I SA/Rz 879/09
WyrokWSA w Rzeszowie2010-02-25
Skład orzekający: Grzegorz Panek, Maria Serafin-Kosowska, Maria Piórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą uchylenia decyzji ustalającej podatek od nieruchomości, uznając, że podstawą wznowienia postępowania powinien być art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (fałszywe dowody), a nie art. 240 § 1 pkt 5 (nowe okoliczności/dowody)?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ organ ten błędnie wskazał jako podstawę wznowienia postępowania art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Analiza wniosku strony jednoznacznie wskazuje, że podstawą wznowienia postępowania powinien być art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postępowanie wznawia się, gdy dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe. Kwestia ewentualnej fałszywości dowodów powinna być rozstrzygnięta przez właściwy sąd powszechny.Stan faktyczny
J. M. złożył wniosek o wznowienie postępowania podatkowego dotyczącego podatku od nieruchomości za 2001 r., wskazując na fałszowanie dowodów. Prezydent Miasta M. wznowił postępowanie i wydał decyzję odmawiającą uchylenia poprzednich decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło decyzję Prezydenta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając, że podstawą wznowienia powinien być art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (fałszywe dowody), a nie art. 240 § 1 pkt 5 (nowe okoliczności/dowody), jak przyjął organ pierwszej instancji. J. M. złożył skargę do WSA, zarzucając nieprawidłowość decyzji SKO i kontynuację ukrywania nieuczciwej działalności urzędników. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek /spr./ Sędziowie NSA Maria Serafin-Kosowska NSA Maria Piórkowska Protokolant st.sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym na rozprawie w dniu 25 lutego 2010r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2009r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym - oddala skargę -
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia (...) sierpnia 2009r. nr (...), na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; powoływanej dalej jako: Ordynacja podatkowa), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. M. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia (...) maja 2009r. nr (...) o odmowie uchylenia w całości lub w części decyzji nr (...) z dnia (...) lutego 2001r. w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2001r. z nieruchomości położonej przy ul. (...)w M., o odmowie uchylenia w całości lub w części decyzji z dnia (...) sierpnia 2001r. zmieniającej decyzję nr (...) z dnia (...) lutego 2001r., o odmowie uchylenia w całości lub w części decyzji z dnia (...) listopada 2001r. zmieniającej decyzję nr (...) z dnia (...) lutego 2001r. - uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że J. M. wystąpił do Prezydenta Miasta M. z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia decyzjami ostatecznymi wymiaru podatku od nieruchomości, wskazując na sfałszowanie dowodów, na podstawie których wydano decyzję. Podało dalej, że Prezydent Miasta M., na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, wznowił postępowanie a następnie decyzją z dnia (...) maja 2009r. nr (...) odmówił uchylenia w całości lub w części decyzji nr (...) z dnia (...) lutego 2001r. w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2001r. z nieruchomości położonej przy ul. (...) 4 w M., o odmówił uchylenia w całości lub w części decyzji z dnia (...) sierpnia 2001r. zmieniającej decyzję nr (...) z dnia (...) lutego 2001r. oraz odmówił uchylenia w całości lub w części decyzji z dnia (...) listopada 2001r. zmieniającej decyzję nr (...) z dnia (...) lutego 2001r.
Odwołanie z dnia 15 czerwca 2009r. od decyzji organu I instancji wniósł J. M..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym stwierdziło, że organ I instancji wznawiając postępowanie i wydając decyzję powołał się na przepis art. 243 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej co oznacza, iż zdaniem organu I instancji "wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję". W ocenie organu odwoławczego takie stanowisko jest błędne. Bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z treści pisma J. M. z dnia (...) maja 2005r. stanowiącego uzupełnienie wniosku o wznowienie postępowania, wynika jednoznacznie, iż podstawą prawną wznowienia postępowania (na żądanie strony) winien być przepis art. 240 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Organ II instancji zaznaczył przy tym, iż w kwestii ewentualnej fałszywości dowodu powinien się wypowiedzieć właściwy sąd powszechny.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) sierpnia 2009r. wniósł J. M.. Podniósł, że decyzja jest nieprawidłowa, a jej uzasadnienie stanowi kontynuację ukrywania nieuczciwej działalności urzędników Urzędu Miasta w M.. Skarżący wskazał między innymi na decyzję z dnia 8 stycznia 2004r. o zmianie sposobu użytkowania, na podstawie której w jego ocenie doszło do wyłudzenia podatku od nieruchomości. Krytycznie odniósł się do wskazania organu odwoławczego, iż w kwestii fałszywości dowodów winien wypowiedzieć się właściwy sąd powszechny. W jego ocenie, zestawienie chociażby treści pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 maja 2005r. i treści zaświadczenia Wydziału Finansowego z dnia 2 marca 2005r. prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż w sprawie miało miejsce fałszowanie dokumentów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
W piśmie procesowym z 10 lutego 2010r., skarżący - po raz kolejny wskazując na nieprawidłowości, które jego zdaniem miały miejsce w rozpoznawanej sprawie - dołączył płytę DVD celem ich zobrazowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Ocenie sądu podlega zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W zakresie tak oznaczonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 lit a, b i c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. ) zwaną dalej p.p.s.a., naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania oraz innych naruszeń o charakterze proceduralnym, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy.
