I SA/Rz 933/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2015 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia[...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. - postanawia – oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Skarżąca spółka (dalej zwana spółką/skarżącą) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że jest aktualnie w trakcie likwidacji i nie posiada dostatecznych środków finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka wyjaśniła, że nie posiada zarówno majątku ruchomego jak również nieruchomości, a także praw majątkowych ani rezerw finansowych na pokrycie kosztów opłaty, podając że w chwili obecnej nie prowadzi żadnej działalności (w rubryce 2.7 urzędowego formularza spółka jako rodzaj prowadzonej działalności określiła: realizacja projektów budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków PFD 41.10.Z). W oświadczeniu o majątku i dochodach wykazała wysokość kapitału zakładowego o wartości 50.000,00 zł, brak jakichkolwiek środków trwałych będących własnością spółki, stratę netto z działalności wynoszącą 209.747,42 zł, a na rachunkach bankowych – ujemny stan kont: -304,70 zł i – 10,64 zł (saldo na 31 października 2014 r.). Na wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów dotyczących stanu majątkowego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwaną P.p.s.a.), spółka przedłożyła bilans otwarcia likwidacji, bilans za 2013 r. i dodatkowe informacje do sprawozdania finansowego, rachunek zysków i strat, wyciągi z jednego z rachunków bankowych za okres od sierpnia do października 2014 r. i zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z rachunku bankowego. Z wyjaśnień spółki (z dnia 25 listopada 2014 r.) wynika, że brak majątku był przyczyną oddalenia przez sąd wniosku o upadłość spółki. Obecnie spłacanie części zobowiązań zgodnie z wytycznymi udziałowców spółki odbywa się poprzez wykonywanie jako podwykonawca zlecanych przez różne firmy usług. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 5 grudnia 2014 r. (sygn. I SA/Rz 933) odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Skarżąca złożyła sprzeciw, który w procedurze sądowoadministracyjnej jest środkiem odwoławczym. Jego wniesienie w ustawowym terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia referendarza wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny sytuacji finansowej skarżącej spółki w kontekście przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., Sąd zważył, co następuje: Zwolnienia od kosztów sądowych (kosztami tymi są: wpis, opłata kancelaryjna i zwrot wydatków) spółka prawa handlowego (osoba prawna), może domagać się wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Głównym i jedynym kryterium przyznawania prawa pomocy jest sytuacja finansowa wnoszącego, a brzmienie powołanego art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że wykazanie przesłanek zawartych w przepisie obciąża wnioskodawcę i to on, starając się o udzielenie takiej preferencji powinien wykazać za pomocą dowolnych środków dowodowych, że faktycznie spełnia ustawowe przesłanki. Należy w tym miejscu dodać, że ich spełnienie nie obliguje sądu do przyznania takiego zwolnienia. Użycie bowiem przez ustawodawcę sformułowania: "Osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane" wskazuje na uznaniowy charakter tego rodzaju zwolnienia. Charakteryzując swoją sytuację spółka podała, że pozostaje w likwidacji, nie posiada majątku ruchomego ani nieruchomości oraz praw majątkowych, nie posiada także rezerw finansowych na pokrycie kosztów opłaty, nie prowadzi żadnej działalności. Z danych przyjętych do rozpoznania wniosku wynika jednak, że spółka prowadzi aktywność gospodarczą, o czym świadczą nadesłane dokumenty. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat za 2013 r. spółka osiąga przychody: za 2013 r. była to kwota 153.804,25 zł. Co do zasady bowiem działania spółki w trakcie likwidacji nakierowane są na doprowadzenie do jej rozwiązania poprzez działania wygaszające, zakończające jej byt prawny w sposób wskazany w przepisach Kodeksu spółek handlowych. W związku z tym spółka, jak wyjaśniła, prowadzi nadal działalność generującą przychody, na co dowodem jest przedłożona dokumentacja (k. 34 i nas. akt sądowych), w tym wyciągi z rachunku bankowego za sierpień, wrzesień, październik 2014 r. Na konto spółki wpływały przelewy środków pieniężnych w następujących kwotach: sierpniu saldo wpływów (uznania) wynosiło 18.356,00 zł, we wrześniu 47.846,00 zł, w październiku 14.586,00 zł. Te dane finansowe nie pozostawiają wątpliwości, że spółka w czasie, gdy zdecydowała się na spór sądowy (skarga została wniesiona we wrześniu 2014 r.) posiadała niezbędne środki na opłacenie kosztów sądowych związanych z tym sporem. Likwidator tłumacząc natychmiastową wypłatę wpływających na rachunek spółki środków pieniężnych, wskazał na konieczność regulowania niezbędnych należności bieżących. Jednak spółka będąca w likwidacji nie może przerzucać kosztów prowadzonego postępowania sądowego na Skarb Państwa, zaspokajając innego rodzaju zobowiązania przed tymi kosztami, szczególnie w sytuacji, gdy spodziewała się konieczności ich poniesienia. Również ani zerowy bądź ujemny stan rachunków bankowych, ani fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych (co nastąpiło już po wniesieniu do Sądu skargi) są niewystarczające dla uznania, że spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. I FZ 66/09, https://cbois.nsa.gov.pl). Odnośnie ujemnego wyniku finansowego spółki w postaci wykazywanej straty (-209.747,42 zł), argument tej postaci nie jest miarodajny dla faktycznej oceny finansowej przedsiębiorcy; jest nią natomiast wartość przychodu, ponieważ przedsiębiorca posiada legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, by regulować wynik finansowy i obciążenia podatkowe. Spółka zaś funkcjonuje w obrocie gospodarczym i wypracowuje przychody.Fakt likwidacji i związana z tym ograniczona aktywność czy trudności, nie mogą stanowić przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy, a skarżąca nie zdołała wykazać, że utraciła płynność finansową, i dlatego Sąd uznał, że spółka nie spełnia ustawowych przesłanek koniecznych dla przyznania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.