I SA/Rz 879/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Małgorzata Futera po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2001 r. - postanawia – I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości II. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. J.M. (dalej skarżący) w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009 r. (nr [...]) zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata z urzędu w celu reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Na druku urzędowego formularza PPF ponowił swoje żądanie, uzasadniając je niską kwotą pobieranej renty – 450 zł netto, dodatkowo oświadczył, że korzysta z pomocy miejscowego MOPS-u. Jedynym majątkiem jaki wskazał skarżący jest dom mieszkalny o pow. 220 m². Na wezwanie o dodatkowe oświadczenie o stanie majątkowym i możliwościach płatniczych, skierowane w ramach uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- zwanej dalej P.p.s.a., skarżący oświadczył, że pozostaje posiadaczem pojazdu samochodowego Opel Agila (2002 rok prod.), wydatki na leki pochłaniają kwoty od 10 do 30 zł miesięcznie, renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy przysługująca skarżącemu jest zmniejszona z powodu egzekucji sądowej o kwotę 183,09 zł, tj. do wypłaty wynosi 454,38 zł. Na dowód tego skarżący załączył kserokopie: decyzji ZUS i odpisu orzeczenia sądu powszechnego odnośnie podziału majątku wspólnego byłych małżonków M. Ponadto kopie: przekazu pocztowego pobieranego świadczenia za listopad 2009 r., faktur za gaz, energię elektryczną, internet i decyzji orzekających o zasiłkach okresowych i celowych w latach 2008-2009. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Instytucja zwana prawem pomocy, uregulowana w powołanej wyżej ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obejmuje zwolnienie strony postępowania sądowoadministracyjnego od kosztów sądowych oraz możliwość ustanowienia zawodowego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) i uzależniona jest od spełnienia przez wnioskującego zawartych w przepisach przesłanek do jej przyznania. W przypadku wnioskowania o prawo pomocy w zakresie całkowitym - jak w niniejszej sprawie – strona winna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Poddając ocenie wniosek skarżącego i całokształt okoliczności związanych ze sprawą, rozpoznający ten wniosek referendarz sądowy uznał, iż zasługuje on na uwzględnienie tylko w części odnośnie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący pobiera świadczenie z tytułu renty w wysokości przeciętnej dla tego rodzaju świadczeń w realiach naszego kraju, regularnie korzysta z pomocy socjalnej w postaci zasiłków pieniężnych, na podstawie ustawy o pomocy społecznej, tym samym zabezpieczone są jego podstawowe potrzeby bytowe. Nie ma kłopotów z płatnościami za dostarczane media, z obowiązków tych wywiązuje się terminowo, co z kolei wynika z przedłożonych kopii rachunków. W tym miejscu należy wskazać, że skarżący jest właścicielem nieruchomości – dwóch działek i znajdujących się na nich dwóch odrębnych budynków; w przeszłości mieszkalnego i mieszkalno-warsztatowego, a obecnie oba zostały zakwalifikowane jako mieszkalne. Potencjalnie zatem ma możliwości uzyskiwania pożytków. Z uwagi na podnoszone okoliczności w postaci egzekucji (zasądzona na rzecz byłej żony dopłata w związku z podziałem majątku wspólnego i konsekwencje niewywiązania się z płatności), skarżący w chwili obecnej, nie jest w stanie poczynić oszczędności we własnych wydatkach, by pokryć chociaż w części należne koszty zainicjowanego postępowania sądowego. W takiej sytuacji przyznanie prawa pomocy uzasadnione jest prawem strony do sądu. Podkreślenia wymaga także to, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji, sąd ten nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone. Oznacza to, że sąd ma nie tylko prawo ale przede wszystkim obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, zaś udział pełnomocnika w tym stadium sprawy nie jest obligatoryjny. Istotne jest również i to, że przepis art. 6 P.p.s.a. zobowiązuje sąd do udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, zapewniając tym samym ochronę takiej strony. Podkreślić należy, że przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym, co wielokrotnie podkreśla literatura przedmiotu i ugruntowana linia orzecznictwa, jest instytucją wyjątkową. Dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy ważne jest z jednej strony uwzględnienie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, z drugiej zaś zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków 2005, s.585). W tych okolicznościach - co najistotniejsze - skoro skarżący został zwolniony od kosztów sądowych, sprawie nadany będzie dalszy bieg. Z powyższych przyczyn, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.