I SA/Rz 950/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.NSA Jacek Surmacz, Sędzia WSA Jacek Boratyn, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Protokolant Sekr. Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2022 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2020r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) odmówił R.T. (dalej: Zobowiązany/Skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Jak wynika z uzasadnienia decyzji i akt sprawy Zobowiązany pismem z dnia 2 listopada 2020r. poinformował Inspektorat ZUS w [...], że w kwietniu 2020 r. złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r., wrzucając ten wniosek do skrzynki podawczej przy budynku ZUS. Organ stwierdził, że przeprowadzone w tej sprawie postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło złożenia ww wniosku. Mając na uwadze powyższe decyzją z [...] listopada 2020r. ZUS odmówił Zobowiązanemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych za okres od marca do maja 2020 r. Zobowiązany nie zgodził się z decyzją ZUS i wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił błędne uznanie, że wniosek nie został złożony w terminie. Podtrzymał swoje twierdzenie, że wniosek wrzucił do skrzynki podawczej ZUS w [...] i nie było wymagane potwierdzenie odbioru. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i przedstawiając, jak wyglądała procedura przyjmowania dokumentacji do skrzynek podawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyżej wskazanych granicach Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS odmawiająca Skarżącemu wnioskowanego przez niego zwolnienia z opłacania składek za: marzec, kwiecień i maj 2020 r. Z treści przedmiotowego rozstrzygnięcia wynika, że powodem nieuwzględnienia wniosku Skarżącego było stwierdzenie przez organ, że w Inspektoracie ZUS w [...] nie stwierdzono wpływu jego wniosku. wobec czego decyzja w tym zakresie musi być odmowna. Z tego właśnie względu organ odmówił przyznania Zobowiązanemu zwolnienia, a zatem załatwił sprawę merytorycznie, pomijając całkowicie jej procesowy aspekt. W tym miejscu podkreślić należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania zwolnienia z opłacania składek, na podstawie art. 31 zp ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), jest postępowaniem wszczynanym nie z urzędu, lecz na wniosek. W tym więc wypadku zastosowanie znajdzie między innymi art. 61 § 3 k.p.a.., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Skro więc wniosek o zwolnienie, na który Skarżący się powołuje, nie został złożony, jak twierdzi organ, to nie mogło dojść do wszczęcia nim postępowania. Z przytoczonej przez ZUS argumentacji wynika, że wobec twierdzeń Skarżącego, zawartych w jego piśmie z dnia 2 listopada 2020r., odnośnie złożenia przez niego w kwietniu wniosku o zwolnienie ze składek, zainicjowano i przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, w rezultacie którego nie stwierdzono złożenia wniosku o zwolnienie w kwietniu 2020 r. Wobec takich ustaleń, jedynym możliwym rozwiązaniem procesowym było umorzenie postępowania. ZUS tymczasem załatwił sprawę merytorycznie, traktując złożenie wniosku w wymaganym terminie jako przesłankę uzyskania ulgi w postaci zwolnienia z opłacania składek. To zaś jest nie do pogodzenia z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. Kluczowym zagadnieniem na gruncie niniejszej sprawy jest kwestia złożenia wniosku przed dniem 30 czerwca 2020 r., w której to kwestii obie strony postępowania sądowego prezentują przeciwstawne stanowiska. W tym zakresie ZUS wyszedł z założenia, że fakt wykazania złożenia wniosku spoczywa na stronie. Poza tym stwierdził, że rezultaty postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie, jakie zostało przez niego przeprowadzone, wykluczają przyjęcie złożenia wniosku przez Skarżącego. Odnosząc się do tych twierdzeń należy zwrócić uwagę, że z regulacji k.p.a. oraz okoliczności faktycznych sprawy wynika, iż w kwietniu 2020 r., kiedy to Skarżący miała złożyć swój wniosek, mógł to uczynić za pośrednictwem operatora pocztowego, elektronicznie, za pomocą środków służących porozumiewaniu się na odległość lub wnosząc go, w formie pisemnej, bezpośrednio do organu. Jeżeli chodzi o ten ostatni sposób, skorzystanie z którego Skarżący deklaruje, to z uwagi na okoliczności związane z ograniczeniem pracy urzędu organu, związane z przeciwdziałaniem skutkom pandemii, nie mógł tego uczynić za pośrednictwem funkcjonującego w nim biura podawczego. Z argumentacji Skarżącego oraz stanowiska organu wynika, że złożenie pisma bezpośrednio do organu mogło się wówczas odbyć tylko przez wrzucenie pisma do skrzynki w siedzibie organu - jego inspektoratu. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, w jaki sposób odbywało się przyjmowanie wniosków w siedzibie, lecz z wyjaśnień tych nie wynika, czy strona wnosząc pismo przez wrzucenie go do skrzynki, miała jakąkolwiek możliwość uzyskania potwierdzenia jego wniesienia, ale także jak wyglądało wyjmowanie pism ze skrzynki, tzn. kto tego dokonywał, czy była to jedna osoba czy też odbywało się to kolegialnie. W tej sytuacji samo stwierdzenie organu, odnośnie poczynionych we własnym i w istocie nieznanym zakresie wyjaśnień, co do niezłożenia przez Skarżącego wniosku, niepoparte żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami, uznać należy za dalece niewystarczające. Organ nie wyjaśnił na czym polegało postępowanie wyjaśniające, na którego wyniki się powołał, więc nie sposób go w żaden sposób zweryfikować, co czyni dokonaną przez organ ocenę arbitralną. Wobec tego, że Skarżący wnosząc bezpośrednio podanie (wniosek) do organu nie miał możliwości otrzymania potwierdzenia tego faktu, niedopuszczalnym jest przyjmowanie, że niewykazanie przez niego wniesienia dokumentu musi pociągnąć za sobą niekorzystne dla niego konsekwencje procesowe. Strona nie ma bowiem obowiązku uzyskania potwierdzenia złożenia wniosku. W ocenie Sądu, skoro organ jednostronnie przyjął określony tryb wnoszenia wniosków, nie wymagający potwierdzenia, to nie może wynikających z tego wątpliwości rozstrzygać na niekorzyść stron. W związku z tym stwierdzić należy, że ZUS odmawiając przyznania Skarżącemu zwolnienia, z uwagi na niestwierdzenie wpłynięcia jego wniosku, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 i art. 77 § 1, art. 61 § 1 i § 3 k.p.a, które miało wpływ na wynik sprawy. To zaś obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, w wydanej w jego następstwie decyzji, organ winien wykazać, na podstawie jakich czynności weryfikacyjnych, przez kogo przeprowadzonych, ustalono, że wniosek Skarżącego nie wpłynął. Natomiast brak jednoznacznych, konkretnych i weryfikowalnych dowodów na to, że Skarżący nie złożył wniosku w wymaganym termin, powinien skutkować uznaniem, że wniosek ten został złożony zgodnie z twierdzeniem strony. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.