I SA/Rz 902/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Popek po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. I SA/Rz 902/16 odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi T.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu kwoty wyegzekwowanej w postępowaniu egzekucyjnym postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Sygn. I SA/Rz 902/16 UZASADNIENIE Skarżący w sprawie ze skargi opisanej w sentencji niniejszego postanowienia wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, finansowo wspierają go rodzice w postaci zakupów artykułów żywnościowych, opłat za szkołę i dojazdów (skarżący jest uczniem niepublicznego studium zawodowego). W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz wysokości uzyskiwanych dochodów skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami i dwoma dorosłymi braćmi, a źródło utrzymania rodziny stanowi dochód matki w wysokości 1500 zł netto miesięcznie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Składając, na wezwanie referendarza, dodatkowe oświadczenie skarżący sprecyzował, że wydatki na prąd wynoszą 859,36 zł, na wodę i kanalizację 326,60 zł, na węgiel 800 zł, a na zakup żywności 300 zł. Odnośnie zeznania podatkowego matki skarżący stwierdził, że wykazano w nim stratę, a poza tym, z uwagi na fakt, że on sam jest osobą pełnoletnią, toczące się postępowanie o prawo pomocy nie powinno dotyczyć jego matki. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2016 r. sygn. I SA/Rz 902/16 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (zwolnienia od kosztów sądowych) uznając, że skarżący złożył wybiórcze i zdawkowe oświadczenie na urzędowym formularzu, a wzywany do złożenia dodatkowego oświadczenia wypowiedział się jedynie w kwestii niektórych wydatków, odmawiając wprost udzielenie informacji dotyczących bezpośrednio jego matki, będącej głównym żywicielem rodziny. Taka postawa skarżącego, zdaniem referendarza, uniemożliwiła ocenę sytuacji majątkowej skarżącego i osób z którymi wspólnie gospodaruje, a w efekcie doprowadziła do wniosku, że nie wykazał on spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia i przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, uzasadniając krótko, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, ale uczącą się. Matka ma problemy finansowe z płatnościami za podatki (za 2016 r. 1300 zł) i wodę (1691,87 zł) na którą to okoliczność skarżący załączył wezwanie do zapłaty na kwotę 1691,87 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718 ze zm.- dalej w skrócie: P.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu W rozpoznawanej sprawie sporna jest kwestia czy skarżący jest w stanie ponieść koszt wpisu sądowego w kwocie 100 zł (na obecnym etapie postępowania jest zobligowany do poniesienia tylko tej opłaty sądowej), ale także innych kosztów o ile by powstały, przy czym należy nadmienić, że koszty te również nie przekroczyłyby każdorazowo kwoty 100 zł . Kluczowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia zasadności przedmiotowego sprzeciwu jest wiarygodne wykazanie przez wnioskodawczynię rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej w celu zrealizowania ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wiarygodne wykazanie sytuacji materialnej wymaga co do zasady wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich pokryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Ponieważ zadeklarowana kwota dochodów, którą według oświadczenia dysponuje gospodarstwo domowe skarżącego, tj. 1500 zł miesięcznie, praktycznie nie pozwala na ponoszenie kosztów utrzymania pięciu dorosłych osób bez dodatkowych źródeł finansowania, dlatego zwrócono się do wnioskodawcy o złożenie wyjaśnień. Jednak jak słusznie uznał referendarz- wyjaśnienia te nie dały podstaw do przyznania prawa pomocy zarówno w postaci zwolnienia od kosztów sądowych czy choćby częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Rachunek matematyczny nie pozwala na przyjęcie wyjaśnień skarżącego za wiarygodne w konfrontacji z zadeklarowanymi ww. kwotami wydatków. Co istotne w sprawie, skarżący nie wywiązał się w pełnym zakresie z wezwania o złożenie dodatkowych informacji i nie przedłożył dokumentacji potwierdzającej dochody gospodarstwa domowego, którego dochód wypracowuje matka skarżącego prowadząca działalność gospodarczą. Nieudzielenie pełnych informacji, dotyczących sytuacji finansowej strony, skutkuje brakiem możliwości przeprowadzenia kompleksowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który Sąd podziela, że to w interesie skarżącego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy leżeć powinno prawidłowe oraz pełne wyjaśnienie rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych i na nim spoczywa w takich okolicznościach ciężar dowodu, obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem. Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (vide postanowienia: NSA z 29 listopada 2013 r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Zatem dokonaną przez referendarza ocenę wniosku skarżącego należy w przedstawionych okolicznościach uznać za prawidłową w świetle art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zaś skarżący, mimo że nie zgadza się z tą oceną, nie zdołał jej podważyć w sprzeciwie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.