I SA/Rz 970/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Andrzej Tokarz po rozpoznaniu w dniu 27 grudnia 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku AJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi AJ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [.] z dnia [.]września 2016 r. nr [.] w przedmiocie określenia skarżącej zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, od dochodów z kapitałów pieniężnych za 2009 r. - p o s t a n a w i a - I. przyznać AJ prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić ją od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 3 742 zł (trzy tysiące siedemset czterdzieści dwa złote), II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przyznał AJ prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi ponad kwotę 3 742 zł. Wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę AJ na opisaną w sentencji decyzję. Następnie na żądanie skarżącej sporządzono jego uzasadnienie, którego odpis doręczono jej pełnomocnikowi 15 września 2017 r. W dniu 16 października 2017 r. AJ wywiodła skargę kasacyjną. Zarządzeniem z dnia 20 października 2017 r. Przewodniczący Wydziału I wezwał ją do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 13 871 zł. W odpowiedzi na doręczone w dniu 15 listopada 2017 r. wezwanie skarżąca w dniu 22 listopada 2017 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym kwotę 12 000 zł. Uzasadniając wniosek podała, że od poprzednio wydanego w przedmiocie prawa pomocy postanowienia jej sytuacja nie uległa zmianie. Dlatego złożone dotychczas informacje pozostają aktualne. Zwolniono ją wcześniej od wpisu od skargi do kwoty 24 000 zł, dlatego obecnie konsekwentnie oczekuje zwolnienia w połowie tej wartości, do kwoty 12 000 zł. Nadal mieszka z bratem, ale prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zasadniczo on pokrywa koszty utrzymania domu, którego są współwłaścicielami. Nie posiada jakiegokolwiek dochodu, korzysta ze wsparcia rodziny. Ciąży na niej wiele zobowiązań, w tym podatkowych, z zakresu ubezpieczeń społecznych i z tytułu zaciągniętych kredytów, które przekraczają wartość posiadanego majątku. Nieruchomości obciążone są hipotekami, objęte zakazem zbywania, rachunki bankowe zajęte. Długi opiewają na kwoty liczone w milionach. Z posiadanych udziałów w spółkach nie osiąga dochodu. Część z nich nie prowadzi działalności operacyjnej, niektóre są w stanie upadłości. Część kosztów sądowych – wpisu, oraz wynagrodzenia pełnomocnika, zostanie pokryta z pożyczki albo darowizny od brata w kwocie od 2 000 do 5 000 zł. Gdyby nie ta forma wsparcia nie byłaby w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) zwanej dalej: "Ppsa", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi jednak na to, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym zgłoszonym w toku niniejszego postępowania, na uwadze należało mieć obecnie także dyspozycję art. 165 Ppsa. Zgodnie z nim, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W obecnym stadium postępowania ocenie podlega więc to, czy od 27 kwietnia 2017 r. w sytuacji wnioskodawczyni nastąpiły na tyle istotne zmiany, które uzasadniałyby zmianę wcześniejszego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Postanowieniem z tego dnia Sąd zwolnił ją od wpisu od skargi ponad kwotę 3 742 zł. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni zmian takich, w kontekście art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, nie wykazała. Aktualna jej sytuacja materialno-bytowa nie różni się od ocenianej przez Sąd poprzednio, tak co do deklarowanych warunków bytowych, jak i dochodowych. Różnica sprowadza się do etapu postępowania sądowego, przy czym koszty związane ze skargą kasacyjną są połowę niższe, niż w związku z wniesioną skargą. W tych okolicznościach uznałem za zasadne podjęcie tożsamego rozstrzygnięcia co poprzednio Sąd, zwalniając ją od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 3 742 zł. Wprawdzie skarżąca oczekiwała, że uzyska zwolnienie ponad kwotę 1 871 zł, ale w świetle przepisów art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 Ppsa oraz złożonej deklaracji o wysokości możliwego do otrzymania wsparcia od rodziny, brak było podstaw do jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie podejmowane jest bowiem w oparciu o ocenę stanu majątkowego strony, a nie jej oczekiwania. Ocena sytuacji materialnej strony nie sprowadza się zaś tylko do stwierdzenia, że skarżąca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek i obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W sytuacji, gdy deklarowana pomoc od brata może wynieść od 2 000 do 5 000 zł, z pewnością z kwoty tej będzie w stanie pokryć część wpisu od skargi kasacyjnej – w kwocie 3 742 zł, i część wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, jak tego dokonała dotychczas. Wnioskodawczyni powołuje się na to, że jako udziałowiec wielu spółek nie osiąga z tego tytułu dochodu, ale oświadczenie to jest niewiarygodne. W swoich pismach wymieniła 17 spółek, których jest udziałowcem od wielu lat, co dowodzi prowadzenia bardzo rozległej aktywności zawodowej. Gdyby działalność tych podmiotów miała rzeczywiście nie przynosić jej żadnych korzyści, tylko straty, to z ekonomicznego, ale i racjonalnego punktu widzenia, nie kontynuowałaby jej przez taki czas. Samo postępowanie sądowe trwa od listopada 2016 r., więc był to okres wystarczający do podjęcia istotnych decyzji w kwestii jej uczestnictwa w obrocie gospodarczym w takich formach prawnych, których jednak nie podjęła, tylko oświadczyła, że wcześniej deklarowane dane nadal pozostają aktualne. A zatem z posiadanymi walorami wiąże pewne oczekiwania finansowe i nie jest tak, że generują one tylko straty. Jako osoba dorosła i przedsiębiorcza przez tak długi czas nie pozostawałaby zaś bez własnych dochodów, pozostając na łasce rodziny, zwłaszcza brata, z którym mieszka. Z pewnością trudności finansowe, gdyby były realne i w skali zaprezentowanej we wniosku, powinny ją zmotywować do podjęcia dochodowego zajęcia, choćby pracy za minimalnym wynagrodzeniem i zaniechania nierentownej aktywności zawodowej, albo zwrócenia się o pomoc społeczną. Wbrew jednak składanym deklaracjom jej rzeczywista sytuacja materialna nie wygląda tak źle, jak stara się to przedstawić, a jeżeli tak jest, to z kolei oznacza, że nie wykorzystuje z własnej woli swoich wszystkich możliwości i zdolności, a wiec godzi się na stan, w którym rzekomo się znajduje. Na marginesie zauważyć należy, że w piśmie z dnia 27 listopada 2017 r. żądałem złożenia dodatkowego oświadczenia o stanie majątkowym. Pismo doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 4 grudnia 2017 r. i do dnia 11 grudnia 2017 r. nie złożono na nie odpowiedzi. Zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie pełnomocnik w dniu 11 grudnia 2017 r. przesłał pismo z odpowiedzią wraz z załącznikami na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i dopiero ten Sąd przekazał je do tut. Sądu 18 grudnia 2017 r. Czynność tę, w świetle art. 85 Ppsa, uznać więc należało za bezskuteczną, ponieważ skarżąca nie wnosiła o zmianę wyznaczonego jej przeze mnie terminu sądowego. Zawarte w tej odpowiedzi informacje nie wpłynęłyby jednak na ocenę wniosku, jako że nie wskazują na jakiekolwiek zmiany w sytuacji materialno-bytowej skarżącej w stosunku do stanu ocenianego poprzednio. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 Ppsa oraz art. 258 § 2 pkt 7 Ppsa, postanowiłem jak w sentencji.