I SA/Rz 91/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Tomasz Smoleń / spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014r. sprawy ze skargi A. B. oraz ze skargi B. B. na pozostawienie bez rozpoznania przez Dyrektora Izby Skarbowej skarg na czynności egzekucyjne 1) oddala skargę A. B., 2) odrzuca skargę B.B. Pismem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko z dnia [...] grudnia 2012 r. w sprawie pozostawienia bez rozpoznania skargi na czynności organu egzekucyjnego. Z uzasadnienia decyzji i akt sprawy wynika, że w dniu 28 grudnia 2012 r. B. B. działając w imieniu A. B. ( dalej: Skarżącego ) wniosła skargę na czynności egzekucyjne z dnia [...] grudnia 2012 r. polegające na zajęciu rachunku bankowego A. B. ( postanowienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zawiadomienie o zajęciu rachunku zostało doręczone A. B. w dniu 17 grudnia 2012 r.) W skardze na powyższą czynność domagano się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, oraz orzeczenia zwrotu zajętych kwot i poniesionych kosztów. Argumentowano, że w postępowaniu dotyczącym określenia zobowiązania podatkowego, pominięto Skarżącego jak również jego pełnomocnika – B. B., przez co decyzja nie weszła do obrotu prawnego i nie może być podstawą egzekucji. Ponadto zarzucono niedoręczenie zawiadomienia o dokonanym zajęciu rachunku bankowego, pełnomocnikowi - B. B. Podniesiono również nieprawidłowość ustaleń w zakresie wysokości podatku akcyzowego. Pismem z dnia 29 stycznia 2013 r., działając w oparciu o art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ) wezwano B. B. o przedłożenie oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa, A. B. zaś, o podpisanie skargi, na wypadek gdyby jego wolą było działanie w sprawie bez udziału pełnomocnika, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia skargi na czynności egzekucyjne bez rozpoznania. Wezwania doręczono A. B. na adres wskazany w skardze – L. [...] - w dniu 31 stycznia 2013 r. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie w dniu 7 lutego 2013 r. W dniu 11 lutego 2013 r. w Urzędzie Pocztowym A. B. nadał pismo wraz z pełnomocnictwem udzielonym B. B.. W dniu 8 lutego 2013 r. uiszczono opłatę od pełnomocnictwa. Pismem z dnia 8 sierpnia 2013 r. B. B. zwróciła się o niezwłoczne załatwienie sprawy lub poinformowanie na jakim etapie się znajduje i dlaczego nie została poinformowana o terminie jej załatwienia lub o przyczynach nierozpoznania skargi, pomimo upływu ustawowych terminów. Pismem z dnia [...] września 2013 r. skierowanym do A. B. doręczonym również B. B., Dyrektor Izby Skarbowej poinformował, że z uwagi na nieusunięcie braków formalnych wniesionej skargi na czynności egzekucyjne, pozostawił skargę bez rozpoznania. W piśmie tym organ zawarł również pouczenie o przysługującej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, w terminie 14 dni od dnia, w którym Skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o tej czynności. W pouczeniu wskazano również, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania. W przewidzianym do tego terminie B. B. działając w imieniu A. B. złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu ponownie podniosła, że wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi na czynności egzekucyjne zostało skierowane na niewłaściwy adres - L. [...], podczas gdy ona zamieszkuje pod adresem L. [...], o czym organ mógł się dowiedzieć z dotychczas prowadzonego postępowania. W związku ze skierowaniem wezwania na nieprawidłowy adres nie mogło mieć zastosowanie domniemanie doręczenia zastępczego z art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, którego warunkiem jest prawidłowość doręczenia. Podniosła, że pismo otrzymała dopiero w dniu 5 lutego 2013 r., na dowód czego wniosła o przesłuchanie w charakterze świadków: A. B., B. B., G. M. i M. M.. Pismem z dnia 9 grudnia 2013 r., skierowanym do A. B., doręczonym również B. B., organ wskazał, że nie znajduje podstaw do usunięcia naruszenia prawa, pouczając równocześnie stronę o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W dniu 9 stycznia 2014 r. do tutejszego Sądu wpłynęła skarga A. i B. B., w której domagają się uchylenia zaskarżonych czynności Dyrektora Izby Skarbowej i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Ponownie podniesiono zarzut nieprawidłowego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi na czynności egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że adres, na który skierowano wezwania, figurował na skargach, a A. B. odbierając przesyłki nie kwestionował, iż pismo skierowane do B. B. posiada niewłaściwy adres. Jako dorosły domownik zobowiązał się do jego przekazania. W związku z powyższym za datę odebrania pisma przez B. B. należało przyjąć dzień doręczenia pisma Skarżącemu, przy czym bez znaczenia jest data jego faktycznego przekazania. Organ zwrócił przy tym uwagę, że z dotychczasowego przebiegu postępowania wynika, że B. B. wielokrotnie zmieniała adres swojego zamieszkania, a na kopertach ze skargami z dnia 8 sierpnia 2013 r. jako swój adres wskazała L. [...]