I SA/Rz 895/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 lutego 2022 r. sprawy ze skargi "A." na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za kwiecień 2021 roku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...]. "A" sp. z o.o. (dalej: skarżąca, wnioskodawczyni, spółka) poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za kwiecień 2021 r. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że dnia 30 czerwca 2021 r. wnioskodawczyni zgłosiła ZUS żądanie zwolnienia jej z obowiązku opłacania składek, za kwiecień 2021 r. Zaznaczyła w nim, że prowadzi działalność gospodarczą oznaczoną (na dzień 31 marca 2021 r.) kodem PKD 82.3O.Z., a przychód z tej działalności uzyskany w kwietniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., opisaną powyżej, ZUS odmówił skarżącej prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności wobec ZUS z tytułu składek na składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 30 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia stwierdził, że zgodnie z § 10 ust. 2a pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371 z ze zm. - dalej: rozporządzenie w sprawie wsparcia), płatnika składek prowadzącego na dzień 31 marca 2021r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami: 49.32.Z, 49.39.Z, 51.10.Z, 52.23.Z, 55.10.Z, 55.20.Z, 55.30.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.11.A, 79.12.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, którego przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub we wrześniu 2020 r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r., zwalnia się z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, ona Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych odpowiednio za okres od dnia 1 marca 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z danych zawartych w rejestrze KRS wynika, że w miesiącu lutym 2020 r. tj. w miesiącu w porównaniu do którego wskazano spadek przychodów, spółka nie miała wskazanego rodzaju działalności oznaczonej kodem PKD 82.30.Z, zatem nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z obowiązku z opłacania należności z tytułu opłacania należności z tytułu składek za okres od dnia 1 kwietnia do 30 kwietnia 2021 r. Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, po rozpatrzeniu którego ZUS, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2021 r. W uzasadnieniu decyzji ZUS podtrzymał swoje stanowisko odnośnie braku spełnienia warunków do przyznania wnioskowanej pomocy. Wnioskodawczyni nie zgodziła się z rozstrzygnięciem ZUS i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie na decyzję z dnia [...] sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu skargi wskazała, od początku powstania spółki jej założenia biznesowe, branża, ani przede wszystkim profil działalności nie uległ zmianie oraz - co szczególnie istotne - nigdy nie zgłaszała żadnych zmian w tym zakresie do KRS. Podniosła, że brak widoczności w rejestrze KRS dla spółki w miesiącu lutym 2020 pełnego kodu 82.30.Z wynika tylko i wyłącznie z prawa jakie obowiązywało w tym obszarze w momencie powołania spółki, tzn. gdy obowiązywały tzw. krótkie i uproszczone oznaczenia PKD. Podkreśliła, że kod 82 był wskazany od początku istnienia RBH sp. z o.o. w rejestrze KRS. Dopiero w październiku 2020 r. została przez KRS wezwana do uszczegółowienia skróconej i ogólnej, tzw. "starej" numeracji PKD (sprzed 2007 roku) i rozszerzenie, tj. uszczegółowienie jej o grupy i podklasy, co uczyniła w wyznaczonym terminie, a co KRS umieścił w rejestrze w dniu 9 lutego 2021 r. Skarżąca podniosła, że jest to data wpisu do rejestru dokonanego przez KRS, a nie data dokonania zmiany przez nią, więc nie może to być podstawą odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności wobec ZUS. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przeprowadzona kontrola wykazała konieczność zastosowania przez Sąd względem obu wymienionych na wstępie decyzji ZUS środków określonych w art. 145 p.p.s.a. Zgodnie z zawartymi w nim przepisami, uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji następuje w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Może też stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach szczególnych. Analiza akt wskazuje, że skarżąca wypełniając wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek dla płatników w określonych branżach, za kwiecień 2021 r., jako przeważającą działalność gospodarczą według Polskiej Klasyfikacji Działalności z 2007 r. wskazała kod 82.30.Z według stanu na dzień 31 marca 2021 r. Oświadczyła, że przychód z przeważającej działalności uzyskany w kwietniu 2021 r. był niższy o co najmniej 40% w porównaniu do przychodu uzyskanego w lutym 2020 r. ZUS uznał, że w lutym 2020 r. spółka nie miała wskazanego rodzaju działalności oznaczonej ww. kodem. Wobec tego wydał decyzję odmawiającą udzielenia oczekiwanego wsparcia. Kontrolowaną decyzję wydano na podstawie przepisów zawartych w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.; dalej zwana jako: "uCOVID-19"), oraz rozporządzenia w sprawie wsparcia. Rozporządzeniem tym, wydanym na podstawie delegacji ustawowej z art. 31zy ust. 1 uCOVID-19, odwołującej się do pomocy określonej w przepisach art. 31zo uCOVID-19, rozszerzono pomoc mającą przeciwdziałać negatywnym skutkom COVID-19 na okresy składkowe w ustawie niewymienione. Przy wydawaniu rozporządzenia Rada Ministrów została zobowiązana do uwzględnienia m. in. okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutków nimi wywołanych, ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikających z tych stanów oraz obszarów życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotkniętych konsekwencjami COVID-19. W rozporządzeniu należało określić krąg podlegających zwolnieniu płatników składek, m. in. poprzez wskazanie kodów