I SA/Rz 915/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Jarosław Szaro Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi S. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] maja 2015 r. w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec S. N. (dalej: zobowiązany/skarżący) na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec S. N. na podstawie wskazanych wyżej tytułów wykonawczych i w tym celu dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność rachunku bankowego zobowiązanego, a także dokonał zajęcia jego samochodu osobowego. Pismem z dnia 23 lutego 2015 r. zobowiązany złożył wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r., poz. 1619 ze zm. - dalej: u.p.e.a. ) w zw. z art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania kontrolnego w przedmiocie prawidłowości wydania w sprawie tytułów wykonawczych stanowiących podstawę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, wszczętego postanowieniem Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] czerwca 2014 r. Zobowiązany podniósł, że Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej wznowił postępowanie kontrolne zakończone decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej o numerach od [...] do [...], będącymi podstawą do wystawienia wyżej wymienionych tytułów wykonawczych. Zdaniem zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne może spowodować dla dłużnika niepowetowane szkody, które w związku z ewentualnym uchyleniem ważności tytułów wykonawczych w następstwie wznowienia postępowania kontrolnego, mogą być nieodwracalne. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku zobowiązanego na podstawie wyżej wymienionych tytułów wykonawczych, z uwagi na brak przesłanek z art. 56 § 1 u.p.e.a. Organ wskazał również, że nie ma możliwości zawieszenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn określonych w art. 97 § 1 k.p.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. N. zarzucił naruszenie art. 32a u.p.e.a. i art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. w zw. z art. 17 u.p.e.a. oraz art.56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. - poprzez ich niezastosowanie i nie zawieszenie postępowania egzekucyjnego, mimo wystąpienia ku temu przesłanek. Zdaniem zobowiązanego, skoro organ wiedział o wznowieniu postępowania kontrolnego zakończonego ostatecznymi decyzjami, to z mocy prawa na podstawie art. 32a § 2 u.p.e.a., powinien zawiesić toczące się postępowanie egzekucyjne do czasu zakończenia postępowania wznowieniowego. Dodał też, że na podstawie art. 18 u.p.e.a. w niniejszej sprawie powinny mieć odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., w tym art. 97 § 1 pkt 4, zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podzielił jego stanowisko odnośnie braku możliwości zastosowania w rozpoznawanej sprawie art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a. W ocenie organu, odesłanie, o którym mowa w art. 18 u.p.e.a. do "odpowiedniego" stosowania regulacji k.p.a. oznacza, że nie wszystkie jego postanowienia znajdą zastosowanie. Przepisy k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja ta w postępowaniu egzekucyjnym w administracji okaże się niekompletna. Skoro jednak u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania przesłanki do zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził że przywołana przez zobowiązanego okoliczność - wznowienie postępowania kontrolnego - nie mieści się w żadnej z podstaw zawieszenia postępowania egzekucyjnego określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a. i tym samym nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podjęcie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania jest bowiem możliwe jedynie wówczas, gdy w sprawie zajdzie którakolwiek z przesłanek wymienionych w treści wskazanego przepisu. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 32a u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że przepis ten nie dotyczy w ogóle postępowań podatkowych. W postępowaniu podatkowym kwestionowanie istnienia lub wysokości dochodzonej należności następuje przez wniesienie odwołania, natomiast wykonaniu podlegają jedynie decyzje ostateczne, chyba że decyzji nieostatecznej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Brak jest zatem możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co do należności podatkowych wynikających z decyzji, co do których toczy się spór o ich istnienie, chyba że decyzji takiej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Jednakże zgodnie z art. 32 a § 4 u.p.e.a., przepisy § 1 - 3 tego przepisu nie mają zastosowania do postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie decyzji nieostatecznej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Jak wynika z akt sprawy, zobowiązany wniósł o wznowienie postępowania kontrolnego zakończonego decyzjami ostatecznymi, dotyczącymi należności w podatku od towarów i usług, na podstawie których zostały wystawione tytuły wykonawcze. Zatem brak było postaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie powołanego przepisu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie S. N. zarzucił naruszenie art. 32a § 1, 2,4, art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. oraz art. 239a Ordynacji podatkowej, art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a., wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że z brzmienia przepisu art. 32a u.p.e.a. w żaden sposób nie wynika, że dotyczy on wyłącznie postępowań zwyczajnych, a nie na przykład również postępowania wznowieniowego. Postępowanie na skutek wznowienia postępowania zakończonego ostatecznymi decyzjami mieści się w sformułowaniu "postępowanie w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej", gdyż na skutek tego postępowania zostanie zweryfikowana wysokość, a nawet istnienie należności pieniężnych skarżącego. Dlatego, jego zdaniem, organy powinny zastosować ww. przepis i zawiesić postępowanie egzekucyjne. Zawiadomienie organu egzekucyjnego przez wierzyciela o wszczęciu postępowania w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej powoduje z mocy prawa zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem przesłanka zawieszenia postępowania niezależna od podstaw uregulowanych w art.56 § 1 u.p.e.a. Skarżący podniósł, że niniejsze postępowanie egzekucyjne w sposób oczywisty zależy od wyniku postępowania kontrolnego, bowiem jeżeli ono zostanie zakończone wynikiem, w którym nie zostaną stwierdzone żadne nieprawidłowości