. Końcowo organ wyjaśnił, że nie ma obowiązku badania czy podany adres jest aktualny, to bowiem na pełnomocniku spoczywa obowiązek prawidłowego wskazania adresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Negatywną przesłanką procesową rozpoznania skargi, którą Sąd bierze pod uwagę z urzędu jest brak uprawnienia do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, oraz inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Legitymację do wniesienia skargi mają ( poza podmiotami instytucjonalnymi ) podmioty, które mają interes prawny w jej wniesieniu, we własnej sprawie administracyjnej. Chodzi tu więc o interes prawny, a nie faktyczny. Legitymacji skargowej nie będzie miał natomiast podmiot, który w postępowaniu występował jako pełnomocnik. Pełnomocnik nie działa bowiem w imieniu własnym lecz w cudzym. W niniejszej sprawie stroną był A. B., B. B. występowała wyłącznie w charakterze pełnomocnika w sprawie ze skargi na czynności egzekucyjne i nie korzystała z przymiotu strony tego postępowania. Postępowanie egzekucyjne zostało skierowane do A. B. w związku z określeniem mu wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Mając powyższe na uwadze, skargę wniesioną przez B. B. należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Przechodząc natomiast do oceny merytorycznej skargi A. B. wskazać należy na jej przedmiot- pozostawienie bez rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne organu. Mimo licznych uchybień organu stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 64 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ) – dalej w skrócie: k.p.a., którego dotyczył spór, jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania (§1). Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (§2). W dotychczasowym orzecznictwie nie było jednolitego stanowiska odnośnie tego, czy pozostawienie podania bez rozpozna nie jest inną czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., czy też stanowi bezczynność, na którą służy skarga stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Wątpliwości w tym zakresie usunął Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. W uchwale z dnia 3 września 2013 r. ( sygn. akt I OPS 2/2013, LexPolonica nr 7398353 ) wskazał, że nieuzasadnione pozostawienie podania bez rozpoznania stanowi bezczynność organu, polegającą na odmowie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji, na którą służy skarga stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że pozostawienie podania bez rozpoznania nie rozstrzyga o uprawnieniach ani o obowiązkach wynikających z przepisów prawa, żeby można je było potraktować jako akt lub czynność wymienioną w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Zwrócił także uwagę na nieprawidłową dotychczas praktykę organów, traktowania pozostawienia podania bez rozpoznania za czynność materialno – techniczną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. i pouczania o przysługującym od niej środku zaskarżenia - wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. Przesądzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny, że jest to bezczynność, oznaczało, że właściwym środkiem zaskarżenia jest zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie – art. 37 § 2 k.p.a. O pozostawieniu podania bez rozpoznania organ powinien powiadomić stronę. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, organ początkowo nie poinformował Skarżącego o pozostawieniu jego skargi bez rozpoznania, stąd kolejna skarga z dnia 8 sierpnia 2013 r., której organ wbrew uchwale, nie potraktował jako zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, lecz pouczył Skarżącego o prawie do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sposób procedowania organu był wyrazem dotychczas obowiązującej praktyki i pozostawał w sprzeczności ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak rozstrzygnięcie jakie zapadło – niestwierdzenie naruszenia prawa w pozostawieniu skargi na czynności egzekucyjne bez rozpoznania, równoznaczne z brakiem bezczynności organu w tym zakresie, odpowiadało prawu i ostatecznie nie miało wpływu na wynik sprawy. Sąd miał przy tym na uwadze, że w chwili wpływu skargi na czynności egzekucyjne - 28 grudnia 2012 r. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zapadła. Nieprawidłowość trybu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa- w miejsce prawidłowego – zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie – nie spowodowało naruszenia prawa Skarżącego do obrony stanowiska w sprawie. Jakkolwiek by nie nazwać złożonego środka zaskarżenia: wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa czy zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie, przedmiotem zaskarżenia był brak nadania skardze na czynności egzekucyjne biegu, a w tym zakresie, choć w nieprawidłowej formie wypowiedział się organ. Dokonując w tym zakresie weryfikacji stanowiska organu, Sąd podziela je. Spór w sprawie sprowadzał się do tego czy uzupełnienie braków formalnych skargi na czynności egzekucyjne nastąpiło z zachowaniem wyznaczonego do tego terminu. Dla oceny tej zasadnicze znaczenie miała prawidłowość dokonanego doręczenie, co zarzucał organowi Skarżący, wskazując, że wezwanie B. B. o uzupełnienie braków formalnych - doręczenie pełnomocnictwa - skierowano na nieprawidłowy adres - L. [...], pod którym wyżej wymieniona nie przebywała. Zarzut ten jest nieusprawiedliwiony. Pismem wszczynającym postępowanie w sprawie była skarga na czynności egzekucyjne. W skardze tej wskazano: "Skarżący: B. B., zam. [...] L. w imieniu A. B., zam. L. [...]". Wobec niewskazania dokładnego adresu B. B., organ miał prawo przypuszczać, że wskazany adres A. B. jest właściwy także dla B. B.. Nie znajduje uzasadnionych podstaw powoływanie się przez Skarżącego na posiadanie przez organ prawidłowego adresu B. B. na podstawie informacji z dotychczasowego postępowania. Poprzednie postępowanie toczyło się przed Dyrektorem Izby Celnej , który wydał decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, podczas gdy niniejsze postępowanie prowadzone jest przez organ egzekucyjny – Dyrektora Izby Skarbowej. Nie ma więc tożsamości spraw. Na stronie spoczywa obowiązek podania pełnego adresu oraz informowania organu o każdej jego zmianie, organ zaś nie ma obowiązku badania czy podany adres jest aktualny. Wobec niewskazania pełnego adresu przez pełnomocnika, organ miał prawo doręczyć przesyłkę na jedyny prawidłowo wskazany w skardze adres – L. [...]. Zasadnie organ również podnosi, że adres, na który została doręczona przesyłka, został podany również przez B. B. w później złożonej do organu skardze z dnia 8 sierpnia 2013 r. W świetle powyższego zgodzić się należy, że doręczenie przesyłki na adres A. B., wobec braku wskazania numeru domu pełnomocnika, a następnie odebranie pisma przez Skarżącego, skutkowało przyjęciem domniemania doręczenia pełnomocnikowi i liczeniem od tej daty terminu do wykonania wezwania ( art. 43 k.p.a.). Słusznie również organ podnosi, że bez wpływu na ustalenie powyższej daty, ma data faktycznego przekazania przesyłki. Domniemanie doręczenia następuje w dacie doręczenia przesyłki dorosłemu domownikowi – art. 43 k.p.a. Odnosząc się natomiast do faktu pozostawania przez organ bez odpowiedzi na wniesioną w dniu 28 grudnia 2012 r. skargę, przez okres od 28 grudnia 2012 r. do 20 września 2013 r. – brak pisma informacyjnego o pozostawieniu skargi na czynności egzekucyjne bez rozpoznania - Sąd pragnie wskazać, że bezczynność organu w tym zakresie nie podlega kontroli Sądu. Pismo informujące o pozostawieniu podania bez rozpoznania nie mieści się w żadnej z kategorii spraw, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., w których bezczynność poddano kontroli Sądu. W postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być natomiast skutecznie podnoszone zarzuty dotyczące prawidłowości postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, stąd formułowane w tym zakresie zarzuty, należy uznać za niezasadne. Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należy, że pozostawienie przez organ skargi na czynności egzekucyjne bez rozpoznania było usprawiedliwione okolicznościami – bezskutecznym upływem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na czynności egzekucyjne. W związku z powyższym przyjąć należy, że organ odmawiając wszczęcia postępowania i nie wydając w sprawie decyzji nie naruszył prawa ani też nie pozostawał w bezczynności co mając na uwadze Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie w pkt 2 znajduje uzasadnienie w treści powołanego wyżej art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.