieczność zabezpieczenia potrzeb bytowych konkretnych osób. Okoliczności takie nie dotyczą zaś tzw. podmiotów korporacyjnych. Tak więc rozpoznając wniosek tej kategorii wnioskodawców o przyznanie wsparcia ze środków publicznych, niezależnie od ich sytuacji majątkowej oraz wysokości dochodów, należy wziąć pod uwagę także konieczność i zasadność przyznania tego prawa, w świetle takich okoliczności jak charakter i struktura wnioskodawcy oraz cel jego powołania i funkcjonowania w obrocie prawnym.
Mając na uwadze treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., a także przytoczone wyżej uwagi oraz okoliczności wynikające ze złożonego przez spółkę oświadczenia, stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku. Wynika to przede wszystkim z tego, że skarżąca nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, zwolnienia od których się domaga, albowiem dysponuje ona towarem o wartości znacznie przekraczającym potencjalną wysokość kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zauważyć też należy, że wartość zapasów w bilansie spółki przewyższa dwukrotnie deklarowaną w oświadczeniu wartość towarów. Co prawda posiadany przez skarżąca towar został określony jako bezwartościowy, jednakże jej twierdzeń w tym zakresie nie sposób zweryfikować. W tym miejscu należy też zwrócić uwagę na to, skarżąca, utrzymując iż nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów swojego funkcjonowania korzysta z pełnomocnika z wyboru, co podaje w wątpliwość jej twierdzenia w tym zakresie.
Niezależnie jednak od powyższego zauważyć również należy, że w niniejszym przypadku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wystąpiła spółka prawa handlowego, będąca przedsiębiorcą, a więc podmiot, którego celem istnienia i funkcjonowania w obrocie gospodarczym jest pomnażanie zysku swoich udziałowców. Tak więc, w sensie ekonomicznym, skarżąca spółka jest własnością tychże udziałowców i ich interesy gospodarcze realizuje. Nie sposób jest w tej sytuacji przyjąć, że realizuje ona jakieś szczególnie doniosłe społecznie cele i zadania, a zatem brak jest podstaw do jej uprzywilejowanego traktowania, w stosunku do innych uczestników obrotu, poprzez przyznanie jej dofinansowania ze środków publicznych, w postaci prawa pomocy.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że nawet jeżeli skarżąca doświadcza obecnie problemów finansowych, to w pierwszej kolejności winna zwrócić się o pomoc do swojego jedynego udziałowcy, będącego jednocześnie jej prokurentem, z woli którego funkcjonuje w obrocie prawnym.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., w związku art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło