I SA/Rz 942/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Grzegorz Panek NSA Jacek Surmacz / spr./ Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że postanowienie wymienione w pkt. 1) nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. I SA/Rz 942/14 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014r. nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania w związku z wniesieniem odwołania przez M. M. (dalej zamiennie: Skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014r. nr [...] o odmowie przyznania pomocy na zalesianie. W podstawie prawnej postanowienia organ II instancji powołał, między innymi, art. 134 w związku z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.); dalej: K.p.a. W uzasadnieniu postanowienia organ przedstawił, że decyzja organu I instancji z dnia [...] lipca 2014r. została doręczona Skarżącemu w dniu 23 lipca 2014r., który odwołanie od niej złożył w dniu 8 sierpnia 2014r. Organ przytoczył przepisy art. 129 § § 1 i 2 K.p.a. oraz art. 134 K.p.a. i wywiódł, że skoro ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 6 sierpnia 2014r., który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy, to Skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem terminu. Organ odwoławczy jest obowiązany z urzędu – w pierwszej kolejności – sprawdzić, czy środek odwoławczy został wniesiony w terminie i czy w związku z tym zostało skutecznie uruchomione postępowanie odwoławcze. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że odwołanie nie może być merytorycznie rozpoznane, zaś organ odwoławczy jest zobowiązany, na podstawie art. 134 K.p.a., do stwierdzenia w drodze postanowienia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wprawdzie art. 58 K.p.a. przewiduje możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ale jest ona uwarunkowana prośbą zainteresowanego, który obowiązany jest uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. M. M. złożył skargę na postanowienie z dnia [...] września 2014r. i "wniósł o wypłatę pomocy zalesieniowej za 2014 rok". W uzasadnieniu skargi przedstawił, że powodem odmówienia mu wypłaty pomocy na zalesianie było niedotrzymanie terminu do złożenia wniosku. Wskazał, że przyczyną uchybienia terminowi był jego stan zdrowia. Chorował w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2014 roku (z przerwami sześć miesięcy), oprócz dolegliwości fizycznych zmagał się również z ciężką depresją, miał myśli samobójcze, jest mu wszystko jedno, co się z nim stanie. Ma złamany obojczyk i z tego powodu ma niesprawną rękę. Te schorzenia uniemożliwiają podjęcie mu jakiejkolwiek pracy zarobkowej oraz pracy w gospodarstwie rolnym. Mieszka samotnie w domu jednorodzinnym. Jest kawalerem. Korzysta z kredytów bankowych, jest zadłużony. Pomoc na zalesianie jest jedynym jego dochodem. Do skargi dołączył dokumenty dotyczące zadłużenia w Banku Spółdzielczym w P. oraz wypłaconego zasiłku chorobowego z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2014 roku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, a ustosunkowując się do zarzutów skargi podniósł, że trudna sytuacja życiowa, zdrowotna i finansowa beneficjenta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ odniósł się merytorycznie do kwestii odmowy wypłaty pomocy na zalesianie za rok 2014. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych, niż podniesione w skardze. Sąd jest uprawniony do takiego procedowania, gdyż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami sprawy oraz powołaną podstawą prawną. Sąd w każdym przypadku, niezależnie od zarzutów skargi, z urzędu dokonuje kontroli zaskarżonego aktu, jak i poprzedzającego go postępowania pod względem zgodności z prawem materialnym i postępowania. Szczególny obowiązek w tym zakresie ciąży na Sądzie, gdy z akt sprawy wynikają okoliczności świadczące o pewnej nieporadności skarżącego, wskazuje na ograniczenia zdrowotne. Sąd te uwagi czyni również w kontekście treści skargi w przedmiotowej sprawie, gdyż właściwie warstwa merytoryczno-motywacyjna skargi koncentruje się na zasadności odmowy wypłaty pomocy za zalesianie za 2014r. Skarga zawiera jednak minimum elementów, które pozwoliły przyjąć, że dotyczy ona opisanego wyżej postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Spełnia tym samym nie tylko wymogi wymagane od każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 46 § § 1 i 2 P.p.s.a.), ale również wymogi stawiane skardze (art. 57 § 1 P.p.s.a.). Sąd stwierdza, że organ, przynajmniej, przedwcześnie przyjął, że Skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2014r. o odmowie przyznania pomocy na zalesianie za rok 2014. Sąd poddał analizie pismo Skarżącego z 8 sierpnia 2014r. (karta 40 akt administracyjnych) i uwzględniając, niekwestionowany przez organ, stan psychosomatyczny Skarżącego uznaje, że użyte sformułowanie "o przewrócenie płatności" oraz powołanie się na stan zdrowia (zwolnienie lekarskie) obligowały organ do wezwania wnoszącego to pismo o sprecyzowanie czy pismo to zawiera również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie jej uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 K.p.a.). Organ II instancji w sposób szablonowy potraktował pismo Skarżącego z dnia 8 sierpnia 2014r., nie dokonując gruntownej analizy jego treści w kontekście uprawnień strony postępowania i mając na uwadze jej stan zdrowia. Wymaga podkreślenia, że Skarżący stara się procesowo zwalczyć niekorzystną dla siebie decyzję. Wartością konstytucyjną i ustawową jest to, że strona postępowania administracyjnego ma prawo, aby jej sprawa jej sprawa była rozpoznana dwuinstancyjnie. Te powyżej opisane uchybienia z zakresu postępowania przesądziły, że Sąd był zobowiązany uwzględnić skargę, ponieważ stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Sąd orzekł również po myśli art. 152 P.p.s.a. o określeniu, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Sąd nie orzekł w przedmiocie kosztów postępowania sądowego, a to na podstawie art. 210 § 1 P.p.s.a., gdyż Skarżący utracił uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, ponieważ pouczony o skutkach niezgłoszenia wniosku w zakresie zwrotu kosztów sądowych nie zgłosił takiego wniosku do zamknięcia rozprawy.