I SA/Rz 943/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska / spr./ Sędziowie WSA Jarosław Szaro WSA Kazimierz Włoch Protokolant sekr. sąd. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014r. spraw ze skarg A. Z. na decyzje Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] sierpnia 2013r. - nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2007 rok, - nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 rok, - nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok 1) oddala skargi, 2) zasądza od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na rzecz radcy prawnego E. S.-J. – Kancelaria Radcy Prawnego kwotę 885,60 (słownie: osiemset osiemdziesiąt pięć 60/100) złotych - w tym podatek od towarów i usług w kwocie 165,60 (słownie: sto sześćdziesiąt pięć 60/100) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu. I SA/Rz 943/13 UZASADNIENIE Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu [...] sierpnia 2013r. wydał w stosunku do A.Z. decyzje nr nr [...[, [...], [...] utrzymujące w mocy decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie odpowiednio: płatności do gruntów rolnych na 2007 rok, płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2008 i na 2009 rok. Powyższe decyzje, zaskarżone w niniejszych sprawach przez A.Z., podjęte zostały – jak wynika z ich uzasadnień oraz zebranych w sprawach dokumentów – w okolicznościach przedstawionych niżej. 1. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa / dalej powoływany jako organ I instancji/ odmówił A.Z. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 rok i nałożył na nią sankcje potrącane z przyznanych płatności w okresie trzech lat kalendarzowych w łącznej wysokości 26.871,48 zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej – przy czym sankcje te zostały naliczone ze względu na stwierdzona różnice w powierzchni zadeklarowanych działek. Po rozpoznaniu odwołania A.Z. od tej decyzji, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa /dalej powoływany jako organ II instancji/ utrzymał ją w mocy decyzją nr [...] z dnia [...] października 2007r. 1.1. W dniu 13 kwietnia 2007r. A.Z. złożyła w organie I instancji wniosek o przyznanie jej na 2007 rok jednolitej płatności obszarowej do powierzchni 5,48 ha oraz uzupełniającej płatności do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych /określana dalej jako płatność uzupełniająca lub płatność zwierzęca/ do powierzchni 5,43 ha. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008r. nr [...] organ I instancji przyznał jej te płatności w kwotach odpowiednio 400,89 zł i 918,66 zł. Co do powyższej decyzji organ II instancji w dniu [...] lipca 2011r. wszczął z urzędu postępowanie o stwierdzenie jej nieważności i następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] stwierdził nieważność tejże decyzji, a decyzja ta /tj. decyzja organu II instancji / utrzymana została w mocy decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2011r. nr [...]. Skarga A.Z. na wymienioną wyżej decyzję z dnia [...] września 2011r. oddalona została wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 10 maja 2012r. sygn. akt V SA/Wa 2362/11. Jak wynika z uzasadnienia powyższego wyroku, przyznanie A.Z. "płatności zwierzęcej" dokonane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Mianowicie zgodnie z § 4 ust.1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności /Dz.U. nr 46 poz. 309 z późn. zm. – powoływane dalej jako Rozporządzenie MR i RW z 13 marca 2007r./, płatność zwierzęca w danym roku przysługuje, jeżeli: 1/ rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005r. do dnia 31 marca 2006r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt; 2/ na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Ponieważ – jak stwierdził Sąd – treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że uzupełniającą płatność /płatność zwierzęcą/ na 2007 rok mógł otrzymać tylko ten rolnik, który otrzymał taką płatność w 2006r., a w niniejszym przypadku rolniczka A.Z. takiej płatności nie otrzymała, bo odmówiono jej tej płatności ostateczną decyzją organu II instancji z dnia 29 października 2007r., to niewątpliwie przyznanie takiej płatności na 2007 rok, było oczywiście sprzeczne z powołanym wyżej przepisem. Konsekwencją tej wadliwości było więc stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej tę płatność na 2007 rok, przy czym Sąd stwierdził także, że zarzut podatniczki wskazujący na przeoczenie lub błąd urzędnika przy wydawaniu decyzji przyznającej płatność, co nie powinno obciążać rolniczki, nie mógł być brany pod uwagę, gdyż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności dotyczy naruszenia prawa i nie mogą w nim być badane argumenty słusznościowe. Po ponownym rozpoznaniu wniosku A.Z. z 13 kwietnia 2007r. organ I instancji wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2013r. przyznał jej na 2007 rok jednolitą płatność obszarową w kwocie 400,89 zł, natomiast odmówił przyznania płatności uzupełniającej – płatności zwierzęcej. Organ II instancji powołaną na wstępie decyzją z [...] sierpnia 2013r. utrzymał tę decyzję w mocy z powołaniem się – między innymi – na art. 7 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego /Dz.U. poz. 1164 z 2012r. – powoływana dalej jako ustawa z 26 stycznia 2007r. o płatnościach/ oraz § 4 ust.1 cyt. Rozporządzenia MR i RW z 13 marca 2007r. W uzasadnieniu tej decyzji organ II instancji przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania i wydanych w nim rozstrzygnięć i wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 cyt. ustawy z 26 stycznia 2007r. o płatnościach, płatność uzupełniająca do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na pasze uprawianych na trwałych użytkach zielonych, może być przyznana temu rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej. Jednakże płatność ta przysługuje, jeśli rolnik spełnia warunki wskazane w przytoczonym wyżej § 4 ust.1 Rozporządzeniu MR i RW z 13 marca 2007r. Ponieważ za 2006 rok rolniczka takiej płatności nie otrzymała – co wynika z opisanej wyżej decyzji organu II instancji z dnia [...] października 2007r. - to warunki te nie zostały spełnione. Decyzja przyznająca rolniczce A.Z. tę płatność uzupełniającą na 2007 rok została usunięta z obrotu prawnego tj. stwierdzono jej nieważność a stanowisko to – w przedmiocie nieważności – potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w opisanym wyżej wyroku i wobec tego w obecnie wydanej decyzji zasadnie odmówiono przyznania płatności zwierzęcej na 2007 rok. 1.2. W dniu 21 kwietnia 2008r. rolniczka A.Z. złożyła do organu I instancji wniosek o przyznanie jej jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej – płatności zwierzęcej na 2008 rok do powierzchni jak za 2007 rok i płatność te zostały jej przyznane decyzją organu I Instancji z dnia [...] lutego 2009r. nr [...] odpowiednio w kwotach 1.859,42 zł i 2.023 zł. Po wszczęciu w dniu 19 lipca 2011r. postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji, organ II instancji decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011r. stwierdził jej nieważność, a decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Prezesa Agencji RiMR z dnia [...] września 2011r. nr [...]. Skarga A.Z. na powyższą decyzję z dnia [...] września 2011r. została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2012r. sygn. VSA/Wa 2363/11. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, że niewątpliwie przyznanie rolniczce A.Z. płatności uzupełniającej – płatności zwierzęcej było oczywiście sprzeczne z § 5 z dnia 14 sierpnia 2008r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego /Dz.U. nr 44 poz. 265 z późn. zm. – powoływane dalej jako Rozporządzenie MR i RW z 14 marca 2008r./ według którego płatność ta przysługuje, jeśli 1/ rolnik /lub jego małżonek nawet jeśli osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie/ w okresie do dnia 1 kwietnia 2005r. do dnia 31 marca 2006r. był posiadaczem wymienionych w tym przepisie zwierząt gospodarskich zgłoszonych do odpowiedniego rejestru, 2/ na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006r., rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Co do zasadności przesłanki do stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji organu I instancji oraz co do zarzutów skargi dotyczącej błędu lub przeoczenia urzędnika, Sąd ustosunkował się jak w sprawie V SA/Wa 2362/11. Po ponownym rozpoznaniu wniosku rolniczki A.Z. z dnia 21 kwietnia 2008r/ organ I instancji wymienioną wyżej decyzją z dnia [...] lipca 2013r. przyznał jej na 2008 rok jednolitą płatność obszarową w kwocie 1.859,42 zł, natomiast odmówił przyznania płatności uzupełniającej – płatności zwierzęcej. Organ II instancji powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. utrzymał tę decyzję w mocy z powołaniem się - między innymi- na art. 7 ust.2 pkt. 2 cyt. ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach oraz § 5 ust. 1 cyt. Rozporządzenia MRiRW z 14 marca 2008r. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji zawarł treść jak w uzasadnieniu swojej decyzji za 2007 rok /i opisanej wyżej/ z modyfikacją co do oznaczenia dotychczasowych rozstrzygnięć oraz dotyczącą treści przepisów aktualnego na 2008 rok Rozporządzenia z 14 marca 2008r. 1.3. W dniu 20 kwietnia 2009r. rolniczka A.Z. złożyła w organie I instancji wniosek o przyznanie jej na 2009 rok jednolitej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej – płatności zwierzęcej do powierzchni jak na 2007 i 2008 rok i decyzją z dnia [...] marca 2010r. nr [...] organ I instancji przyznał jej tę płatność odpowiednio w kwotach 2.778,25 zł i 2.678,96 zł. W dniu 19 lipca 2011r. organ II instancji wszczął z urzędu postępowanie o stwierdzenie nieważności tej decyzji i decyzją z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] stwierdził jej nieważność, a decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Prezesa Agencji R i MR z dnia [...] września 2011r. nr [...]. Skarga rolniczki A.Z. na powyższą decyzję z dnia [...] września 2011r. została oddalona wyrkiem w Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2012r. sygn. V SA/Wa 2364/11. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, że niewątpliwie przyznanie rolniczce A.Z. płatności uzupełniającej – płatności zwierzęcej na 2009 rok było oczywiście sprzeczne z § 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego /Dz.U. nr 40 poz. 326 z późn. zm. – powoływane dalej jako Rozporządzenie MR i RW z 9 marca 2009r./. Co do zasadności przesłanki do stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji organu I instancji oraz co do zarzutów skargi dotyczącej błędu lub przeoczenia urzędnika, Sąd ustosunkował się jak w sprawie V SA/Wa 2362/11. Po ponownym rozpoznaniu wniosku rolniczki A.Z. z dnia 20 kwietnia 2009r. organ I instancji wymienioną na wstępie decyzją z dnia 2 lipca 2013r. przyznał rolniczce A.Z. na 2009 rok jednolitą płatność obszarową w kwocie 2.778 zł oraz odmówił jej przyznania płatności uzupełniającej – płatności zwierzęcej. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy powołaną na wstępie decyzją z dnia 29 sierpnia 2013r.w której jako podstawę prawną wskazał – między innymi – art. 7 ust.2 pkt. 2 cyt. ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach oraz § 6 ust. 1 cyt. Rozporządzenia MR i RW z 9 marca 2009r. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji zawarł treść jak w uzasadnieniu decyzji za 2007 rok z modyfikacją co do oznaczenia dotychczasowych rozstrzygnięć i treści przepisów aktualnego na 2009 rok Rozporządzenia MR i RW z 9 marca 2009r. Rolniczka A.Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargi na opisane wyżej decyzje organu II instancji z dnia [...] sierpnia 2013r. W skargach tych zarzuciła, że dopłaty dla rolników otrzymuje od 2005r., a ponieważ jest osobą starszą i mającą kłopoty ze wzrokiem, formularze zgłoszeniowe wypełniały jej osoby, które się tym zajmują. Początkowo nie było żadnych kłopotów ze składaniem tych dokumentów ale po pewnym czasie została wezwana do uiszczenia opłat, chociaż wcześniej nikt nie zwracał jej uwagi na błędne wypełnianie wniosków, "osoby weryfikujące oraz przychodzące na pomiary też nie miały żadnych zastrzeżeń". Pomiary tego samego pola dawały jednak każdego roku inne wyniki, jednakże nie została poinformowana o jakichkolwiek wadliwościach w związku z dopłatami i obecnie nie może ponosić odpowiedzialności za błędy pracowników Agencji R i MR i płacić tak wysokiej sumy. W odpowiedziach na skargi Dyrektor Oddziału ARiMR wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach. Rozpoznając wniesione skargi – po połączeniu spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Jak wynika z okoliczności przedstawionych wyżej, w niniejszych sprawach niespornym jest, że skarżąca A.Z. w ostatecznym wyniku postępowania nie otrzymała płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 rok, gdyż decyzja organu II instancji w tym przedmiocie z dnia [...] października 2007r. / omówiona wyżej/ stała się ostateczna i prawomocna. Również w obrocie prawnym pozostały opisane wyżej decyzje Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2011r. – opisane wyżej - a stwierdzające nieważność decyzji organu I instancji – Kierownika Biura Powiatowego A R i MR z dnia [...] kwietnia 2008r., [...] lutego 2009r. i [...] marca 2010r. dotyczące przyznania A.Z. płatności /w tym płatności uzupełniających/ odpowiednio na 2007, 2008 i 2009 rok. Przesłanką stwierdzenia nieważności było – w ocenie organów – rażące naruszenie prawa a to ze względu na brak podstaw do przyznania A.Z. płatności uzupełniającej – płatności zwierzęcej na te poszczególne lata. Powyższe stanowisko w przedmiocie tej nieważności podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w powołanych wyżej wyrokach z dnia 10 maja 2012r. W tej sytuacji, w niniejszych sprawach, istota sporu między stronami dotyczy kwestii , czy za poszczególne lata tj. 2007, 2008 i 2009 rolniczce A.Z. przysługuje płatność uzupełniająca – płatność zwierzęca. W cyt. ustawie z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach – która weszła w życie od dnia 27 lutego 2007r. – zawarto generalny przepis, iż płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, przysługują temu rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej /art. 7 ust. 2 pkt. 2/. W ustawie powyższej /z uwzględnieniem dokonywanych w niej zmian/ zawarto delegacje dla ministra właściwego do spraw rolnictwa do ustalenia rodzaju roślin o których mowa w powołanym wyżej przepisie, do określenia szczegółowego trybu przyznawania płatności uzupełniających do upraw poszczególnych roślin /art. 17 ust.1 pkt.2 lit.a, art. 23, art. 24c/. W wykonaniu tych delegacji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydawał kolejne Rozporządzenia: z dnia 13 marca 2007r., z dnia 14 marca 2008r. i z dnia 9 marca 2009r. w sprawie rodzaju roślin objętych płatnością uzupełniającą - wymienione wyżej. Warunki przyznawania tych płatności uzupełniających – nazwanych płatnościami zwierzęcymi – wskazane zostały w każdym z tychże Rozporządzeń tj. w § 4 w Rozporządzeniu z dnia 13 marca 2007r., w § 5 w Rozporządzeniu z dnia 14 marca 2008r. i w § 6 w Rozporządzeniu z dnia 9 marca 2009r. Ograniczając się do treści powyższych unormowań w zakresach istotnych w niniejszych sprawach, wskazać należy /co przytaczano wyżej/, że w każdym z tych przepisów istotnym warunkiem przyznania płatności zwierzęcej na poszczególne lata 2007, 2008 i 2009 był warunek uzyskania przez takiego rolnika takiej płatności na podstawie wniosku złożonego w 2006 r. / dalsze szczegółowe unormowania pominięto jako niemające znaczenia w niniejszych sprawach/. Jak już wyżej wskazano, ten warunek w przypadku skarżącej rolniczki A.Z. nie został spełniony, co wykazano w decyzjach Prezesa Agencji RiMR z dnia [...] września 2011r. Decyzje powyższe poddane były kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w powołanych – prawomocnych - wyrokach z dnia 10 maja 2012r. , stanowisko organów podzielił. W związku z powyższym przytoczyć należy treść art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. poz. 270 z 2012r. z późn. zm. – powoływana dalej jako ppsa/ zgodnie z którym "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Skoro – jak wynika z powyższej regulacji – zarówno orzekające w niniejszych sprawach organ, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, związany jest stanowiskiem wyrażonym w powołanych wyżej wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, to związanie to dotyczy właśnie braku podstaw do przyznania rolniczce A.Z. na 2007, 2008 i 2009 rok płatności uzupełniających – płatności zwierzęcych. Decyzje wydane przez organ I instancji w dniu [...] lipca 2013r. utrzymane w mocy decyzjami – zaskarżonymi – organu II instancji z dnia [...] sierpnia 2013r. wydane zostały z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w powyższych wyrokach. W konsekwencji, przyznanie w tychże decyzjach jednolitych płatności obszarowych oraz odmowa przyznania płatności uzupełniających – płatności zwierzęcych, nastąpiło zgodnie z obowiązującymi, powołanymi w tym zakresie przepisami i wobec powyższego skargi, jako nieuzasadnione, podlegają oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa. Koszty zastępstwa procesowego dla radcy prawnego ustanowionego z urzędu przyznano na podstawie art.250 ppsa i § 14 ust.2 pkt. 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz.U. nr 163 poz. 1349 z późn. zm./.