Nie stwierdził także, przyczyn skutkujących nieważnością wydanych w postępowaniu administracyjnym decyzji lub ich wydania z naruszeniem prawa (145 § 1 pkt 2 i 3 p.p.s.a). Tym samym także nie podzielił zarzutów skargi w takim zakresie, w jakim prowadziłyby one do uchylenia zaskarżonej decyzji lub też czynności ją poprzedzających prowadzonych w granicach sprawy.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że zaskarżona decyzja wydana została w jednym z tzw. trybów nadzwyczajnych, jakim jest wznowienie postępowania. Instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie podatkowe prowadzone przez organy było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.
Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (por. wyrok NSA z 6 grudnia 2001r., sygn. akt III SA 1974/00). Nie jest to bowiem kontynuacja postępowania zwykłego. Odmienne są przede wszystkim zasady rozpoznawania sprawy w trybach nadzwyczajnych. W szczególności inna jest waga zakresu przedmiotowego naruszeń prawa uwzględnianych przez organ odwoławczy i inna branych pod uwagę przez organ rozpatrujący wniosek o wznowienie postępowania.
Naruszenie prawa mogące mieć znaczenie przy rozpoznawaniu sprawy w trybie odwoławczym, np. co do oceny dowodów, nie musi mieć znaczenia w postępowaniu wznowieniowym (por. wyrok NSA z 4 marca 2003r., III SA 1296/01, niepubl.). Organ prowadzący postępowanie wznowieniowe nie może też wyjść poza zakres podstaw wznowienia.
Ponieważ wznowienie postępowania ma charakter postępowania nadzorczego w zakresie stwierdzenia wad postępowania zakończonego wydaniem decyzji ostatecznej, to decyzja wydana w postępowaniu wznowieniowym jest decyzją o innej decyzji, a nie decyzją rozstrzygającą sprawę jako taką. Jest to zatem postępowanie szczególne, stanowiące odstępstwo od zasady stabilności decyzji administracyjnych (por. wyrok NSA z 1 października 2003r., III SA 2858/01; z 23 września 2003r., III SA 3333/01).
Podkreślić również należy, na co Sąd wskazał już powyżej, że przedmiotem postępowania, wszczętego na skutek wniosku o wznowienie postępowania, nie jest i nie może być ocena prawidłowości przeprowadzenia postępowania w postępowaniu zwykłym. Taka ocena może być dokonywana jedynie przez organ drugiej instancji w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z 20 maja 2005r., FSK 1752/2004).
Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ I instancji jako podstawę wznowienia postępowania wskazał na przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Stosownie do tego przepisu wznawia się postępowanie, jeżeli wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.
Jak słusznie wskazał organ odwoławczy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, J. M. we wniosku z dnia 25 lutego 2005r. nie wskazał wprawdzie konkretnego przepisu Ordynacji podatkowej, a podał jedynie ogólne przesłanki wznowienia postępowania podatkowego. Jednakże w uzupełnieniu swojego wniosku o wznowienie, w piśmie adresowanym do Prezydenta Miasta M. z dnia (...) maja 2005r. podał, iż "wniosek o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości zakończonego decyzją ostateczną za okres 2001 do 2004 dotyczy - tu wymienia numery i daty decyzji, a dalej uzasadnienie, stosownie do art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, a to dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe i są fałszywe".
Z powyższego wynika jednoznacznie, iż podstawą prawną wznowienia postępowania (na żądanie strony) był przepis art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, że w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a zatem decyzję Prezydenta Miasta M. należało uchylić i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania.
J. M. w uzasadnieniu złożonej skargi, podniósł zarzuty w głównej mierze o charakterze merytorycznym, odnoszące się do wskazanej przez organ odwoławczy podstawy wznowienia postępowania. Mając jednak na uwadze kasatoryjny charakter rozstrzygnięcia organu odwoławczego należy stwierdzić, że ich rozpatrzenie na obecnym etapie sprawy, w toku kontroli sądowoadministracyjnej, jest przedwczesne. Wszelkie podnoszone przez skarżącego okoliczności będą ponownie przedmiotem rozważań i oceny organów podatkowych rozstrzygających przedmiotową sprawę. W tym miejscu należy podkreślić, że sąd administracyjne nie jest władny dokonywać własnych ustaleń faktycznych, ponieważ wkraczałby wówczas w zakres kompetencji organów podatkowych. Może jedynie dokonywać oceny ich prawidłowości, pod kątem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, która to kontrola ma charakter następczy.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło