I SA/Rz 895/16

Dnia 17 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Szaro po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w związku ze sprzeciwem M. C. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2017r. o odmowie przyznania prawa pomocy - postanawia- utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 7 lutego 2017r. odmówił M. C. przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Referendarz sądowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Skarżący udokumentował fakt podejmowania przez organ podatkowy czynności w celu wyegzekwowania należności pieniężnych z tytułu podatku dochodowego. Skarżący nie podał źródła finansowania podstawowych potrzeb zarówno swojej rodziny jak i jego samego, nadmieniając jedynie o pomocy rodziny, nie uściślając jednak jej zakresu, eliminując jednocześnie pomoc społeczną. Nie jest wiadomym, kto pomaga skarżącemu w spłacie kredytu i czy pomoc taka jest faktycznie konieczna oraz czy skarżący choruje i ponosi z tego tytuły koszty leczenia. Fakt pozostawania z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej, która to okoliczność była mocno akcentowana w sprawie, nie zwalnia małżonka z obowiązku pomocy finansowej współmałżonkowi w zakresie postępowania sądowego. Skoro nie są znane dane dotyczące sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny, brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku. M. C. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym zarzucił, że nie został pouczony o konieczności złożenia odpowiednich dokumentów, które wskazywałyby na jego sytuację materialną. Strona podniosła, że na wszystkie pytania zawarte w wezwaniu skierowanym przez Referendarza sądowego udzieliła odpowiedzi w miarę swoich możliwości i wiedzy. Skarżący wskazał na okoliczności, które nie pozwalają na udzielenie informacji dotyczących wysokości dochodów uzyskiwanych przez małżonkę, czy też pomocy przez nią uzyskiwanej. Skarżący podniósł, że funkcjonuje wyłącznie dzięki pomocy rodziców, którzy spłacają za niego zobowiązania kredytowe na zakup nieruchomości i pomagają mu w codziennym utrzymaniu. Zdaniem Skarżącego Sąd powinien był w sposób precyzyjne wskazać, o udzielenie jakich informacji go wzywa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016r. poz. 718 ze zm.) - dalej P.p.s.a.- rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na podstawie art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o co wnioskował Skarżący, jest uzależnione od wykazania przez wnioskującego, że jego sytuacja osobista, rodzinna i finansowa jest na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., koniecznych do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (tak np. postanowienia NSA z dnia: 24 marca 2009r., II FZ 91/09; 4 października 2012r., II FZ 700/12; 28 marca 2012r., I OZ 179/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Skarżący nie przedstawił (poza dokumentami świadczącymi o egzekucji prowadzanej wobec niego z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych) danych źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej i finansowej, które pozwoliłyby ocenić jego zdolność do ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Wbrew zarzutom podniesionym w sprzeciwie Skarżący został w wezwaniu z dnia 9 grudnia 2016r. zobowiązany w sposób precyzyjny do przedłożenia dokumentów – poprzez określenie ich rodzaju (tj. zeznania podatkowe PIT-37, PIT-36, PIT-36L; wyciągi z rachunków bankowych i kart kredytowych) i przedziału czasowego, którego mają dotyczyć. Skarżący został również w sposób szczegółowy wezwany do wypowiedzenia się w sprawie konkretnych okoliczności (tj. uzyskiwana pomocy materialnej, ponoszenia wydatków na konkretne cele tj. żywność, użytkowanie mieszkania, czy też zdrowie), które mają wpływ na przyznanie lub odmowę przyznania prawa pomocy. Skarżący został również pouczony o rygorze wykonania wezwania w postaci rozpoznania wniosku na podstawie informacji o stanie majątkowym przedstawionym we wniosku PPF. Mając na względzie powyższe należało stwierdzić, że postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy, poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia było zgodne z art. 255 P.p.s.a., który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie art. 258 § 2 pkt 5 P.p.s.a. do czynności referendarzy sądowych w zakresie prawa pomocy należy wzywanie stron do uzupełnienia braków formalnych wniosków, a także do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 grudnia 2016r. poprzestał na gołosłownych twierdzeniach. Nie przedstawił natomiast dokumentacji źródłowej, która rzeczywiście obrazowałaby jego sytuację finansową, związaną chociażby z ponoszeniem wydatków na codzienne utrzymanie. Skarżący wskazywał, że funkcjonuje jedynie dzięki pomocy rodziny nie przedłożył natomiast żadnych dokumentów które wskazywałyby w szczególności, że rachunki za gaz, prąd czy wodę opłacają za niego rodzice. Skarżący nie udokumentował przepływu środków pieniężnych, które obrazowałyby, w jaki sposób Strona spłaca kredyt hipoteczny zaciągnięty na mieszkanie. Przedłożona przez Skarżącego dokumentacja dotyczące egzekucji prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. jest niewystarczająca do oceny zdolności płatniczych Skarżącego. Nie pozwala bowiem na kompleksową ocenę sytuacji finansowej Skarżącego. Skarżący również do sprzeciwu nie dołączył żądnych dokumentów. Skarżący zapowiedział co prawda przedstawienie stosownych oświadczeń rodziców, jednakże na dzień rozpoznania przedmiotowego sprzeciwu nie wpłynęły one do tut. Sądu. Brak odpowiednich dokumentów źródłowych uniemożliwił dokonanie ustaleń faktycznych dotyczących możliwości poniesienia przez Skarżącego kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, a więc brak wykazania przez Skarżącego przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.