I SA/Rz 954/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Panek po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2010 r. w Wydziale I Finansowym na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia - postanawia – oddalić wniosek skarżącego o prawo pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego opisane w sentencji niniejszego postanowienia, skarżący J.S. na formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych (w całości) i ustanowienie adwokata. Podał, że pobiera emeryturę w kwocie 1360,73 zł, spłaca raty kredytu bankowego w wysokości 679 zł miesięcznie, na lekarstwa wydaje jak oświadczył 302 zł, resztę pochłaniają opłaty, tzw. "życie", wydatki na ubiór, środki czystości, niespodziewane awarie, opał na okres zimowy, przy czym zaznaczył również, że na jego wyłącznym utrzymaniu pozostaje żona, której Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia. Według wskazania skarżącego na jego majątek składa się dom o pow. 123 m² w trakcie remontu, gospodarstwo rolne o pow. 1,69 ha i samochód osobowy Fiat 126p z 1979 roku. Skarżący pismem z dnia 2 lutego 2010 r. (k.26) został wezwany do nadesłania dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym, które pozwoliłoby na wyjaśnienie i ocenę jego sytuacji materialnej. W reakcji na wezwanie nadesłał decyzję odmawiającą żonie prawa do emerytury, zaś jako odpowiedź - pismo nic nie wnoszące merytorycznie do sprawy. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu prawa pomocy, zaś ten złożył sprzeciw, który w procedurze sądowoadministracyjnej jest środkiem odwoławczym. Jego wniesienie w ustawowym terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia referendarza wywołuje ten skutek, że orzeczenie referendarza traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Przechodząc do oceny sytuacji finansowej skarżącego w kontekście przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a., Sąd zważył, co następuje: Zwolnienia od kosztów sądowych (są nimi: wpis, opłata kancelaryjna i zwrot wydatków) oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu, osoba fizyczna może domagać się wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą w postępowaniu sądowym jest obowiązek uiszczenia przez stronę wnoszącą pismo koniecznych kosztów sądowych, a odstępstwem zwolnienie pewnych kategorii spraw, zaś przyznane sądom prawo zwalniania od tych kosztów oraz ustanawiania pełnomocnika, nie ma charakteru swobodnego uznania sądu lecz podlega określonym regułom. Głównym i jedynym kryterium przyznawania prawa pomocy jest sytuacja materialna wnoszącego. Brzmienie powołanego art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że dowody na wykazanie okoliczności, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego, obciążają wnioskodawcę i to on, starając się o udzielenie takiej preferencji zarezerwowanej- co zgodnie utrzymuje orzecznictwo i literatura przedmiotu - dla kategorii osób dotkniętej faktycznym ubóstwem (np. bezrobotni bez prawa do zasiłku, osoby pozbawione na skutek różnych okoliczności środków do życia), powinien wykazać za pomocą dowolnych środków dowodowych, że faktycznie spełnia ustawowe przesłanki. Pomocne w tym pozostaje wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń kierowane do strony, gdy przedstawione we wniosku o prawo pomocy okoliczności budzą jakiekolwiek wątpliwości. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Skarżący został wezwany przez referendarza sądowego do wypełnienia obowiązku z art. 255 P.p.s.a., z którego się nie wywiązał, pomijając przedłożenie kserokopii decyzji z 2007 r. odmawiającej żonie prawa do emerytury, z uwagi na niespełnienie w owym czasie warunków ustawowych do pobierania tego świadczenia. Wezwanie do skarżącego wystosował również Sąd, żądając udokumentowania wysokości pobieranej emerytury, wysokości podstawowych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, odpisu zeznania podatkowego lub zaświadczenia z urzędu skarbowego za 2009 r., udokumentowania faktu poszkodowania przez powódź. W odpowiedzi skarżący wyjaśnił, że jego emerytura od 1 marca 2010 r. wynosi 997,54 zł brutto, wyciągów bankowych nie posiada, ponieważ nie ma oszczędności, a tylko zadłużenie w dwóch bankach, nie otrzymuje pomocy od państwa. Zadeklarował, że kopie faktur za opłaty i dowody wpłat pożyczek prześle w późniejszym terminie z uwagi na powódź. Do wyjaśnień skarżący dołączył kserokopię pisma z 21 maja 2010 r. skierowanego do Starostwa Powiatowego w M. o zgłoszeniu szkody powodziowej. Dla Sądu rozpoznającego wniosek nie ulega wątpliwości, że skarżący nie wykazał przesłanek do zastosowania wobec niego prawa pomocy w zakresie całkowitym, ani nawet częściowym, pozostając biernym na wezwania do przedstawienia dokumentów istotnych dla sprawy, takich jak: zeznania podatkowe, wyciągi bankowe, dowody na wysokość kosztów utrzymania. Luki tej w żadnym wypadku nie może wypełnić nadesłana przez skarżącego decyzja o odmowie przyznania żonie emerytury, wydana w 2007 r., ani pismo skarżącego do Starostwa odnośnie szkód spowodowanych przez powódź (k.46), sporządzone niestarannie i przez to mało czytelne, podobnie jak inne pisma skarżącego. Taka postawa sugeruje, że skarżący nie podaje prawdziwych danych, tym bardziej, że do jednej ze spraw (sygn. II SA/Rz 293/08) uczestniczka postępowania nadesłała pismo, w którym przedstawiła sytuację materialną skarżącego odmiennie, podając m.in., że żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą zarejestrowaną na oboje małżonków. Skarżący wielokrotnie zwracał się do sądu o prawo pomocy i również wielokrotnie był wzywany do uzupełnienia danych o swojej sytuacji, nigdy nie wywiązując się z wezwania w rzetelny sposób, żądając bezwzględnie traktowania złożonego oświadczenia jako spełniającego wymogi do przyznania prawa pomocy. Respektować takiego żądania, bez przedstawienia dowodów, Sąd w żadnym wypadku nie może. Sąd, w ocenie każdej sprawy kieruje się również logicznym rozumowaniem i doświadczeniem życiowym, a te nie pozwalają przyjąć, że skarżący jest w stanie, pobierając emeryturę w wysokości jak podał 997,54 zł (we wniosku PPF była to kwota 1360,73 zł) spłacać zobowiązania wobec banków w kwocie 679 zł miesięcznie, prowadzić dwuosobowe gospodarstwo domowe, ponosząc inne koszty codziennego utrzymania i nie korzystać z jakiejkolwiek pomocy. Co do zasady prawo pomocy ze swej istoty ma służyć stronom, którym sytuacja materialna tamuje prawo do sądu, nie zaś tym, które w jakikolwiek sposób uchylają się od obowiązku ponoszenia wymaganych opłat. Zatem brak odpowiednich dokumentów i wyjaśnień uniemożliwia Sądowi obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny stanu finansowego i możliwości płatniczych. Wobec wątpliwości co do wiarygodności oświadczenia zawartego we wniosku o prawo pomocy, biernej postawy w realizacji wezwań o dostarczenie stosownej dokumentacji, należy uznać, że skarżący nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.