PKD, dotyczących przeważającej działalności, odnośnie których przedsiębiorcy/płatnicy mogli ubiegać się o udzielenie pomocy, a także inne warunki przyznania zwolnienia. Zarzuty i argumenty skarżącej odnosiły się do tego, że ZUS niezasadnie przyjął, że skarżącej nie przysługuje prawo do zwolnienia ponieważ w lutym 2020 r. tj. w miesiącu w porównaniu do którego wskazano spadek przychodów, spółka nie miała wskazanego rodzaju działalności oznaczonej kodem PKD 80.30.Z Sąd stanowisko skarżącej uznał za zasadne, a ZUS nie przedstawił w tej materii dostatecznych racji i argumentów (uzasadnienia), które podważyłyby ich trafność. Było to wynikiem dokonania błędnej wykładni przepisów rozporządzenia w sprawie wsparcia oraz pominięcia treści delegacji ustawowej z art. 31zy ust. 1 uCOVID-19, jak i podstawowych przepisów w zakresie takich zwolnień zawartych w art. 31zo uCOVID-19. Z przepisów § 10 ust. 1 i 2a rozporządzenia wynika, że określone zwolnienie przysługiwało płatnikom: - którzy prowadzili, na dzień 31 marca 2021 r., działalność oznaczoną kodem PKD (2007), jako rodzaj przeważającej działalności, wymienionym w § 10 ust. 1 lub ust. 2a rozporządzenia, - którzy byli zgłoszeni jako płatnicy składek przed dniem 1 listopada 2020 r., - których przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w jednym z dwóch miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w miesiącu poprzednim lub w analogicznym miesiącu roku poprzedniego lub w lutym 2020 r., lub we wrześniu 2020 r., - którzy złożyli w przepisanym terminie deklaracje rozliczeniowe za ww. okresy objęte zwolnieniem, chyba że byli z tego obowiązku zwolnieni, - którzy zgłosili do ZUS wniosek o zwolnienie w przepisanym terminie, spełniający wymagania formalne określone w rozporządzeniu. Powołane przepisy nie wymagają, aby płatnik prowadził taki rodzaj działalności, jak w dniu 31 marca 2021 r., także w okresie porównawczym. Nie wynika to z literalnej ich treści. Założenia takiego (tj. że pomoc warunkowana jest prowadzeniem takiego samego rodzaju działalności w dniu 31 marca 2021 r. oraz w okresie porównawczym, który może być okresem nawet z 2020 r. sprzed ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii) nie potwierdza także wykładnia celowościowa, ani funkcjonalna. Działalność z okresu porównawczego ma znaczenie wyłącznie do ustalenia wysokości przychodu, jaki płatnik uzyskał w jednym z wymienionych miesięcy, aby możliwe było ustalenie, czy i o ile doznał uszczerbku ekonomicznego na skutek COVID-19, w tym - jak wynika z art. 31zy ust. 1 uCOVID-19 - na skutek ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikających ze stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii oraz konsekwencji COVID-19 w obszarach życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób nimi dotkniętych. Rodzaj działalności prowadzonej w okresie porównawczym nie ma zatem znaczenia dla przyznania zwolnienia. Istotny jest tylko fakt prowadzenia [jakiejkolwiek] działalności oraz to, jaki płatnik osiągnął w tym okresie porównawczym przychód podatkowy. Aby skorzystać ze zwolnienia musiał natomiast prowadzić określony w rozporządzeniu rodzaj działalności w dniu 31 marca 2021 r. i być zarejestrowanym jako płatnik składek przed dniem 1 listopada 2020 r. Zaprezentowaną wyżej wykładnię potwierdza także treść przepisów stanowiących delegację ustawową do wydania rozporządzenia, na podstawie których rozpatrywano wniosek skarżącej, tj. art. 31zy ust. 1 i 2 oraz ust. 4 uCOVID-19, w których zawarto odesłanie tylko do art. 31zy ust. 2 pkt 2, ale już nie do art. 31zy ust. 2 pkt 3 uCOVID-19. Przy interpretacji należało uwzględnić także brzmienie art. 31zua uCOVID-19 oraz podstawowych przepisów ustawy regulujących rzeczowe zwolnienie zawartych w art. 31zo uCOVID-19. ZUS oparł więc rozstrzygnięcia na dodatkowym warunku, który z przepisów nie wynikał. Powyższe stwierdzenie wymagało uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2021 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2021 r., ponieważ ich kontrola wykazała, że wydano je na skutek błędnej wykładni przepisów ww. rozporządzenia, z pominięciem przepisów uCOVID-19. Niezależnie od powyższego Sąd zauważył, że ZUS w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że weryfikował kod PKD w oparciu o dane z KRS. Nie był jednak do tego uprawniony, niezależnie od tego, czy dane z KRS w tym zakresie odpowiadają danym z rejestru REGON. Są to dwa odrębne rejestry/ewidencje publiczne, a odwołanie do danych z rejestru REGON jest w rozporządzeniu bezwarunkowe i nie można go zastępować danymi z innego rejestru. Uchybienie to nie miało jednak istotnego wpływ na wynik sprawy. Nie zakwestionowano bowiem, aby skarżąca nie prowadziła na dzień 31 marca 2021 r. działalności objętej kodem 82.30.Z. Z podanych względów Sąd, mając na względzie przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., § 10 ust. 1 i ust. 2a cyt. rozporządzenia w zw. z art. 31zy ust. 1, 2 i 4 uCOVID-19 oraz art. 31zua uCOVID-19, uchylił kontrolowaną decyzję z dnia [...] sierpnia 2021 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2021 r.. Wydano je przedwcześnie, z naruszeniem przepisów prawa materialnego (błędną wykładnię przepisów w zakresie źródła przychodu z działalności prowadzonej w okresie porównawczym). Rzeczą ZUS w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie rozpoznanie wniosku skarżącej, przy uwzględnieniu stanowiska Sądu wyrażonego w uzasadnieniu, w szczególności w zakresie źródła przychodu z działalności prowadzonej w okresie porównawczym. Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ skarżąca nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, a sprawa sądowa zainicjowana jej skargą z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. była wolna od kosztów sądowych. Nie przedłożono zaś zestawienia innych wydatków.