I SA/Rz 872/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie Referendarz sądowy Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) września 2007r. (...) w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowej - p o s t a n a w i a - zwolnić skarżącego J. M. od kosztów sądowych w całości i ustanowić dla niego adwokata Sygn. akt I SA/Rz 872 /07 U Z A S A D N I E N I E Skarżący J. M. w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku podał, iż nie ma możliwości ponoszenia kosztów postępowania sądowego ponieważ jedynym jego źródłem utrzymania jest renta, z której po potrąceniu rat alimentacyjnych pozostaje mu 264zł miesięcznie na pokrycie bieżących potrzeb związanych z codziennym utrzymaniem. Ponadto skarżący zaznaczył, iż jest właścicielem domu o powierzchni 220m2, mieszkania spółdzielczego o powierzchni 49m2 oraz samochodu osobowego Opel Agila (rok produkcji 2002r.). Istota instytucji prawa pomocy, uregulowanej w przepisach art. art. 243 - 263 p.p.s.a. wyraża się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony postępowania od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika - adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie jednego z wymienionych pełnomocników (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym zaś, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Owo częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ich ułamkowej części albo ich określonej kwoty pieniężnej. Osobie fizycznej przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, ze względu na okoliczności życiowe, pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenia za pracę (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04 - za B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz", Wydawnictwo Zakamycze 2005 r., str. 593 i postanowienie NSA z dnia 28 listopada 2005 r. - II FZ 708/05 - niepublikowane). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie stronie prawa do sądu w sytuacji, gdy z przyczyn od siebie niezależnych nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania. Prawo pomocy zapewnia stronie możliwość dochodzenia swoich praw przed sądem, w sytuacji gdy znajduje się ona w ciężkich warunkach materialnych. Główną zatem przesłanką decydującą o przyznaniu stronie prawa pomocy jest jej stan majątkowy, w tym osiągane dochody. Oceniając okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dodatkowym wyjaśnieniu i załączonych dokumentach, Sąd uznał że zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Za przyznaniem prawa pomocy w takim zakresie przemawia trudna sytuacja materialna skarżącego. Oceniając przedstawione przez skarżącego okoliczności Sąd uznał, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym będzie adekwatne do jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i dochodów, co skutecznie zabezpieczy jego interesy i umożliwi rozpoznanie złożonej skargi przez Sąd. Skarżący jest osobą samotną i utrzymuje się z renty w wysokości 648zł (brutto) miesięcznie. Płaci alimenty na rzecz syna. W ocenie Sądu uzyskiwany przez skarżącego dochód, nie jest wystarczający do poniesienia kosztów postępowania sądowego. Nie ulega także wątpliwości, że podany we wniosku majątek skarżącego nie może być uznany za znaczny. Wprawdzie skarżący jest właścicielem mieszkania i domu, jednak wskazane składniki majątku nie stanowią źródła dochodu. Ponadto odnośnie tych składników majątku skarżącego toczy się obecnie postępowanie sądowe o podział majątku dorobkowego. Poza wskazanymi składnikami majątku skarżący posiada jedynie samochód osobowy Opel Agila. Skarżący nie ma zatem możliwości uzyskania z majątku jakiegokolwiek dochodu. Jednocześnie Sąd poucza o treści art. 249 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli się okaże, że okoliczności na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.