I SA/Rz 898/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz /spr./, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska, Protokolant sekr. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem skargi Z.K. (dalej: skarżący) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z [...] września 2021 r. nr [...], stwierdzająca uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], ZUS odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres marzec-październik 2020 r. Decyzja ta została doręczona wnioskodawcy 9 kwietnia 2021 r. W dniu 1 września 2021 r. Z.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] września 2021 r. ZUS stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. ZUS wskazał, że skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu 14 - dniowego. Nadto skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z.K. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję ZUS z [...] września 2021 r., wnosząc o uchylenie decyzji ZUS z [...] kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że do pewnego okresu korespondencję odbierał jego syn, dlatego nie zapoznał się z decyzją z [...] kwietnia 2021 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, nie wiedział również o terminie do złożenia środka odwoławczego od tej decyzji. Podał, że o wydaniu ww. rozstrzygnięcia dowiedział się 29 lipca 2021 r. i po zapoznaniu się z jego treścią złożył w dniu 1 września 2021 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - wiedząc, że minął już termin do złożenia tego środka odwoławczego. Nadto skarżący przedstawił swoją sytuację zdrowotną i majątkową, która w jego ocenie przemawia za umorzeniem należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z wyjątkiem nie mającym zastosowania w sprawie). Natomiast art. 135 P.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia (jeżeli dotknięte są naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy), do stwierdzenia ich nieważności lub ich wydania z naruszeniem prawa (jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego - ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: K.p.a. lub innych przepisach). Rozpoznając sprawę w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd z urzędu, w ramach dokonywanej kontroli zaskarżonej decyzji, wziął pod uwagę kwestię naruszenia prawa procesowego, które jest wystarczającą podstawą do uchylenia rozstrzygnięcia objętego skargą. Należy zwrócić uwagę na obowiązujący od 16 grudnia 2020 r. art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.; dalej: ustawa o szczególnych rozwiązaniach). Zgodnie z tą regulacją - w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Sąd dostrzega, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji ([...] września 2021 r.) obowiązywał art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Organ pominął w sprawie zastosowanie instytucji przewidzianej w art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. Z treści tego przepisu wynika, że dotyczy on sytuacji, w której strona uchybiła terminowi zawitemu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, określonego w art. 129 § 2 K.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 423 ze zm.). Powołany art. 15zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach obejmuje stany faktyczne, które miały miejsce: w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491) i w dacie składania przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy oraz rozpatrywania sprawy przez organ - obowiązywał. ZUS nie poinformował jednak skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co w jaskrawy sposób naruszyło gwarancje strony w niniejszym postępowaniu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stanowi naruszenie art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ, uwzględniając powyższą regulację, będzie miał na względzie obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyznaczenia jej terminu 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie. Nadmienić należy, że zawarte w skardze zarzuty skarżącego, dotyczące decyzji z [...] kwietnia 2021 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, nie mogą być brane pod uwagę przez Sąd w tej sprawie, gdyż dotyczy ona kwestii procesowej, tj. uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, stwierdzając naruszenie przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok nie zawiera rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, ponieważ skarżący nie był reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, a sprawa sądowa zainicjowana jego skargą z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e) P.p.s.a. była wolna od kosztów sądowych, nie przedłożono zaś zestawienia innych wydatków.