dłużnika, prowadząc do uchylenia bądź zmiany tytułów wykonawczych, to nie będzie już zupełnie żadnej podstawy do kontynuowania niniejszego postępowania. Zatem wynik postępowania kontrolnego bezpośrednio wpływa na przebieg postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego organ drugiej instancji niesłusznie powołał się na art. 239a Ordynacji podatkowej, gdyż przepis ten dotyczy wyłącznie postępowań nie zakończonych decyzjami ostatecznymi, podczas gdy decyzje podatkowe w niniejszej sprawie są decyzjami ostatecznymi. Za bezpodstawne uznał skarżący również powoływanie się na przepis art. 32a § 4 u.p.e.a., bowiem dotyczy on wyłącznie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie decyzji nieostatecznej, któremu został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Skoro organ wiedział o wznowieniu postępowania kontrolnego, to z mocy prawa na podstawie art. 32a § 2 u.p.e.a. powinien zawiesić toczące się postępowanie egzekucyjne, do czasu zakończenia postępowania wznowieniowego. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 10 § 1 Kpa w związku z art. 18 u.p.e.a., ponieważ był pomijany i ignorowany przez organy egzekucyjne, nie był informowany o czynnościach organu, ani nie był wzywany do złożenia wyjaśnień w sprawie, nie mógł też wypowiedzieć się co do dowodów zebranych w sprawie i tak naprawdę nie posiada pełnej wiedzy w tym zakresie. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest niezasadna. W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że złożony przez skarżącego wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie może być uwzględniony. Wskazana przez zobowiązanego przesłanka - wznowienie postępowania kontrolnego - nie mieści się w katalogu okoliczności określonych w art. 56 § 1 u.p.e.a., które uzasadniają zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący tego stwierdzenia zresztą nie kwestionował, wskazując jednakże, że zgodnie z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w innych przypadkach przewidzianych w ustawach, a taki inny przypadek - jego zdaniem - wskazany jest w art.32a § 1 u.p.e.a. Stosownie do treści art. 32a § 1 i 2 u.p.e.a., jeżeli zostało wszczęte postępowanie w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej, wierzyciel zawiadamia o tym organ egzekucyjny, wskazując, w jakim zakresie egzekwowana należność pieniężna nie została zaskarżona. Zawiadomienie organu egzekucyjnego o wszczęciu postępowania w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności powoduje zawieszenie postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej przedmiotu sporu do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o ile wierzyciel nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego lub podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Cytowane przepisy zostały wprowadzone do u.p.e.a. nowelą z dnia 11 października 2013r., z mocą obowiązującą od 21 listopada 2013r. Jak stwierdzono w uzasadnieniu projektu ustawy, w przypadku kwestionowania przez zobowiązanego istnienia lub wysokości należności pieniężnej, wierzyciel zobligowany będzie do poinformowania organu egzekucyjnego o skutecznie wszczętym postępowaniu w tej sprawie. Podkreślono też, że postępowania, o których mowa w art. 32a § 1 u.p.e.a., są postępowaniami zwykłymi, w ramach których badana i oceniana jest okoliczność istnienia obowiązku uiszczenia należności pieniężnej lub wysokość należności pieniężnej. Natomiast postępowania nadzwyczajne, których przedmiotem jest ustalenie poważnych wad ostatecznego orzeczenia wydanego w instancyjnym postępowaniu (stwierdzenie nieważności) lub wad postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem (wznowienie postępowania), bądź przesłanek uchylenia lub zmiany ostatecznego orzeczenia, nie będą stanowiły podstawy zawiadomienia przez wierzyciela organu egzekucyjnego o tym postępowaniu, chyba że w sprawie, w której wszczęte zostanie nadzwyczajne postępowanie mające na celu wzruszenie ostatecznego orzeczenia, nastąpi wstrzymanie wykonania tego orzeczenia. (por. Cezary Kulesza - Komentarz do art. 32a u.p.e.a. – System Informacji Prawnej Lex). Literalne brzmienie przepisu art. 32a § 1 u.p.e.a. wskazuje, że dotyczy on postępowań wszczętych "w sprawie istnienia lub wysokości dochodzonej należności pieniężnej". Zatem, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie może on mieć zastosowania do postępowania wznowieniowego, ponieważ tego rodzaju postępowanie nadzwyczajne nie dotyczy istnienia czy też wysokości należności pieniężnej, lecz jego przedmiotem jest stwierdzenie, czy postępowanie zakończone ostatecznym orzeczeniem dotknięte było wadami. Zdaniem Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej słusznie uznał, że powołany przepis art. 32a u.p.e.a. nie dotyczy w ogóle postępowań podatkowych, w których kwestionowanie istnienia lub wysokości dochodzonej należności następuje przez uruchomienie trybu odwoławczego, a wykonaniu podlegają jedynie decyzje ostateczne, albo takie, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Art. 32a § 4 u.p.e.a. wskazuje natomiast, że przepisy § 1-3 tego artykułu nie mają zastosowania do postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie decyzji nieostatecznej, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Prawidłowo również, w ocenie Sądu, organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym nie mają zastosowania przesłanki zawieszenia postępowania wymienione w k.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd, który Sąd w niniejszej sprawie w całości podziela, że skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. Natomiast zawarte w treści art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w innych ustawach, należy odczytywać jako odesłanie do uregulowań szczególnych, a nie do przepisów k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt IIOSK 2101/10 - CBOiS). Za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Wynikający z powołanego przepisu obowiązek zapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań dotyczy postępowania zakończonego wydaniem decyzji, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Ponadto w rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie prowadził żadnego postępowania dowodowego, a jedynie badał zasadność wniosku zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Brak zatem podstaw do stwierdzenia, że organ naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, dlatego na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak sentencji.